| Cfare ju duhet te dini? |
| |||||||
|
#72
28-11-2006, 18:44
| ||||
| ||||
 Zoti krijoi gjithcka qe na rrethon prandaj ekziston pertej hapsires,pra hapesira kufizohet nga ai dhe Zoti ekziston ne nje dimension tjeter me te madh te krijuar nga dicka tjeter. Me vjen keq pika me e forte e diskutimit te ekzistences se qenies gjitheformuese nuk ka baza ...
__________________ VAE VICTIS              |
|
#73
07-12-2006, 17:50
| ||||
| ||||
| !!!!!!!!!! Nje tregim intresant; Nje edukatore ne nje cerdhe femijesh me theks te vecant ngacmon femijet qe te arij e te pues voglushen muslimane qe ishte prezent. Ju drejtohet femijeve me pyetjen se a ekziston Zot? Dalngadal arine te voglushja muslimane dhe i thot se pse po beson ne Zot e jo ne shkence,se shkenca ti ofron gjerat ti prekesh,ti shijosh e ti shohesh... Voglushja ja kthen une besoj ne ALL-LLAHUN nje si zot,per kunder kesaj edukatorja ateiste vazhdon me kembengulsi. A beson se vetem e vetem qe prinderit i ke muisliman,jo ja pret voglushja.Po sikur prinderit tuaj te ishin budallenje edhe ju do te ishit e atille,pyet edukatorja? JO ATEHER DO TE ISHA ATEISTE,i pergjigjet voglushja. |
|
#74
10-12-2006, 19:55
| ||||
| ||||
| Lexoni pak ne ket faqe www.mburoja.net dhe do tagjeni pergjigjen aty... |
|
#75
11-12-2006, 11:41
| ||||
| ||||
| Citim:
qe ne fillim nuk me pelqen qe femijet sa lindin i injektohen doza te pafundme per fene... une mendoj qe femija le te mbushe moshen dhe pastaj le te zgjedhi per fene... nuk kemi pse te hyjme ne polemika te kota per punen e fese dhe te shkences... shkenca dhe feja duhet te ecin paralelisht dhe jo te perjashtojne njera tjetren... se po te jete puna per fene ajo historikisht ate pune ka pasur ate qe shkenca nuk e vertetonte dot, fetaret e merrnin si merite te veten, duke filluar qe nga rrotullimi i tokes... tani pyetja ketu eshte konkrete A ekziston Zoti? pergjigja ime eshte se besoj se po dhe ne fakt dua shume qe zoti te ekzistoje... nese ndonje dite mbas shume shekujsh shkenca do zbulonte shume pikepyetje qe kane mbetur ne kete bote dhe do vertetonte qe nuk ka zot, nuk do ishte cudi... |
|
#76
11-12-2006, 15:22
| ||||
| ||||
 Citim:
 Pershendetje.
__________________ ...DASHURIA e VERTET, nuk SHUHET KURR... |
|
#77
12-12-2006, 21:04
| ||||
| ||||
| Dy mėnyra pėr ta njohur Krijuesin nga Ibn el-Kajjim Imami dhe Shejhu i Islamit, Ibn el-Kajjim ka thėnė nė el-Feua’id [f.31-32]: “Zoti, mė i Larti, i thėrret nė Kur’an robėrit e Vet qė ta njohin Atė nė dy mėnyra: a] Tė shikuarit nė punėn e bėrė [tė Zoti, nė krijimin] b] tė menduarit mbi vargjet e [e recituara] Tij, tė medituarit mbi to Prej kėtu, shenjat e para vėshtrohen dhe dėshmohen, ndėrsa shenjat e dyta recitohen dhe kuptohen. Pėrsa i pėrket llojit tė parė, ato janė sikurse nė thėnien e Tij, “Vėrtet! Nė krijimin e qiejve dhe tokės, dhe nė ndėrrimin e natės dhe ditės, dhe nė anijet qė lundrojnė nėpėr det me atė qė ėshtė nė dobi tė njerėzimit” [Bekare: 164], deri nė fund tė ajetit.Dhe thėnia e Tij, “Vėrtet! Nė krijimin e qiejve dhe tokės, dhe nė ndėrrimin e natės dhe ditės, ka shenja pėr njerėzit qė kuptojnė” [Aali Imran: 190]. Dhe kėtė e hasim shpesh nė Kur’an. Pėrsa i pėrket llojit tė dytė, ato janė sikurse nė thėnien e Tij, “A nuk e pėrfillin ata Kur’anin [me kujdes]? [en-Nisa: 82]. Dhe po ashtu thėnia e Tij, “A nuk menduan ata thellė mbi Fjalėn [Kur’anin]?” [el-Mu’minun: 68]. Dhe po ashtu nė thėnien e Tij, “[Ky ėshtė] njė Libėr [Kur’ani] pėrplot bekime, tė cilin Ne ta kemi zbritur, qė ata tė mendojnė pėr vargjet e tija, dhe qė tė pėrkujtojnė ata qė kanė mend.” [Sad: 29] Kėtė po ashtu e hasim shpesh nė Kur’an. Pėrsa i pėrket punėve tė bėra [nė krijimin], ato japin dėshmi pėr veprimet [qė janė ekzekutuar nė to], dhe veprimet [sipas radhės] japin dėshmi pėr Cilėsitė. Ngase ai [objekti] qė ėshtė bėrė, jep dėshmi pėr zbatonjėsin e veprimit [qė e bėri atė], dhe kjo sipas radhės e bėn tė nevojshme ekzistencėn e zbatonjėsit tė veprimit, fuqinė e tij, vullnetin, dhe diturinė. Kjo ėshtė pėr shkak tė pamundėsisė sė ndodhjes tė ndonjė veprimi – qė bėhet mė zgjedhje – nga njė gjė e paqenė apo nga diēka qė ekziston por qė s’ka fuqi, jetė, dije dhe vullnet.3 3. Dobia1: Ateizmi ėshtė njė nga pavėrtetėsitė mė tė mėdha bashkėkohore Nė atė qė ėshtė thėnė mė lart nga Shejh ul-Islam Ibn el-Kajjim, gjendet njė dėshmi bindėse kundėr argumentit ateistik [dhe evolucionar]. Dhe nė sqarimin e asaj qė ėshtė thėnė nga Ibn el-Kajjim, themi: Sikur njė ateist tė merrte ndonjė objekt tė pėrditshėm [apo tė merrte ndonjė fenomen ose proces natyror] dhe tė mendonte pėr disa ēaste, ndoshta do t’i bėhej e qartė realiteti i njė "Krijuesi". Le ta marrim njė libėr pėr shembull: Sė pari, ky objekt, nė dhe prej vetes sė tij, si edhe ekzistenca e dukshme e tij, ėshtė dėshmi nė veten e vet pėr atė, apo sendin, apo qenien qė e ka shkaktuar atė, apo qė ka qenė pėrgjegjės pėr bėrjen e tij nė formėn e tij tė qartė. Nuk ka mundėsi qė tė gjykuarit e shėndoshė tė cilitdo njeri ta mohojė kėtė, qoftė ai qė ka jetuar 3000 vite mė parė nė vendet e largėta tė shkretėtirės sė Saharės, apo nė kohėrat e sotshme nė xhunglėn e Amazonit, apo nė qendėr tė qytetit tė Nju Jorkut, apo madje edhe nėse ndokush do tė jetonte 1000 vite prej tash. Elementi mė themelor i tė gjykuarit tregon nė atė se ky deduksion ėshtė i vėrtetė dhe i vlefshėm pėr cilindo send, objekt, gjė apo qenie; i gjallė apo i pajetė, i bėrė nga njeriu apo ndryshe. Sė dyti, vetė paraqitja fizike e kėtij objekti, nė dhe prej vetes sė vet, ėshtė dėshmi se