Njeriu Freud - Gëzuar ditëlindjen, Doktor Freud! Sikur të jetonit, sivjet ju do të ishit 150 vjeç. Me ç’emër do të duhet t’ju flasim sot, si t’ju quajmë? Ka shumë që ju thërrasin thjesht “mjeshtër”. Të tjerë nuk ngurojnë t’ju flasin thjesht me mbiemrin tuaj Freud. Por ka edhe një grup të vogël njerëzish që s’hezitojnë t’ju quajnë “sharlatan”. Këta janë pasuesit e atyre, të cilët qysh kur ishit gjallë ju trajtonin si “pornokrat”. Por, megjithatë një gjë është e saktë. Që ju, edhe pse i vdekur, vazhdoni të “turbulloni gjumin e njerëzve” kudo në botë. Kjo ndodh, në radhë të parë, nga që ne nuk dimë kush e di se çfarë për ju. Ju, që gardianët e memories kolektive ju kanë kryqëzuar duke ju mbyllur në arshiva gjer në vitin 2113! Asgjë s’na ndriçon rreth vlerave tuaja të shumëfishta: neurologu që ishte njëherësh edhe një shërues i shquar, dekriptuesi i seksualitetit njerëzor qe s’preku grua me dorë gjer në moshën 40 vjeç. Rebeli që jetoi si një mikroborgjez. Deshifruesi i simptomave që s’lejoi kurrë të interpretonin ato të tijat. Çifuti që nuk rreshti së quajturi veten ateist. Gjithë ajo çka na ka mbetur është praktika juaj terapeutike si edhe gjurma e përflakur e një revolucionari shpirtrash. Fakti që ne s’jemi gjë tjetër veç kalorës që endemi pa busull, nga të na shpien kuajt – të udhëhequr e të nënshtruar ndaj disa forcave të brendshme. Ju vazhdoni të na përplasni, mëkatarë siç jemi, në vuajtjet dhe emocionet tona. Ngushëllimi ynë i vetëm: fakti që ju ishit i pari mes nesh që vuajtët dhe luftuat… Gëzuar ditëlindjen, Doktor Freud!

Jacob Freud – i ati
Në ketë fotografi, i dashur Sigmund, ju keni dalë në moshën 8 vjeç. Me dorën kapur dorën, atë të babait Jacob (1815 – 1896). Jeni djalë serioz e me vështrim kureshtar. Por, ka diçka që s’shkon në shikimin tuaj. Me sa duket, ti s’e ndjen veten dhe aq krenar për atin tënd. Pas dy vjetësh ai ka për t’ju treguar një ngjarje. Në rrugë, dikush e pat agresuar, duke i shkulur kapelën nga koka e duke i bërtitur: Zbrit poshtë nga trotuari, çifut! E ju, i shqetësuar, do ta pyesnit: Po ti, ç’bëre?

Asgjë! U ula për tokë dhe mora kapelën – i rrëfeu i ati, Jacob Freud. Pra, s’kish asgjë të pushtetshme në natyrën e tij që të mund të shtynte të shpikje Kompleksin e Edipit. Por, megjithatë, pikërisht ajo marrëdhënie dashurie zhgënjyese si dhe dëshira për të ngritur lart një baba të përulur, do t’ju frymëzonin në kërkimet tuaja shkencore. Ju ishit 40 vjeç kur ati juaj iku e vdekja e tij do të “revolucionarizonte” shpirtin tuaj. “Vdekja e babait është ngjarja më e rëndësishme, humbja me thërëse në jetën e një njeriu” - do të shkruanit ju. Pas kësaj, ju do ta ndjenit veten të lire. Të lirë të jetonit, të lirë të shkruanit “Interpretimin e ëndrrave” dhe t’i hynit psikanalizës.

