Intervistë me Av. Rasim Hasanaj, Kryetar i Komitetit Shtetëror për Kultet.

Sipas Hasanajt, janë në përfundim të marrëveshjes mes shtetit dhe bashkësive fetare, si detyrim kushtetues që do të institucionalizojë më mirë bashkëjetesën

Propozimi për vendosjen e monumentit të Nënë Terezës në Shkodër, është pasuar me kundërshtim të hapur nga ana e Myftinisë atje. Si e gjykoni një kundërshtim të tillë dhe për ju, a e cënon harmoninë fetare vendosja e bustit të shenjtores në këtë qytet?
Është e vërtetë, që propozimi për vendosjen e monumentit të Nënë Terezës është kundërshtuar fillimisht nga disa shoqata, të cilave media u dha shumë hapësirë. Unë mund të them se nuk është objekt i punës së këtyre shoqatave, të merren me trajtimin e figurave kombëtare, aq më pak të përcaktojnë se pushteti vendor duhet të veprojë në këtë mënyrë apo në një mënyrë tjetër. Komuniteti Mysliman Shqiptar reagoi në këtë rast, duke mbajtur qëndrim korrekt dhe duke vlerësuar lart figurën e Nënë Terezës, si nobeliste dhe humaniste e njohur në gjithë botën. Pas kësaj, nga të gjitha bashkësitë dhe sektet fetare në Shqipëri, ka pasur reagime mjaft pozitive.

Qëndrimi i Myftinisë së Shkodrës, në përkrahje të shoqatave që kanë kundërshtuar vendosjen e monumentit të Nënë Terezës, është shprehur pas deklaratës zyrtare të Komunitetit Mysliman Shqiptar, prej nga varen dhe besoj se është çështje e tyre e brendshme të zgjidhin problemin e qëndrimeve të kundërta me njëri-tjetrin.
Komuniteti Mysliman Shqiptar, si të gjitha bashkësitë e tjera fetare, kanë statusin e personit juridik dhe veprojnë si të tilla, brenda kuadrit ligjor. Ky Komunitet, për të gjitha veprimtaritë fetare që zhvillohen në Shqipëri në kuadrin e myftinive, është subjekti që komunikon drejtpërdrejt me shtetin për problemet që kanë të bëjnë me zbatimin e ligjit, duke qenë organi kompetent, që përfaqëson të gjitha myftinitë dhe mban qëndrimin zyrtar, në zbatim të ligjeve të shtetit dhe të statutit të vet. Lidhur me deklaratën e myftiut të Shkodrës në mediat elektronike, me të cilën ai kundërshton vendosjen e monumentit të Nënë Terezës në vende publike, them se ajo është e pambështetur, pasi kjo është një e drejtë e pushtetit vendor, që është i zgjedhur nga populli, në përbërje të të cilit ka përfaqësues me identitete të ndryshme fetare.

Së dyti, në deklaratën e myftiut, thuhet se monumenti vendoset për Nënë Terezën si shenjtore katolike, ndërkohë që të gjithë e dinë se busti vendoset për Nënë Terezën si një figurë madhështore e kombit tonë, rrezja e veprimtarisë të së cilës kap të gjitha skajet e botës, që edhe popuj të mëdhenj do të donin ta kishin në historinë e tyre, si një emër i dashur që identifikon shqiptarët kudo që janë.

Të gjitha figurat e mëdha të kombit kanë pasur edhe identitetin e tyre fetar. Fan Noli, Hoxha Tahsini, Ndre Mjeda etj., kanë qenë e mbeten figura të mëdha të historisë e kulturës sonë kombëtare dhe klerikë të besimeve përkatëse. Shqiptarët i nderojnë bustet e këtyre njerëzve të mëdhenj të kombit kudo ku janë vendosur dhe as që u ka shkuar ndërmend të diskutojnë nëse duheshin vendosur apo jo.

Së treti, deklarata e myftiut të Shkodrës, bie në kundërshtim me atë të Komunitetit Mysliman Shqiptar, me të cilën opinioni është i njohur tashmë. Nisur nga këta faktorë, unë mendoj se Myftinia e Shkodrës duhet ta trajtojë më me kujdes këtë problem, duke e parë Nënë Terezën dhe veprën e saj si pasuri kombëtare; Nënë Tereza nuk e ndau veprimtarinë humane sipas përkatësisë fetare dhe si e tillë ajo i përket gjithë njerëzimit, pavarësisht nga besimet fetare.

Shkodra është një qytet i lashtë e me kulturë, me traditë të shkëlqyer të marrëdhënieve ndërfetare. Në shumë e shumë raste, shkodranët e besimeve të ndryshme janë marrë vesh për bukuri dhe i kanë zgjidhur problemet me mirëkuptim të plotë. Gjatë sundimit turk, besimtarët e të dy besimeve kryenin ritet e tyre në kishë-xhaminë e kështjellës, e cila tani është monument kulture. Në vitin 1990, kur u riçelën institucionet fetare, të dy palët i ndoqën së bashku ceremonitë fetare të njëri-tjetrit. Edhe në këtë rast, që është më shumë një problem mediatik se sa i masës së besimtarëve, jam i sigurtë se myslimanë e të krishterë, do ta gjejnë së bashku vendin e vendosjes së monumentit të Nënë Terezës dhe së bashku do të punojnë për ngritjen e tij. Vendosja e tij do ta forcojë e konsolidojë më tej harmoninë fetare në Shkodër e gjithë Shqipërinë.