ai [objekti] ka kaluar nėpėr njė proces apo procese tė shumta dhe i ėshtė nėnshtruar njė plani tė kalkuluar, tė shpikur, tė organizuar dhe inteligjent, para se tė vinte nė ekzistencė apo nė gjendjen e tanishme tė tij. Dhe qė kėtej e tėrė kjo jep dėshmi pėr “veprime” tė ndryshme qė janė zbatuar me qėllim qė ky objekt tė sillet nė gjendjen e tanishme fizike tė tij. Ose kėto “veprime” ishin veprime tė rastėsishme qė ndodhin rastėsisht, ose ato janė kalkuluar dhe shpikur. Tė gjykuarit e shėndoshė, madje edhe parimet shkencore, nuk e pranojnė se diēka qė ėshtė e ērregullt kalon nė diēka qė ėshtė e rregullt me tė qėlluar apo rastėsisht. Sė treti, dy deduksionet e mėsipėrme, tė cilat pėrgjithėsisht janė tė vlefshme dhe nė pėrputhje me tė gjykuarit e shendoshė, tė lidhura mė arsyen dhe mendjen e shėndoshė, dhe tė cilat refuzohen vetėm pėr shkak tė arrogancės apo marrėzisė, tregojnė nė [1] ekzistencėn e entitetit apo qenies e cila ėshtė pėrgjegjėse pėr objektin nė gjendjen e tij tė tanishme [nė rastin tonė njė libėr] dhe [2] cilėsitė e ndryshme tė kėtij entiteti qė e ka shkaktuar dhe plotėsuar atė. Kėto cilėsi, tė cilat njihen nga mendja e shėndoshė dhe nga domosdoshmėria, pėrfshijnė: a] Diturinė: Entiteti qė ka qenė pėrgjegjės pėr kėtė “libėr” duhet medoemos tė ketė pasur dituri pėr njė vistėr tė tėrė disiplinash, dmth botimin, petėzimin, prerjen, formatizimin, dhe kėshtu me radhė. Mirėpo, shumė shpesh mund tė ndodhė qė tė ketė shumė entitete qė bashkėpunojnė me qėllim qė tė plotėsohet kjo punė e bėrė, dhe tė gjithė ata kanė dituri lidhur me disiplinat e tyre pėrkatėse. Pėr shembull: Pėrmbajtja e kėtij libri ėshtė nė pėrgjegjėsi tė autorit i cili ka njohuri speciale mbi subjektin, pastaj botuesi, pastaj tipografi, e kėshtu me radhė. Kėshtu qė “libri” tregon nė praninė e njė vistri tė tėrė shkencash dhe disiplinash tė ndryshme. b] Fuqia apo Mundėsia: Entiteti qė ka qenė pėrgjegjės pėr kėtė “libėr” duhet tė ketė pasur fuqinė apo mundėsinė pėr ta zbatuar kėtė “punė”. c] Vullneti: Entiteti qė ka qenė pėrgjegjės pėr kėtė “libėr” duhet tė ketė pasur vullnet, me qėllim qė tė zgjedhė pėr t’ia filluar kėsaj “pune” nė rend tė parė, posaēėrisht mėnyrėn nė tė cilėn e ka bėrė, dhe tė prodhojė prodhimin e pėrpunuar nė mėnyrėn qė ėshtė. Veē kėtyre tre cilėsive esenciale tė mėsipėrme, gjithashtu ėshtė e mundshme, me anė tė tė menduarit, qė tė deduktohen cilėsi dhe kualitete tjera tė "entitetit". Pėr shembull: Pėrmbajtja tematike e librit, nė shembullin tonė, e qartėson qėllimin apo synimin e entitetit nė vendosjen se a tė shkruhet apo botohet "libri", dhe ne mund tė vazhdojmė nė kėtė mėnyrė gjersa tė pėrfitojmė mė shumė informata lidhur me "entitetin" qė ėshtė pėrgjegjės pėr kėtė punė tė bėrė. Nė dritėn e kėsaj, shpjegimi me rastėsi pėrjashtohet si njė shpjegim, meqė rastėsia nuk posedon "dituri" apo "vullnet" [kėtė nuk mund ta bėjė nga vetė natyre e vet!] Gjykimi i mėsipėrm ėshtė pėrgjithėsisht i vlefshėm dhe mund tė aplikohet nga kushdo dhe nė cilėndo kohė, nė cilindo vend apo lokacion, me ēfarėdo objekti, tė gjallė apo tė pajetė. Dhe kjo ėshtė njė ndėr dėshmitė vendimtare tė "Krijuesit". Dhe ēfarėdo forme tjetėr e tė gjykuarit apo tė shpjeguarit pėr tė mohuar ekzistencėn e "Krijuesit", gjithmonė do tė jetė a] hamendje e thjeshtė e ndėrtuar nė supozim, gjė qė ėshtė spekulim teorik; b] apo e ndėrtuar rreth njė niveli domethėnės apo ndodhisė sė rastėsishme; c] apo bazuar nė argumente emocionale mė parė sesa nė ato logjike; d] apo bazuar nė pėrjetime tė kėqija personale; e] apo bazuar nė mundėsinė e individit pėr tė parė apo gjetur shpjegime pėr realitete tė caktuara veēas nga ato qė janė formuar nė atė qė gjendet nė pikat "a" deri nė "d" mė lart. Atėherė, nė shumėllojshmėrinė [e madhe] dhe tiparet e dallueshme dhe tė veēanta tė tė gjitha gjėrave rreth nesh, gjendet dėshmia pėr vullnetin e Bėrėsit. Dhe se veprimi i tij s'ėshtė diēka qė ndodh nga natyra [pa zgjedhje], nė kuptimin qė ajo ndodh vetėm njėherė dhe pastaj nuk pėrsėritet mė4…" Mbarim i fragmentit tė parė nga Ibn el-Kajjim. Pra nuk ka dyshim nė lidhje me Shpikėsin dhe Krijuesin. Referoju seksionit "Shtojca tė Fragmentit tė Parė", qė gjendet mė poshtė. Kjo formė e argumentimit, e cila hedh poshtė pėrfshirjen e rastėsisė, shqyrtohet mė poshtė dhe gjithashtu kjo ėshtė diēka nė tė cilėn Dijetarėt shpesh aludojnė. Dhe nė Kur'an Zoti fton njerėzimin qė tė mendojnė nė punėn e bėrė tė Tij dhe prej tyre tė kuptojnė se punėt e Tija vėrtet tregojnė mė njė siguri absolute nė ekzistencėn e Krijuesit dhe Formuesit, tė cilin ata janė tė obliguar ta njohin dhe ta dhurojnė. 4. Kjo po ashtu ėshtė njė pikė qė pėrmban njė pėrgėnjeshtrim tė teorisė sė evolucionit, e cila pohon se shumėllojshmėria nė krijimin ėshtė rezultat i mutacionit tė rastėsishėm qė ka zėnė vend pėrgjatė kohės dhe e cila ka ēuar nė paraqitjen e llojeve tė reja apo evolucion tė llojeve tė reja. Dhe e tėrė kjo ėshtė pavėrtetėsi, meqė baza e kėsaj teorie mbėshtetet nė rastėsi, pa marrė parasysh se si mund t'i parashtrojnė tė dhėnat e tyre evolucionistėt e mahnitshėm, tė kėndshėm, bindės, arrogantė dhe kokėfortė. Dhe asgjė inteligjente dhe komplekse s'ėshtė krijuar rastėsisht…le ta sintetizojnė mohuesit arrogantė njė krah tė mizės me mutacion tė rastėsishėm dhe ndodhi tė rastėsishme…nėse e flasin tė vėrtetėn. Ajo nė ēka ėshtė aluduar nga Ibn el-Kajjim me anė tė disa fjalėve, mund tė zgjerohet nė kėtė qė vijon: Dėshmitė racionale5 E para: Mundėsitė intelektuale nuk janė mė shumė se tre Kushdo qė nuk