Amalia – e ëma
“Është në marrëdhëniet mes nënës e djalit që ne gjejmë shembujt më të pastër të një dashurie të pandryshueshme e cila s’mbështetet kurrë mbi ndonjë lloj egoizmi...”. Cili psikolog do të guxonte sot ta mbështeste këtë gjë? Por, ju, Sigmund, s’e keni shkruar këtë frazë nga verbëria e dashurisë së nënës që ju jepte bujarisht Amalia, kjo grua e cila jetoi gjer në moshën 94 vjeç, për të parë se kush do bëhej “Sigi i saj i dashur” (famën e të cilit ajo e kish parashikuar që në vogëli të tij). Sigurisht, një dashuri e tillë për nenën është e “rëndë” dhe ka “faturat” e saj për të paguar! Sepse, juve do t’ju duhej ti bindeshit asaj në çdo çast. E, ajo, ishte e plotfuqishme në familje. Nuk harrohen, ndër të tjerat, vizitat tuaja të rregullta që duhej t’i bënit për çdo të diel, një ritual qe “ju kish nxirë jetën”. E ajo ndjenjë bindje do t’i u shoqëronte gjithë jetën. Gjersa ajo vdiq. Në varrimin e saj, ju nuk shkuat vetë, por dërguat vajzën e pastaj pohuat se ndjetë një farë “lehtësimi” prej ikjes së saj dhe se, paskësaj, ju ishit gati për të jetuar plotësisht për veten tuaj. Dhe ju atëherë ishit 75 vjeç!

Martha – gruaja
Ah, ju e donit shumë gruan tuaj Martha! (1861-1951). Sidomos, së largu, në ato katër vjet që ishit të fejuar e që dukej sikur s’do mbaronin kurrë. Gjatë nëntë vjetësh martesë, ju bëtë me të gjashtë fëmijë. Pastaj, në marrëdhëniet me të ju aplikuat kontraceptivin më efikas: ndenjët larg prej trupit të saj. Ju atëherë ishit 40 vjeç! Ju që zbuluat libidon, u larguat prej saj. Ju e tradhëtuat gruan me të motrën Minna, e cila ishte gjithmonë e pranishme në familjen tuaj, gjer në vdekjen e saj më 1941. Thonë se ajo, natën, për të shkuar në dhomën e saj, duhej të kalonte në dhomën tende të gjumit. Sidoqoftë gjërat ishin të ndara qartë: Martha – nënë, merrej me shtëpinë e fëmijët dhe Minna – intelektuale, merrej me librat e pacientët tuaj. Ju ishit burri i përkryer i dy grave të ndryshme!

Anna – Vajza
“Kjo është Antigona ime!”- thoshit ju për Annën! Ajo qe e fundit ndër fëmijët tuaj, vajza e dashur e lindur pikërisht atëherë kur ju po përpunonit teoritë tuaja të para mbi psikanalizën (1896). Ju e përpunuat atë, qysh para se ajo të zinte vendin e teze Minna, si partnerja juaj intelektuale më e privilegjuar. Pas një shkolle për mësuese, ajo u bë analiste më 1922 dhe i’u kushtua studimit të sëmundjeve të fëmijëve. Më 1938, Anna u burgos e ju kuptuat se jeta po bëhej e padurueshme në Gjermaninë naziste. Dhe thatë: Vërtet që jam me fat! Ata po djegin librat e mi, para se të me djegin dhe mua! Anna do të jetonte gjer në vitin 1982, pasi kish përvetësuar dhuntinë e memories suaj, duke punuar që ju të bëheni një prijës i paprekshëm. Ju u bëtë arsyeja e vetme e ekzistencës së saj, trashëgimia e saj e vetme. E ajo do të vdiste pa njohur dashuri, pa bërë fëmijë. A s’kish dashur ajo vallë të ishte vetvetja, e lirë që të zgjidhte në jetë? Besoj se jo! Hija e madhështisë suaj i pat mjaftuar!