Cilësohemi si vend me harmoni fetare, por nuk janë të pakta rastet kur ka përplasje mes besimesh. Mendoni se një ligj mbi fenë në Shqipëri, do të jetë zgjidhja për këtë problem? Shqipëria është një shtet laik dhe multifetar, ku, përveç katër besimeve tradicionale (mysliman, ortodoks, katolik e bektashi), ushtrojnë veprimtarinë e tyre edhe shumë bashkësi dhe organizata të tjera fetare, si protestantë etj., të cilët bashkëjetojnë në paqe e harmoni të plotë. Edhe aktualisht veprimtaria e tyre mbështetet në ligj, por, sigurisht, lidhja e marrëveshjeve midis shtetit dhe bashkësive fetare, si një detyrim kushtetues, do ta institucionalizojë më mirë punën dhe bashkëjetesën e tyre.

Këtu duhet të them se mospërmbushja deri tani e këtij detyrimi kushtetues, është i pajustifikueshëm. Aktualisht, është e përfunduar Marrëveshja me Selinë e Shenjtë, ndërkohë që përbën një përparësi të punës sonë përfundimi i marrëveshjeve me bashkësitë e tjera, që është një angazhim i rëndësishëm i Qeverisë. Besoj se ky detyrim do të përmbushet brenda këtij viti, gjë që do të ndikojë ndjeshëm në parandalimin apo zgjidhjen e problemeve.

Çfarë parashikon ligji konkretisht?
Aktualisht, ne po punojmë për përfundimin e marrëveshjeve midis shtetit dhe bashkësive fetare, të cilat ratifikohen nga Kuvendi dhe më pas do të shihen efektet e tyre dhe nevoja apo jo e ligjit.

Paralel me punën për lidhjen e marrëveshjeve, ne, në bashkëpunim me Avokatin e Popullit, duke tërhequr edhe mendimin e bashkësive fetare, po ndikojmë për përmirësimin e ligjit për lejet e ndërtimit të objekteve të kultit. Përmirësimi i ligjit për ndërtimin e objekteve të kultit, do të bëjë që ndërtimi i tyre të jetë në përputhje me nevojat e popullsisë dhe që të ruhet më mirë arkitektura shqiptare e ndërtimit të objekteve të kultit. Edhe për shoqatat e fondacionet fetare, të cilat bëjnë një punë të madhe për edukimin shpirtëror të shoqërisë shqiptare, ndihet i nevojshëm përmirësimi i legjislacionit, në mënyrë që të përcaktohet më qartë objekti i veprimtarisë së tyre, sepse nga ndonjë prej tyre, janë vënë re shmangie nga objekti i veprimtarisë së tyre.

Është folur për ndikim të rrymave jashtë traditës shqiptare të praktikimit të fesë. A e ndjeni ju të pranishme një gjë të tillë? Fakti që, pavarësisht nga përkatësitë fetare, jemi të gjithë shqiptarë, kemi një gjak e një gjuhë, ka bërë që tradita shqiptare në praktikimin e besimeve të ndryshme të jetë solide dhe e veçantë, duke ruajtur kështu bashkëjetesën dhe harmoninë fetare. Ne jemi të ndërgjegjshëm se rikthimi tek feja në vitet `90, na gjeti të papërgatitur për klerikët që do të shërbenin në institucionet fetare të riçelura. Për pasojë, u dërguan shumë të rinj për studime të larta teologjike në vende të ndryshme të botës. Një pjesë e vogël e tyre, nga shkolla të veçanta (që nuk ishin zgjedhja e tyre), morën me vete edhe ide e praktika që bien ndesh me traditën tonë. Ka prej tyre që fenë, ashtu siç e kanë mësuar, nuk e shohin në raport të drejtë me traditat tona fetare.

Por duhet thënë se këta janë pak dhe ndikimi i tyre shumë i vogël, me një rreze veprimi që mund të arrijë vetëm tek besimtarët praktikues (që përbëjnë rreth 15-20% të popullsisë), të cilët gjithashtu janë shumë të lidhur me traditën. Nga kontaktet që kemi me udhëheqësit e bashkësive fetare, mund të them se jemi optimistë, pasi po punohet mirë për të zvogëluar efektet negative të ndikimeve të rrymave radikale, në mënyrë që Shqipëria të mbetet shembull i bashkëjetesës, mirëkuptimit dhe harmonisë fetare. Me këtë punë, këta zotërinj të nderuar po ndikojnë në shpejtimin e procesit të integrimit të vendit tonë në Bashkimin Evropian dhe në NATO.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.