e pranon ekzistencėn e Zotit [dmth Krijuesit] dhe Zotėrimin e tij mbi gjithėsinė, atėherė ėshtė e mundshme qė tė pėrdoren dėshmi kundėr tė tij, tė atilla qė ai s'do tė ketė zgjedhje veēse t'u nėnshtrohet atyre, apo pėrndryshe tė lihen tė gjitha ndjenjat e inteligjencės dhe tė hyhet nė ēmenduri dhe nė natyrėn e ēoroditur. Pra, atij qė e refuzon kėtė i thuhet: Tė gjitha gjėrat qė janė tė mundshme nė ekzistencė nuk bien nė asgjė tjetėr pos nė njėren nga tre ēėshtjet: 1] Se tė gjitha gjėrat e krijuara erdhėn nė ekzistencė vetvetiu, rastėsisht pa ndonjė Shpikės apo Krijues. Kjo ėshtė e pamundshme, dhe intelekti e refuzon dhe e hedh poshtė kėtė vendosmėrisht, nga nevoja. Dhe po ashtu dihet me siguri se kushdo qė mendon kėsisoj, ai ėshtė mė afėr ēmendurisė sesa gjendjes normale dhe mendjes sė shėndoshė. Kjo ngase ēdo person i arsyeshėm e di se s'ėshtė e mundur pėr ndonjė gjė qė tė vijė nė ekzistencė pa diēka qė do ta binte nė ekzistencė atė, apo pa njė shpikės. Qė kėtej, ēdo ndodhi, apo gjė, apo ēėshtje, kėrkon qė ta sjellė atė nė ekzistencė. S'ka mundėsi qė kjo tė refuzohet. Ekzistenca e ndonjė sendi pa njė shpikės ėshtė e pamundshme dhe s'ėshtė veēse pavėrtetėsi - me anė tė perceptimit ndijor dhe instiktit natyror. 2] Apo tė gjitha gjėrat e krijuara komplekse erdhėn nė ekzistencė dhe e krijuan vetveten - dhe kjo gjithashtu ėshtė e pamundshme nga nevoja intelektit. Ēdo person i arsyeshėm ėshtė i vendosur se njė gjė s'mund ta sjellė vetveten nė ekzistencė e as ta krijojė vetveten. Meqė mė pėrpara se ekzistenca e tij ėshtė mosqenia, si mund qė ajo tė jetė krijues i vetvetes? 3] Apo tė gjitha gjėrat e krijuara, nė pėrgjithėsinė e tyre, mė e larta dhe mė e ulėta prej tyre, me doemos e kanė njė Shpikės i cili kontrollon ēėshtjet e tė krijuarit, tė poseduarit dhe tė rregulluarit, dhe kjo s'ėshtė tjetėr veēse Zoti i Plotfuqishėm, Krijuesi i ēdo gjėje, Ai qė rregullon dhe sistemon tė gjitha ēėshtjet, Kontrolluesi i tė gjitha ēėshtjeve. Pėr kėtė arsye Zoti, mė i Larti, e pėrmend kėtė dėshmi absolute racionale: "A mos u krijuan ata nga asgjėja apo ata vetė ishin krijuesit?" [Tur: 35]. Dhe pėr kėtė shkak Xhubeir bin Mut'em qe prekur tepėr nga kjo kur ai e dėgjoi Pejgamberin [sallallahu alejhi ue selam] duke e recituar atė. Ai tha: "Kam dėgjuar Pejgamberin duke recituar nė namazin e Akshamit suren e Turit, dhe kur ai e mbėrriti kėtė varg: "A mos u krijuan ata nga asgjėja apo ata vetė ishin krijuesit? Apo a mos i krijuan ata qiejt dhe tokėn? Jo, por ata nuk janė tė bindur. Apo a mos janė tek ata thesaret e Zotit tėnd? Apo a mos janė ata tiranė me autoritet qė tė bėjnė ēfarė tė duan?" [Tur: 35-37]; zemra ime gati pushoi sė rrahuri." [Transmetuar nga Buhari, Kitab ut-Tefsir] dhe nė njė transmetim tjetėr: "Kjo ishte hera e parė qė Imani u fiksua nė zemrėn time." [Transmetuar nga Buhari, Kitab ul-Maghazi]. 5. Materialet nė kėtė seksion janė nxjerrur dhe modifikuar nga teza e doktoraturės sė Seid bin Uehf el-Kahtanit, "el-Hikme Fid-Da'ueh Ilallah" [f.348-356]. Kėtij teksti i janė shtuar shtojca dhe sqarime. Qė kėtej, krijimi me doemos ka krijues, dhe ēfarėdo "sendi i fabrikuar" e ka "Fabrikuesin" dhe kjo ēėshtje ėshtė mirė e njohur pėr tė gjithė individėt me intelekt tė shėndoshė. E dyta: Mosqenia nuk krijon ndonjė gjė Dhe kjo po ashtu njihet nga intelekti dhe mendja e shėndoshė, qė do tė thotė se gjėja e paqenė nuk krijon ndonjė gjė. Meqė ajo qė ėshtė e paqenė s'mund tė krijojė, me doemos. Dhe kur njė person inteligjent tė mendojė pėr tė gjitha ēėshtjet e krijimit tė cilat shfaqen dhe ndodhin, e qė nuk kanė qenė nė ekzistencė para asaj kohe, siē ėshtė ajo qė ndodh me njerėzit dhe shtazėt, dhe gjithashtu edhe nė kohė, ditėn dhe natėn; po ashtu me diellin, hėnėn, planetet dhe yjet, dhe po ashtu tė gjitha ngjarjet qė zėnė vend nė baza ditore, nė tokė, nė det, nė qiell, nė mesin e njerėzve, mes shtazėve dhe kėshtu me radhė, atėherė intelekti i shėndoshė do tė jetė i prerė se e tėrė kjo s'ėshtė bėrė nga njė gjė e paqenė, domethėnė prej asgjėje dhe nga asgjėja. Mė saktė, kjo ėshtė nga puna e bėrė e Zotit, mė tė Lartit. E treta: [Nėna] Natyra nuk posedon fuqi [pėr tė krijuar] dhe ajo qė nuk posedon diēka s'mund t'ua jep atė tė tjerėve Pėrgjithėsisht ėshtė rėnė dakord nga tė gjithė personat me intelekt tė shėndoshė dhe formim tė fortė mental se prej personit tė varfėr nuk kėrkohet pasuri dhe prej personit injorant nuk kėrkohet dije, meqė ai i cili nuk posedon diēka s'mund t'ua japė atė tė tjerėve. Prej kėtu, kushdo qė pohon se natyra e ka krijuar atė apo se ajo ka krijuar ndonjė gjė, atėherė ai ka kundėrshtuar intelektin dhe tė vėrtetėn, e ka humbur fromimin mental dhe si pasojė ai ka nevojė pėr njė themelim mental. Kjo ngase ēdo gjė nė ekzistencė tregon nė faktin se Krijuesi i saj ka dituri, urtėsi, dhe furnizon e mban, udhėzon e mbron, si dhe tregon mėshirė. Se Ai ėshtė unik dhe i vetėm [nė sundimin e vet]. Pėr sa i pėrket "natyrės", ajo nuk ka fuqi madje as mbi njė atom. Njerėzit kanė dituri, vullnet, fuqi, mundėsi dhe pėrkundėr kėsaj s'janė nė gjendje tė krijojnė madje edhe njė mizė - "O njerėz! Ja njė shembull, veni veshin pra: Vėrtet ata tė cilėt i lutni krahas Zotit s'mund tė krijojnė asnjė mizė, edhe nėse tė gjithė bėhen bashkė pėr kėtė qėllim. E nėse miza ua rrėmben atyre ndonjė send, ata s'do tė kenė mundėsi qė ta lirojnė atė prej mizės. Tė dobėt janė tė dy, edhe lutėsi edhe i luturi." [el-Haxh: 73] Pra, kur kėshtu qėndron puna me njerėzit qė s'kanė mundėsi pėr kėtė, atėherė "natyra" si njė tėrėsi