Lou, Marie, Sabina…
A s’janë vërtet të bukura këto gra që formojnë “gardën pretoriane” të psikanalistit tonë të shquar? E zjarrta Lou Andreas – Salomé, e ëmbla Marie Bonaparte, rebelja Sabina. Ju ditët ta rrethonit veten me gra të shkëlqyera, intelektuale, pa lenë kurrë përshtypjen apo dyshimin se në ato përzgjedhje kish preferenca seksuale apo raporte të tilla me ju. Ju qe pohonit ngado se s’kishit asnjë tërheqje te tille pas grave, që s’kuptonit asgjë nga bota e tyre e që në fakt studimet më të shumta i bëtë për to. Ah, gratë përreth jush! Të shkëlqyera, të lira, të pavarura, të ndara nga burrat apo pa fëmijë. Por, ndërkohë, gratë “tuaja” shquheshin për pasione të mëdha, përfshirë edhe psikanalizën. E, kështu, ndodhi qe me pas, shume pasues apo studiues të veprës suaj s’munguan t’i u bëjnë homazhe, pikërisht për shkrimet që ju u dedikuat pikërisht atyre grave.

Jung, Ferenczi… miqtë
Miqësia juaj ka një “skenar” i cili përsëritet: ju njiheni me shokë, lidheni me ta me një pasion të çmendur intelektual, bëheni pothuajse vëllezër e pastaj zemëroheni, prisheni e ndaheni. Miqtë tuaj janë: Josef Breuer, Ëilhelm Fliees, Carl Gustav Jung, Sandor Ferenczi, Otto Rank… Letërkëmbimi juaj flet qartë për këtë. “Në jetën time, ju e dini mirë, gratë nuk i kanë zëvendësuar kurrë shokët e miqtë” - i shkruani ju Fliees. Por inatet, dhimbjet, zemërimet tuaja ne çastet e ndarjeve prej tyre, kanë qenë aq të ashpra sa të krijojnë përshtypjen se e ndjenit veten të tradhëtuar. Ishte e vërtetë që ju ishit tejet egzigjent në besnikëri, sidomos në çështje intelektuale. Veçanërisht ndaj atyre që në fillimet e teorisë suaj mbi psikanalizën, shkonin kundër objektivave tuaja. Ju ishit mashkulli dominues dhe ujqit e rinj ose duhej te përuleshin ose të largoheshin nga strofka …

Duhani dhe kanceri
Ju keni pirë gjithmonë duhan! Edhe pas vitit 1923, kur mjekët zbuluan se ju vuanit nga një kancer në nofull. Edhe pas vuajtjeve të shumta, pas tridhjete e tre operacionesh, ju nuk hoqët dore nga cigaret tuaja të dashura. Me 1937, ju shkruanit: “Kush nuk vuan nga asnjë lloj neuroze s’ka nevoje për dehje për t’u trullosur”. Tek zëvendësimi i dehjes me anë të duhanit qëndron shpjegimi i këtij shpjegimi. Është e vërtetë që ju s’qetë i privuar në planin e vuajtjeve fizike, përfshirë: mizerjen ekonomike, mjedisin antisemit, varfërinë seksuale, rolin dominues të nënës suaj, nevojën për të qenë i famshëm, pasionet tuaja mashkullore... Shkurt, ju keni qenë në gjendje po aq të keqe sa shumica prej nesh. Por, po të kishit bërë një analizë psikanalizë të gjitha këtyre, ndofta do të ia kishit dalë mbanë ndryshe. Por ju tymosët duhan... gjer në fund! Sipas Max Schur, mjekut që do t’u qëndronte gjithmonë pranë, ju shkuat në Angli për të vdekur atje “i lire”. Ndërkohë, kanceri vazhdonte t’ju torturonte qysh prej 15 vjetësh. Ju refuzonit të merrnit barna kundër dhimbjeve. Për librin i fundit që po lexonit në shtator të vitit 1939 e që ishte romani i Balzakut “Le peau de chagrin”, ju thatë: “Ky është libri që më duhej: aty jepet një rrugë shpëtimi – vdekja me anë të injeksionit”. Max Schur, i cili ju pat premtuar t’ju ndihmonte, më 21 shtator 1939, jua kujtoi këtë gjë. I tronditur e me duar të dridhura, ai përgatiti tri injeksione prej tre centigramësh morfinë. Dy ditë më pas, në orën tre të mëngjesit, ju u shuat. Ishte zgjedhja juaj. Të vdisnit lirshëm. Pikërisht, ndërkohe që Europa po hynte në luftë...

Frojd – PSIKOANALISTI
Hipnoza dhe transferimi
Në Paris, në spitalin Salpetrière, ku ai studioi më 1885 dhe 1886, pikërisht në pavijonin e profesorit Jean Martin Charcot, Freud zbuloi fenomenin e hipnozës. Hipnozës, së cilës ai nuk do t’i kushtonte shumë kohë e do ta braktiste shpejt, por që megjithatë e bëri të mendonte thellë për shumë mistere të shpirtit njerëzor... Një ditë, në Viennë, teksa qe duke vizituar, një prej pacienteve ju hodh në qafë. I çorientuar fillimisht nga ajo mënyrë e papritur shprehje afeksioni Freud, më pas, arriti në konkluzionin se ato gjeste kishin, gjithsesi, një lidhje apo shpjegim terapeutik. Ndodhi kështu që ai zbuloi metodën e “transferimit”. Sipas saj, mjeku terapist ishte njeri i dashur apo i urryer - sepse pacienti transferonte tek ai - dëshirat që pat përjetuar në fëmijëri kundrejt nënës apo atit të vet. Në bazë të atij arsyetimi, Freud arriti të shihte në mënyrë simbolike, defektet e përjetuara gjatë fëmijërisë si dhe të rrëmojë në kujtimet e asaj periudhe. Sipas Freud, pa bërë atë lloj kërkimi, s’kish asnjë rrugë shërimi. Pra, asnjë lloj analize s’mund të arrihej me sukses, pa ndihmën e “transferimit” ...

Kompleksi i Edipit
Në korrik të vitit 1897, pak kohë pas vdekjes së të atit, Freud vendosi të “vetë - analizohet” duke deshifruar ëndrrat e veta. “Ëndrra është rruga mbretërore drejt inkonshiences (pavetëdijes)” shkroi ai në “Interpretimin e ëndrrave”, më 1900. Në atë kohë, ai besonte se neurozat janë pasojë e abuzimit seksual të kryer nga prindër perversë. Ndërkohë, duke punuar me atë metodë zbulimi, ai zbuloi që inkoshienca është e populluar nga fantazma incesti e vrasëse, të cilat e kanë origjinën qysh në fëmijëri. Ato skenarë imagjinarë janë shpesh po aq traumatizues sa edhe veprimet e tyre reale. Në fakt, përjetimi i atyre akteve seksuale, provokojnë në vetvete tronditje të tmerrshme për krijesat e reja njerëzore. Në një fazë të caktuar të zhvillimit tonë – aty rreth moshës 3 dhe 5 vjeç – ashtu si Edipë të vegjël, ne dëshirojmë prindërit tanë të seksit të kundërt dhe ëndërrojmë të eliminojmë prindin rival. E këto fantazma na shoqërojnë gjatë gjithë jetës e s’na ndahen kurrë. Ato përcaktojnë jetën tonë prej të rrituri, duke na shndërruar në fajtorë imagjinarë eternelë. Po ashtu, “vetë – analiza” e çoi Freud në zbulimin e faktit që ëndrrat e simptomat psikike flasin me të njëjtën gjuhë të koduar: ato fshehin në vetvete dëshirat për të cilat ne preferojmë të heshtim. Duke ëndërruar, ne i jetojmë ato, në mënyrë të tërthortë. Dhe për pasojë, vuajmë neuroza për të cilat jemi dënuar për vete faktin se jemi ne vetë, autorët e tyre.