dhe si njė entitet, e cila as nuk sheh as nuk dėgjon, e as nuk posedon dituri as mundėsi, vėshtirė qė do tė jetė nė gjendje ta bėjė kėtė. Qė kėtej, nga intelekti i shėndoshė kėrkohet qė Shpikėsi dhe Krijuesi tė ketė tė gjitha cilėsitė e pėrsosurisė, nė kuptimin absolut, nė kuptimin se Ai a] ėshtė i pavarur dhe qė s'ka nevojė pėr askė qė ėshtė veē Tij; b] ėshtė i pari qė s'ka fillim; c] ėshtė i fundit qė s'ka mbarim; d] nuk ėshtė i kufizuar me kohė; e] apo me vend; f] ėshtė i aftė, ka mundėsi mbi atė qė dėshiron; g] dhe ėshtė nė dijeni pėr secilėn ēėshtje qė ka ndodhur, qė do tė ndodhė, dhe nėse ajo qė nuk ka ndodhur do tė ndodhte, si do tė ndodhte ajo. Tė gjitha kėto karakteristika janė tė pėrshtatshme vetėm pėr njė Krijues, qė ėshtė i pėrsosur nė ēdo aspekt. Kjo nėnkupton pavėrtetėsinė e materialistėve, meqė materia dhe esenca fizike e saj, pjesėrisht apo e tėra, s'mund tė pėrshkruhet me ndonjė nga kėto! E katėrta: Rastėsia nuk ka kontroll mbi jetėn Ateistėt besojnė nė ndodhitė e rastėsishme dhe se tė gjitha gjėrat e krijuara kanė arritur nė gjendjen nė tė cilėn janė me anė tė rastėsisė, jo me qėllim, vullnet, dhe kontroll. Kėshtu qė tė tillit i thuhet: “Prej nga e merr kjo botė dhe kjo gjithėsi rregullin e vet dhe rregullimin e pėrsosur? Si mund qė e tėrė kjo t'i pėrshkruhet rastėsisė dhe supozimit? Dhe si janė bashkuar tė gjitha kėto pjesė individuale [atome, qeliza, etj.] dhe si janė bėrė pjesė tė organizmave tjerė, duke e ditur saktėsisht pozitėn e tyre tė caktuar dhe cilat janė rolet e tyre tė pėrcaktuara? Rastėsisht?” Shembulli i njeriut tė tillė ėshtė mu sikurse ai qė pohon se fjalori i Websterit ėshtė krijuar nė formė libri, me rend tė pėrsosur alfabetik nga njė shpėrthim nė njė fabrikė. Apo si ai qė hedh miliona letra individuale nė njė kuti tė madhe, e pėrzien atė dhe pas disa orvatjeve ai mė nė fund e nxjerr "Enciklopedinė Britanika". Me siguri se ai qė orvatet tė sqarojė plotėsisht gjithėsinė dhe tėrė atė qė gjendet nė tė, me tėrė kompleksitetin dhe mjeshtėrinė e saj, ėshtė i ēmendur dhe sa mė shpejt qė do ta vizitonte psikiatrin aq mė mirė. Allahu, mė i Larti, thotė: “Ēka! A mos keni ndonjė dyshim nė lidhje me Zotin, Krijuesin e qiejve dhe tokės?” [Ibrahim: 10].6 6. Dobia3: Kotėsia e modelit tė sintezės sė rastėsishme evolucionare Dhe mu kėtu demaskojmė arsyetimin e shtrembėr tė evolucionistėve nė orvatjen pėr ta pėrdorur modelin e sintezės sė rastėsishme pėr tė provuar se diēka kuptimplotė dhe e rregullt mund tė krijohet rastėsisht. Shpesh kjo merr formė tė njė programi kompjuterik i cili selekton shkronjat me njė formė tė aldoritmit tė rastėsishėm. Ėshtė e lejuar qė tė udhėhiqet tė krijuarit e njė rendi shkronjash, tė cilat vazhdimisht ndėrrohen dhe zėvendėsohen gjersa tė gjendet njė “i barabartė”. Kjo ėshtė kur ajo tė korrespondojė me njė fjalė nė gjuhėn Angleze/Shqipe apo qė gjendet nė fjalor dhe e cila, kushtimisht, ėshtė sė paku gjashtė letra e gjatė. Ky model nė parim ėshtė defektiv dhe nė vend tė kėsaj kjo dėshmon ekzistencėn e njė Krijuesi, mė parė sesa atė ēka evolucionistėt kanė menduar me tė. Kjo ngase modeli i tyre supozon para-ekzistencėn e asaj qė i jep kuptimin dhe konceptin fjalės qė ėshtė prodhuar rastėsisht. Pėr tė ilustruar kėtė, imagjinoni se fjala e parė e prodhuar ėshtė “majmun”. Tash, rendi i shkronjave nė fjalėn “majmun” do tė thotė vetėm majmun ngase dikush apo diēka e ka bėrė kėtė rend tė shkronjave tė korrespondojė me dhe tė tregojė nė shtazėn e caktuar tė cilėn ne e njohim si "majmun". Dhe kjo po ashtu ėshtė pėr tė gjithė emrat abstrakt dhe jo-abstrakt, dhe po ashtu pėr foljet. Me fjalė tjera, modeli supozon para-ekzistencėn e njėfarė forme tė inteligjencės, e cila i ka dhėnė kuptim dhe domethėnie shprehjeve dhe fjalėve. Kjo po ashtu supozon ekzistencėn e atyre realiteteve, qoftė abstrakte apo konkrete, tė cilat janė tė identifikueshme me fjalėn qė ėshtė prodhuar rastėsisht[!!]. Sikur tė ishte model pėrfaqėsimi i realiteteve tė vėrteta – siē konsiderohet nga evolucionistėt – atėherė pa marrė parasysh se ēfarė fjale ėshtė prodhuar, kjo nė fakt do tė ishte e pakuptimt, sepse nė modelin evolutiv dhe peshoren kohore, ajo qė ne do ta quanim “inteligjencė”, apo “kuptueshmėri”, apo “gjuhė”, s’do tė ekzistonte, nė mėnyrėn qė njė pjesė e caktuar e fjalės tė mund tė identifikohej me emrat abstrakt apo konkret! Prej kėtu, ky model ėshtė ilustrim i ekzistencės sė Krijuesit i cili krijon, formon, modelon gjėra dhe u jep atyre kuptime, role, dhe cilėsi. E ndėrlidhur me kėtė ėshtė degjenerimi i gjuhės, mirėpo ky s’ėshtė vendi pėr kėtė lloj diskutimi, por diskutimi i degjenerimit tė gjuhės po ashtu e shkatėrron plotėsisht teorinė e evolucionit. E pesta: Debatet racionale Kjo ilustrohet me incidentin e njohur, ku pėrfshihet Ebu Hanife [v.150H], nė tė cilin ai debaton me disa ateistė. Ata i thanė atij: “Cila ėshtė dėshmia pėr ekzistencėn e njė Krijuesi?” Ai i pyeti ata: “Ēfarė thuani pėr ndonjė i cili ju thotė se ka parė njė anije me ngarkesė pa kapiten dhe ekuipazh nė mes tė shtrėngatės sė tėrbuar, por duke lundruar mirė drejt njė porti tė sigurt [nė kėtė mėnyrė duke e shpėtuar veten]? A e pranon intelekti juaj kėtė?” Ata thanė: “Tė gjykuarit tonė nuk e pranon kėtė.” Ebu Hanife mė pas komentoi: “Nėse tė gjykuarit e juaj nuk e pranon tregimin e anijes pa ekuipazh udhėheqės, atėherė si e pranoni lėvizjen e njė universi tė tėrė me tė gjitha kushtet ndryshuese tė tija dhe natyrėn komplekse pa njė Krijues me pėrgjegjėsi tė plotė?” [Der’et et-Te’arud el-Akl uen-Nakl 3/127]. E gjashta: Origjina e shkaqeve Realiteti i jashtėm dhe intelekti i shendoshė dėshmon pėr faktin se kur njeriu ka hapur sytė e vet [nga lindja e mė tej], ai kurrė s’ka vrojtuar ndonjė ndodhi pėrveēse ajo tė ketė pasur njė shkak, dhe ngjashėm ai kurrė s’ka dėshmuar diēka tė re pėrveēse ajo tė ketė pasur njė shpikės. Dhe nė llogari tė kėsaj vazhdoi vrojtimin pėrgjatė jetės sė tij, duke u bėrė kjo njė realitet tė cilėn s’mund ta kundėrshtojė intelekti i shėndoshė. Kjo refuzohet dhe kundėrshtohet vetėm nga njė intelekt i shuar apo nga ai i cili sė paku ėshtė i mangėt. Dhe i tilli ėshtė sikur shembulli i njė fėmije i cili thyen njė kupė apo njė pjatė dhe pastaj thotė, duke u arsyetuar, “ajo vetė ėshtė thyer”[!!]. Vėrtet, ky shembull ilustron kufijtė e skajshėm tė intelektit tė njė atesisti, atij qė thotė “ėshtė krijuar vetė”, apo “ėshtė krijuar nga asgjėja”, apo “e ka krijuar asgjėja”, dhe kėshtu me radhė. Ėshtė transmetuar se kur ėshtė pyetur njė beduin pėr dėshminė e ekzistencės sė njė Krijuesi, ai ka thėnė: “Bajga e devesė jep dėshmi pėr [ekzistencėn e] devenė, dhe gjurmėt nė tokė tregojnė nė ekzistencėn e udhėtarit. Qiejt kanė zbukurim [yjet] dhe toka ka shtigjet e veta. Detet kanė valė, nata ėshtė errėsirė dhe dita ėshtė e ndriēuar. A nuk jep e tėrė kjo dėshmi pėr mė tė Mirin dhe mė tė Butin dhe Atė qė ėshtė i informuar pėr ēdo gjė?” [Rijadh un-Nadireh f.257]. Pėr sa i pėrket pohimit tė ateistėve se sikur ēdo gjė tė kishte shkak apo shpikės, atėherė ēka e solli Zotin nė ekzistencė? Dhe kjo pyetje qėndron jashtė vendit dhe logjikisht nuk parashtrohet. Kjo ngase mendja e ateistit ka menduar pėr kėtė pyetje sepse ai ka bėrė analogji mes krijimit [dhe ligjet e parimet me tė cilat krijimi drejtohet dhe mbahet] dhe Krijuesit e Shpikėsit i cili e ka nxjerrur krijimin nė ekzistencė. Kėto tė dyja janė krejtėsisht tė ndryshme. Dhe prej kėtu, kjo pyetje nuk parashtrohet fare nė rend tė parė. Nė krijim ēdo gjė e ka njė shkak, sepse kjo ėshtė mėnyra tė cilėn Zoti e ka pėrcaktuar, dhe Ai ėshtė shpikėsi i tė gjitha shkaqeve. Pėr shembull, shiu bėn qė toka tė pasurohet dhe kjo bėhet shkak qė bimėt tė rriten, por retė bėnė qė shiu tė bjerė, kurse vetė era ishte pėrgjegjėse pėr grumbullimin dhe formimin e reve, dhe prej detit dhe efekteve tė diellit retė qenė formuar sė pari. Pra, tash ne kemi dy entitete tė jashtme gjer tek shiu: diellin dhe erėn. Ēka ka qenė shkaku i erės dhe ēka e solli diellin. Dhe kėshtu me radhė, ne mund tė bėjmė kėtė analizė pėr ēdo gjė dhe pėr mėnyrėn nė tė cilėn funksionojnė krijimi dhe fenomenet nė tė. Mirėpo, nė secilin rast ne pėrfundimisht do tė vijmė nė situatėn kur nė s’do tė mund tė shkojmė mė tutje pa e pranuar ekzistencėn e njė Shpikėsi dhe Krijuesi, atij qė ėshtė i pari pa fillim dhe i fundit pa mbarim. Ai qė s’ėshtė i krijuar, por vetė ėshtė Krijuesi. Dhe nė kėtė stad ne thjesht do tė ktheheshim nė pikėn e parė nė kėtė seksion, qė do tė thotė se mundėsitė intelektuale [pėr shpjegimin e ekzistencės] nuk janė mė shumė se tre. E shtata: Tė menduarit nė Krijimin tregon nė disa cilėsi tė Krijuesit Dhe ēdo gjė qė ne shohim pėrreth nesh ėshtė shenjė treguese e “diturisė”, “fuqisė” dhe “vullnetit” siē parapriu mė lart – krahas “urtėsisė”. Shembulli mė i qartė i kėsaj ėshtė krijimi dhe zhvillimi i njeriut dhe proceset tepėr komplekse tė pėrfshira nė kėtė, fazat e ndryshme qė pėrshkohen nga embrioni nė zhvillim dhe plotėsimi pėrfundimtar i tij nė njė qenie njerėzore. Kjo temė preket gjerėsisht nė Kur’an s'i pėrkujtues pėr njerėzimin, pėr origjinėn e tij dhe si njė numėrim i dobive tė ndryshme dhe mirėsive tė dhėna nga Zoti, s'i dhe pėr Mjeshtėrinė dhe Aftėsinė e madhe tė Tij, dhe pėr diturinė e tij tė plotė e tė pėrsosur s'i dhe pėr urtėsinė e madhe te Tij, e kėshtu me radhė. "A nuk e sheh njeriu se ne e krijuam atė nga Nutfeh [zbrazjet e farave tė pėrziera tė mashkullit dhe femrės]. Vė re! Ai [qėndron si] kundėrshtar i hapėt. Dhe ai na solli neve shembull dhe harroi krijim e tij. Ai thotė: “Kush do t’ju japė jetė kėtyre eshtrave kur ato tė jenė kalbur dhe tė jenė bėrė pluhur?” Thuaj: [O Muhamed] “U jep jetė Ai qė i krijoi pėr herė tė parė! Dhe Ai ėshtė i Gjithdijshėm pėr ēdo krijesė!” Ai i cili krijon pėr ju zjarrin nga druri i gjelbėr, dhe vė re!: Ju ndezni me tė. A s’ėshtė Ai i cili krijoi qiejt dhe tokėn i aftė qė tė krijojė tė ngjashmit me ta? Po, vėrtet! Ai ėshtė Krijuesi Suprem. Vėrtet, urdhėri i Tij, kur Ai dėshiron ndonjė gjė, ėshtė vetėm qė Ai tė thotė “Ji!”, dhe ajo bėhet! I lartėsuar ėshtė Ai mbi gjithė atė ēka i shoqėrojnė Atij dhe nė duart e tė cilit ėshtė sundimi i tė gjitha gjėrave, dhe Atij do t’i ktheheni. [Ja-Sin: 77:83]. Ajo qė vijon nė fragmentin e dytė paraqet njė shpjegim tė detajuar lidhur me kėtė pikė. Kjo ėshtė vetėm njė pėrzgjedhje e vogėl e dėshmivė racionale, tė cilat tregojnė nė ekzistencėn e Krijuesit, njė Shpikėsi dhe Kontrolluesi, dhe ato janė bindėse, vendimtare dhe s’mund tė mohohen pėrveē nga intelekti i mangėt. Pėr sa i pėrket argumenteve tė pėrmedura kundėr ekzistencės sė Krijuesit, ato janė tė dobėta, asgjė mė tė forta se shtėpia e merimangės. Dhe kushdo qė e kupton si duhet atė qė parapriu, do tė jetė nė gjendje t’i paraqesė ato si tė kota nė mėnyrėn mė tė thjeshtė dhe me qartėsi tė tė folurit!! Ibn el-Kajjim vazhdoi: "…Dhe ajo qė ekziston [nė punėn e bėrė] nga komoditetet e ndryshme lehtėsuese, arsyet themelore [prapa ndodhive], dhe synimet e lavdėruara [pėrbrenda krijimit] jep dėshmi pėr urtėsinė e [Krijuesit] tė Lartėsuar. Dhe ajo ēka ekziston nga dobitė e ndryshme, aspektet e butėsisė dhe dashamirėsisė, si dhe tė bujarisė – e tėrė kjo jep dėshmi pėr mėshirėn e Tij. Dhe ajo qė ekziston nga fisnikėrimi, pajtimi [mes njerėzve] e maturia, jep dėshmi pėr dashurinė e Tij. Dhe ajo qė ekziston nga nėnvleftėsimi, pėrēmimi [i njerėzve dhe popujve], duke i distancuar ata [nga Vetvetja e Tij] dhe braktisja [e tyre] jep dėshmi pėr urrejtjen dhe mospėlqimin e Tij. Dhe ajo qė ekziston nga inicimi i diēkaje nga gjendja e saj e mangėsisė sė plotė, dobėsisė dhe mė pas transformimi pasues i saj nė diēka tė plotėsuar dhe tė pėrsosur jep dėshmi pėr ndodhinė e Ringjalljes [pėr Gjykim]. Dhe ajo qė ekziston nga gjendjet e ndryshme [dhe stadet (e zhvillimit)] tė bimėve dhe shtazėve, dhe rrjedhja e ujėrave [qė rigjallėrojnė dhe sjellin nė jetė] ėshtė dėshmi qė tregon nė besueshmėrinė e Ringjalljes. Dhe ajo qė ekziston nga paraqitja e efekteve tė mėshirės dhe dhurimit tė mirėsive krijimit tė tij jep dėshmi pėr korrektėsinė e pejgamberllėkut. Dhe ajo qė ekziston prej aspekteve tė ndryshme tė pėrsosurisė [nė punėn e bėrė tė Zotit], e cila po tė mos ishte prezente do ta paraqiste atė tė mangėt, jep dėshmi se ai i cili i ka dhuruar kėto elemente tė pėrsosurisė ėshtė Vetė mė meritor pėr to…" Mbarim i fragmentit tė dytė nga Ibn el-Kajjim. Nė atė qė ka pėrmendur Ibn el-Kajjim, nga cilėsitė dhe kualitetet e ndryshme qė janė konfirmuar pėr Shpikėsin dhe Krijuesin me anė tė tė menduarit dhe medituarit nė krijimin dhe nė atė qė gjendet aty, janė disa pika qė duhet pėrmendur: E para: Njė konfirmim i asaj qė tashmė ka paraprirė "… nė mesin e Cilėsive tė Zotit ka aso qė nganjėherė mund tė njihen apo pranohen nga intelekti, siē ėshtė tė diturit se ai ėshtė "i ditur", se ai ėshtė "i aftė" dhe se ai ėshtė "i gjallė", mu ashtu siē Ai na udhėzon nė kėtė nė thėnien e Tij: "A nuk e di Ai qė ka krijuar? [Mulk: 14]… Dhe ngjashėm, "dashuria", "kėnaqėsia", "hidhėrimi" mund tė konfirmohen nga intelekti, po ashtu epėrsia dhe lartėsia e Tij mbi krijimin, dhe tė qenit e Tij i dalluar nga krijimi janė prej atyre ēėshtjeve qė mund tė njihen me anė tė intelektit…" siē ėshtė thėnė nga Shejh ul-Islam Ibn Tejmije [et-Tedmurije, f.149]. Prej kėtu, intelekti – kur tė pėrdoret me vend – mund tė udhėzojė nė diēka nga dituria mbi Krijuesin. Mirėpo, qė tė arrihet deri te kjo dituri nė kėtė ēėshtje dhe tė pėrdoret kjo si njė metodologji nė vete ėshtė gabim, meqė baza nė lidhje me Emrat dhe Cilėsitė e Zotit ėshtė se ata janė tė kufizuar nė tekst nga Libri dhe Suneti. Dhe mu kėtu gjendet gabimi i disa njerėzve nė atė se ata e kanė bėrė bazė pėr diturinė mbi Zotin tė jetė ajo qė mund tė dėshmohet me intelekt, dhe mė pas kėtė e kanė bėrė metodologji. Ajo qė sqarohet kėtu ėshtė se ka mundėsi pėr intelektin e shėndoshė qė t'i njohė disa Cilėsi themelore tė Zotit, dhe se Zoti e ka bėrė kėtė pjesė tė natyrės, por kjo nė dhe prej vetes sė vet s'ėshtė bazė pėr diturinė mbi Zotin. E dyta: Pėrgėnjeshtrim i asaj qė shpesh pėrdoret nga ateistėt si argument pėr tė mohuar ekzistencė e Zotit. Dhe kjo ėshtė pohimi i tyre se s'ka drejtėsi dhe mėshirė nė tokė dhe pėr banuesit e saj, dhe se vuajtjet dhe vdekjet e shumta, mė anė tė katastrofave natyrore dhe sėmundjeve dhe kėshtu me radhė, kurrė s'mund tė jetė mėnyra e atij qė supozohet tė ketė krijuar robėrit e Tij – vetėm qė mė pas t'i shkatėrrojė ata. Dhe pėrgjigja nė kėtė ėshtė se argumenti ateistik gjithmonė pėrdor vetėm disa kuptime tė jashtme nė pėrjashtim tė shumė tjerave, tė cilat sikur tė pėrfshiheshin do tė jepnin njė fotografi krejtėsisht tė ndryshme. Nė atė qė Ibn el-Kajjim ka sqaruar mė lart ka mjaft shenja nė Krijimin pėr tė treguar favorizimin e pamatshėm dhe dobitė tė cilat i gėzon njerėzimi, komoditetet qė u janė dhėnė dhe kėnaqėsitė e shumta qė i pėrjetojnė. Sikur njeriu tė mendonte mbi kėto, ai do tė rraskapitej, dhe akoma s'do tė ishte nė gjendje tė numėrojė madje edhe njė pjesėz tė imėt tė tyre. Siē thotė Zoti: "Dhe po tė pėpiqeshit pėr t'i numėruar mirėsitė e Zotit, kurrė s'do tė ishit nė gjendje t'i numėronit ato. Vėrtet! Zoti ėshtė qė fal shumė, mė i Mėshirshmi." [en-Nehl: 18]. Qė kėtej, ėshtė e padrejtė qė tė merret ajo ēka shihet nga vuajtjet dhe dėnimet dhe qė kjo tė pėrdoret si arsyetim, dhe ne themi si njė arsyetim, jo si argument, me qėllim qė tė mohohet Krijuesi. Kjo ngase ky argument i veēantė ėshtė emocional, jo racional. Dhe kjo ilustron pamundėsinė e ateistit pėr tė kuptuar cilėsitė dhe kualitetet e ndryshme me tė cilat karakterizohet Krijuesi – qė tė gjitha duke qenė shenjė e pėrsosurisė, madhėshtisė dhe fuqisė sė Tij, gjurmėt e sė cilave lehtė mund tė vėrehen. Pra Krijuesi dėnon dhe po ashtu fal. Ai ka fuqi tė frikshme dhe gjithashtu ka mėshirė me tepri. Dhe ēdo gjė qė ndodh, ajo ėshtė nga dituria e Tij e pėrsosur, nga urtėsia dhe drejtėsia. Mirėpo ateisti, nga injoranca e tij, nuk e ēmon e as qė njeh kėtė, dhe kjo sepse – pėr shkak tė thjeshtėsisė [apo tejkompleksitetit] tė intelektit tė tij – ai nuk i pranon dėshmitė e forta pėr njė Shpikės dhe Krijues, dhe pastaj bazuar nė pėrvojėn e tij tė kufizuar nė tokė gjatė kohėzgjatjes sė jetės sė tij tė shkurtėr, ai bėn analogji dhe i pėrshkruan Krijuesit mangėsi tė asaj qė gjendet nė krijimin. Ibn el-Kajjim vazhdoi: “…Qė kėtej, punėt e bėra [tė Zotit] janė nė mesin e gjėrave qė japin dėshmitė mė tė qarta pėr Cilėsitė e Tij dhe vėrtetėsinė e asaj qė i Dėrguari na informoi nė lidhje me Tė. Puna e bėrė e Zotit dėshmon pėr vėrtetėsinė e shenjave qė merren nė provim dhe tregojnė nė [pėrshtatjen dhe korrektėsinė e] tė kėrkuarit dėshminė nė shenjat nė punėn e bėrė [tė Zotit]. I Lartėsuari ka thėnė: ”Ne do t’ua tregojmė atyre Shenjat Tona nė gjithėsi dhe nė vetėn e tyre gjersa t’u bėhet e qartė atyre se ky [Kur’ani] ėshtė e vėrteta.” [Fussilet: 53] Qė do tė thotė se Kur’ani ėshtė e vėrteta. Pra, Ai e ka bėrė tė njohur se Ai me siguri do t’ua tregojė atyre shenjat qė vėrehen dhe dėshmohen, gjė e cila do t’ua bėjė tė qartė atyre se Shenjat e Tij tė cilat recitohen janė tė vėrteta…” Mbarim i fragmentit nga Ibn el-Kajjim. Mu ashtu siē intelekti tregon nė ekzistencėn e njė Shpikėsi dhe Krijuesi, atėherė e vėrteta e informatės sė sjellur nga tė Dėrguarit [nė lidhje me Krijuesin] njihet me atė ēka intelekti i shėndoshė dhe natyra e njeriut pėrfshijnė nga dituria mbi Krijuesin dhe obligimin e tė nėnshtruarit Atij me anė tė vrojtimit dhe tė tė menduarit. Pėr kėtė shkak, njė pjesė bukur e madhe e Kur’anit pėrmban pėrshkrim tė disa nga fenomenet e mėdha natyrore dhe thėrret nė tė menduar tė thellė dhe meditim mbi kėto shenja: Temat si zanafilla e gjithėsisė, formimi i reve dhe shiut, zhvillimi i embrionit njerėzor, kodrat dhe roli i tyre, formimi i natės dhe ditės, alternimi i natyrės sferike tė tokės, dhe shumė gjėra tjera tė cilat preken/pėrmenden. Dhe me kalimin e kohės, ndėrsa njerėzimi avancon nė dituri dhe nė mundėsitė e veta tė studijimit tė asaj qė ėshtė pėrreth tij nė botėn natyrore, shenjat e Zotit nė krijimin, nė qiej dhe nė tokė janė zbuluar dhe kuptuar, tė gjitha prej tė cilave udhėzojnė nė Atė dhe aftėsinė krijuese tė Tij dhe nė Uluhijetin e Tij. Pėr kėtė shkak, Zoti i thėrret njerėzit qė kanė mend qė tė mendojnė dhe tė jenė tė vėmendshėm: “Vėrtet! Nė krijimin e qiejve dhe tokės, dhe nė ndėrrimin e natės dhe ditės ka shenja pėr njerėzit qė kuptojnė” [Aali Imran: 190]; “Dhe nga shenjat e Tij ėshtė gjumi tė cilin e bėni natėn dhe ditėn, dhe kėrkimi juaj i mirėsive tė Tij. Vėrtet, nė kėtė ka shenja pėr njerėzit qė dėgjojnė” [er-Rum: 23]; “A nuk e shiqojnė ata qiellin qė ėshtė mbi ta, sesi Ne e kemi bėrė dhe zbukuruar atė, dhe sesi nė tė s’ka ēarje? Dhe tokėn! Ne e kemi shtrirė dhe nė tė kemi vendosur kodra tė qėndrueshme, dhe nė tė kemi prodhuar ēdo lloj bime tė kėndshme. Njė pėrkujtim pėr ēdo rob qė i kthehet Zotit [dmth ai qė beson nė Alahun dhe bėn vepra nė dėgjueshmėri ndaj Tij, dhe pėrherė kėrkon falje prej Tij]. Dhe ne zbritėm ujin e bekuar [shiun] prej qiellit, e mė pas Ne prodhojmė kopshte dhe drithė [ēdo lloj i tė korrurrave] qė mblidhet.” [Kaf: 6-9]. Dhe tėrė kjo dituri tregon nė korrektėsinė e asaj qė sollėn tė Dėrguarit, qė do tė thotė besimi nė njė Krijues suprem dhe nė njė Perėndi [objekt adhurimi], i cili e nxorri krijimin nė ekzistencė, jo pėr tė luajtur kot apo pėr kalim kohe, por me njė qėllim. Ngase, nėse mė e vogla prej qelizave e ka vendin e vet dhe qėllimin e caktuar, madje edhe mė themelorja e objekteve tė prodhuara nga njeriu ka njė qėllim, atėherė s’ėshtė veēse marrėzi qė vetė njerėzimi tė mos ketė njė qėllim dhe njė synim pėrfundimtar. “Dhe Ne nuk i krijuam qiejt dhe tokėn, dhe tėrė atė qė ėshtė mes tyre, vetėm sa pėr t’u argėtuar” [ed-Dukhan: 38]; “A mos menduat se Ne ju kemi krijuar kot [pa ndonjė qėllim] dhe se s’do tė ktheheni tek Ne?” [el-Mu’minun: 115]; “A nuk menduan ata thellė [nė vetveten e tyre] pėr vetveten e tyre [sesi Zoti i ka krijuar ata prej asgjėje, dhe ngjashėm Ai do t’i ringjallė ata]? Zoti nuk i ka krijuar qiejt dhe tokėn, dhe tėrė atė qė ėshtė mes tyre, pėrveē me tė vėrtetėn dhe pėr njė afat tė caktuar. Dhė vėrtet shumė nga njerėzimi e mohojnė Takimin me Zotin e tyre” [er-Rum: 8]; “Dhe ne nuk i krijuam qiejt dhe tokėn dhe tėrė atė qė ėshtė mes tyre pa ndonjė qėllim! Kėshtu mendojnė ata qė nuk besojnė! Atėherė, mjerė ata qė mohojnė [Monoteizmin Islam] e qė do tė dėnohen me zjarr!” [Sad: 27]. Ibn el-Kajjim thotė: “Pra, s’ėshtė me vend qė Ai [Allahu] t’i lė robėrit e Tij pa ndonjė qėllim, tė braktisur, pa i mėsuar ata se ēfarė u bėn dėm apo dobi atyre nė jetėt e tyre tė pėrditshme dhe nė Jetėn e Pėrtejme. Kjo do tė ishte padrejtėsi pėr Rububijetin7 e Tij dhe pėrshkrim i Zotit me diēka qė nuk i ka hije Atij.”8 7. Rububije: Term qė tregon nė sovranitetin dhe mbretėrimin e Shpikėsit dhe Krijuesit - Zotit mbi qiejt dhe tokėn dhe ēfarėdo qė ka mes tyre. Folja ‘rabba’ nė arabisht [dhe emri rabb, qė pėrkthehet si Zot] ėshtė e derivuar nga kjo, qė do tė thotė: ‘tė kultivosh, tė realizosh, tė krijosh, tė posedosh dhe rregullosh, tė kontrollosh dhe bashkosh tė gjitha elementet e domosdoshme pėr ekzistencėn dhe mirėqenien e diēkaje apo dikujt’. Kjo ngėrthen nė vete tre aspekte: Kreativitetin: Zoti Vetė bėn ēdo gjė prej asgjėje; Posedimin: Zoti posedon ēdo gjė; Administrimin: Zoti pa ndihmėn e ndokujt kontrollon, drejton ēdo gjė qė Ai krijon dhė tėrė atė qė Ai posedon. Disa nga dėshmitė pėr kėtė janė: Ai [Allahu] ka krijimin [cilėsinė e tė krijuarit] dhe e Tij ėshtė komanda dhe administrimi. I Bekuar qoftė Zoti i tė gjitha botrave [A’raf: 54] Allahu ėshtė Rabbi yt. Ai posedon ēdo gjė dhe ata qė i lutni krahas Tij nuk posedojnė madje asnjė fije nė bėrthamėn e hurmės [Fatir: 13] 8. el-Medarixh us-Salikin tė Ibn el-Kajjim [3/31] Ai po ashtu thotė: “Kushdo qė e kupton ashtu siē duhet emrin mė i Mėshirshmi, e di se kjo mė shumė kėrkon dėrgimin e lajmėtarėve dhe shpalljen e librave sesa zbritjen e shiut, rritjen e barishteve dhe mbirjen e farave [nga toka]. Varėsia [e njerėzimit] nė mėshirėn e Zotit pėr atė prej sė cilės sigurohet jeta me anė tė zemrave, ėshtė mė e madhe se varėsia [e njerėzimit] nė mėshirėn e Zotit pėr atė me tė cilėn trupat e sigurojnė jetėn.”9 9. Ibid. [1/32] Dhe pėr kėtė shkak nė shenjat e Zotit qė vėrehen dhe dėshmohen ka njė tė dhėnė pėr tė vėrtetėn e asaj qė quhen shenjat e Zotit, tė cilat dėgjohen dhe recitohen – kjo ėshtė njė njohje e Shpikėsit dhe Krijuesit, i Emrave dhe Cilėsive tė Tij, dhe e tė drejtės sė Tij pėr t’u falėnderuar dhe adhuruar – nė kuptimin gjithpėrfshirės – me zemėr, gjuhė dhe gjymtyrė – dhe shmangien nga e gjithė ajo qė adhurohet krahas Tij nga entitetet e prekshme dhe abstrakte. Dhe ky ėshtė Teuhidi nė cilin thirrėn tė Dėrguarit dhe pėr tė cilin janė zbritur Librat. “O njerėz! Adhurojeni Zotin [Allahun] tuaj, i Cili ju krijoi juve dhe ata qė ishin para jush ashtu qė tė bėheni tė devotshėm. I Cili e ka bėrė tokėn njė vend-pushim pėr ju dhe qiellin si kupė, dhe qė zbret ujė nga qielli dhe me kėtė sjell fruta si furnizim pėr ju. Pra, mos i bėni rivalė Zotit [nė adhurim] derisa ju e dini [se vetėm Ai meriton tė adhurohet]. Dhe nėse ju [paganėt Arabė, Ēifutėt, dhe tė Krishterėt] jeni nė dyshim nė lidhje me atė qė Ne ia kemi zbritur [dmth Kur’anin] robit tonė [Muhamedit], atėherė bėjeni njė Sure [kaptinė] tė ngjashme [me tė Kur'anit] dhe thirrni dėshmitarėt [pėrkrahėsit dhe ndihmuesit] krahas Zotit, nėse jeni tė vėrtetė. E nėse nuk e bėni kėtė, dhe kėtė kurrė s’mund ta bėni, atėherė kini frikė Zjarrin, lėndė djegėse tė tė cilit janė njerėzit dhe gurėt, qė ėshtė pėrgatitur pėr mosbesimtarėt.” [el-Bekare: 21-24] Dhe ky ėshtė qėllimi dhe synimi pėr tė cilin qe krijuar njerėzimi, jo thjesht vetėm qė tė besojnė nė njė Krijues tė pėrgjithshėm, por qė tė veēohet Krijuesi, Zoti, mė i Larti, me tė gjitha format e adhurimit, qofshin ato vepra tė zemrės [dashuria, frika, shpresa, mbėshtetja etj.] ato tė gjuhės [pėrkujtimi, lutja] dhe ato tė gjymtyrėve [namazi, sakrifica etj]. Dhe mu pėr kėtė arsye shenjat e Zotit qė vrojtohen dhe dėshmohen janė dėshmi kundėr paganėve dhe mosbesimtarėve Ēifutė dhe tė Krishterė, jo dėshmi nė favor tė tyre nė pohimin e tyre pėr mosekzistencėn e njė Krijuesi. Ibn Kethir tha nė lidhje me kėtė ajet: "A nuk shikojnė ata nė sundimin e qiejve dhe tokės dhe tė gjitha gjėrat qė Zoti ka krijuar, dhe se mund tė jetė afėr pėrfundimi i jetėve tė tyre. Nė cilėn porosi pas kėsaj do tė besojnė ata? [el-A'raf: 185] - "[Domethėnia] A nuk shikojnė ata qė i refuzojnė shenjat tona nė sundimin e Zotit dhe zotėrimin e Tij dhe kontrollin mbi qiejt dhe tokėn dhe ēfarėdo qė Ai ka krijuar ashtu qė tė mendojnė mbi kėtė, tė meditojnė mbi kėtė dhe tė kuptojnė se Ai ėshtė i Cili s'ka tė barabartė, apo tė ngjashėm, dhe se kjo ėshtė punė e Atij krahas tė Cilit askush nuk e meriton adhurimin dhe devocionin e sinqertė. Dhe qė si rezultat i kėsaj ata tė besojnė nė Tė, tė besojnė nė tė Dėrguarin e Tij dhe tė pedohen e t'i kthehen bindjes ndaj Tij dhe t'i braktisin rivalėt [nė adhurim] dhe idhujt e ndryshėm, dhe qė ata tė jenė tė vetėdijshėm se afati i tyre ėshtė duke pėrfunduar dhe se ata mund tė vdesin dhe zhduken duke qenė nė mosbesimin e tyre, dhe kėshtu ata avancojnė drejt dėnimit tė Zotit dhe ashpėrsisė sė qortimit tė Tij." Ibn el-Kajjim vazhdoi: "…Pastaj Ai bėri me dije se dėshmia e Tij ėshtė e mjaftueshme [pėr tė treguar] nė korrektėsinė e komunikimit tė Tij me anė tė shenjave dhe dėshmive tė ndryshme qė Ai i ka vendosur pėr tė treguar nė vėrtetėsinė e tė Dėrguarit tė Tij. Ngase shenjat janė dėshmitarė pėr vėrtetėsinė e Tij, dhe Vetė Ai ėshtė dėshmitar pėr vėrtetėsinė e tė Dėrguarit tė Tij me anė tė shenjave tė Tij. Prej kėtu, Ai ėshtė dėshmitari dhe Ai ėshtė pėr tė cilin dėshmohet; Ai ėshtė dėshmia dhe Ai pėr tė cilin dėshmia provon. Kėshtu, Ai ėshtė dėshmi pėr tė drejtėn e Vet, pėr Veten e Vet, ashtu siē ėshtė thėnė nga disa qė kanė aftėsi njohėse ['arifinė]: "Si mund tė kėrkoj dėshmi pėr atė i cili ėshtė dėshmi pėr ēdo gjė [tjetėr]?" Sepse ēfarėdo dėshmie qė kėrkoni pėr Tė, ekzistenca e Tij ėshtė mė evidente se vetė dėshmia10. Mu pėr kėtė arsye tė Dėrguarit u thanė popujve tė tyre: "Ēka! A mos po dyshoni nė lidhje me Zotin?" [Ibrahim: 10]. Ngase Ai ėshtė mė i njohur se cilado gjė e njohur dhe mė evident se cilado dėshmi. Nė fakt, gjėrat njihen pėrmes Tij edhe pse Ai njihet pėrmes tyre, dhe pėrmes mėnyrave deduktive [tė diturisė mbi Tė] nga veprimet dhe gjykimet e Tij." Mbarim i fragmentit nga Ibn el-Kajjim. 10. dmth nė dritėn e asaj qė parapriu. Tė kuptuarit vendimtar Ėshtė me vend qė e gjithė kjo tė pėrmbyllet me fjalėt vijuese tė Ibn el-Kajjim, tė cilat nė tė vėrtetė sqarojnė qėllimin dhe synimin e kėtij shtjellimi nė arritjen e diturisė mbi Zotin. Ai ka thėnė: "…Dhe pėr shkak tė kėsaj, dituria mbi Zotin i ka dy shtigje tė gjera: E para: Tė menduarit dhe meditimi mbi tė gjitha vargjet e Kur'anit dhe tė arriturit e njohurisė specifike [nė lidhje me to] me anė tė Zotit dhe tė Dėrguarit e Tij; E dyta: Tė menduarit nė shenjat e Tij tė cilat vrojtohen dhe dėshmohen, dhe tė menduarit pėr urtėsinė e Tij nė to, fuqinė e Tij, butėsinė e Tij dhe dashamirėsinė, drejtėsinė e Tij dhe nė vendosjen e drejtėsisė nė krijimin nga ana e Tij. |
|
#78
13-12-2006, 18:42
| ||||
| ||||
| Citim:
Dhe sa per respekt do tju pyesja juve i nderuar prej nga rjedhin civilizimet e para? Zoti egziston dhe shum mire e ka cek ARGUMRNTI pa mar parasyshe se ne a besojme a jo.E sa per shkence vet Kurani eshte shkence,po ceshtja eshte sa mundemi ta kuptojme ne,sa lexojme..... |