Divani...
Në fillimet e praktikës së tij kuruese, Freud mendonte se shpjegimi ndaj pacientit i kuptimit të fshehur të simptomave të tij, mjaftonin që ai të shërohej. Por, kjo do të qe diçka mjaft e lehtë ! Në fakt, shërimi nuk arrihej në se pacienti s’do të kuptonte vetë origjinën e vuajtjeve të tij. Për këtë arsye, gjatë seancave, ai duhej të fliste, të hapej. Ai duhej të tregonte gjithçka që kish në kokë, pa i përzgjedhur mendimet dhe imazhet që i përzienin shpirtin. Ky është dhe rregulli themelor i psikanalizës - një rregull i paprekshëm që Freud do ta quante “association libre” (lidhje e lirë).
Në mënyrë që pacienti të “lidhej” sa më mirë, ai shtrihej në një divan. Ky pozicion, i cili përngjan me atë të gjumit, favorizonte shprehjen e imagjinatës e të rrëfimit të saj. Për Freud, divani ishte pjesë e një rituali, një ceremoni që simbolizonte situatën analitike. Por, kjo zgjedhje u përgjigjej dhe kërkesave tepër personale të vetë Freud. Ai s’dëshironte që pacienti ta shihte në sy e as të vërente shprehjet e fytyrës së tij, të cilat do të influenconin në shprehjen e lirshme të mendimeve të tij. Por, megjithatë, Freud, s’besonte se ajo mënyrë e kryerjes së asaj analize ishte universale. “Për mua, kjo është e vetmja metodë që preferoj. Një mjek, i cili ka një personalitet të ndryshëm nga imi, është i shtrënguar ndofta të aplikoje e të adoptojë një mënyrë tjetër sjellje ndaj pacientit të tij” – shpjegonte ai më 1912.

Kostoja e një kure
Freud bënte vizita pesë ditë në javë dhe seancat vazhdonin 55 minuta. Përsa i përket pagesës, ai s’bënte kurrë pazar: çdo seancë e lënë përgjysmë, paguhej e plotë. Ai shpresonte se kështu, sakrifica financiare do të qe një motiv më tepër për një progres më të shpejtë të analizës. Pacientët e kamur paguanin më tepër. Ishte në sajë të tyre që Freud mund të kuronte ata që ishin të varfër. Sipas tij çdo mjek e kish për detyre të trajtonte një numër të caktuar pacientësh gratis. Një tjetër kërkesë për pacientet ishte që gjatë kurave, ata të mos kryenin marrëdhënie seksuale. Kjo jo për arsye morale, por në mënyrë që atë dëshirë, atë force dinamike, ata ta vendosnin në shërbim të analizës.

Në fillimet e këtij lloj kurimi, Freud i ndiqte pacientet e tij, në periudha relativisht të shkurtra – gjashtë a shtatë muaj. Më 1908 ai çmon se një kurë mund të vazhdojë nga tetë muaj gjer në tre vjet. Koha e kurave zgjatet. Me 1932, Freud shpjegonte se “disa paciente janë aq shumë të vështirë sa që duhet të jenë në mbikëqyrjen e analizës psikike gjatë gjithë jetës. Pse kjo zgjatje e tillë trajtimi? Për të operuar sa më mirë, psikoanalisti ka nevojë për efektin e të papriturës. Sepse, sa më shumë që ai njihet me pacientin, aq më tepër misteri i tij ndalet e po ashtu, po aq shumë shfaqet rezistenca ndaj trajtimit” – shpjegonte ai. Por, ndërkohë, duke u përballuar me kura të tilla të pafund, Freud shtrëngohet të reflektojë për rezultatin e tyre. Ishte kjo arsyeja pse, ai u sugjeronte nxënësve të vet që të evitonin “terapinë” e tepruar – këmbënguljen për shërimin e pacienteve me çdo kusht. Kjo, nga që ajo mënyrë veprimi, i nxiste ata në mënyrë të pandërgjegjshme që të mbroheshin ndaj mjekut, për të ruajtur simptomat, të cilat bënin pjesë në vetë qenien e tyre.

Sulmet ndaj Freud
Qysh prej një shekulli, Freud dhe teoria e tij, ka pasur e ka kundërshtarë të rreptë. Nuk kaloi shumë kohë nga zbulimet e tij në fushën e psikanalizës dhe nuk ishin të paktë ata që e vunë në dyshim bazën e teorisë së tij, vetë ekzistencën e inkoshiencës në interpretimin e tij të ëndrrave.

I sulmuar dhe i akuzuar nga shumë drejtime, vallë teoria e tij është drejt zhdukjes? Suksesi i “Libri i zi i psikanalizës” tregon se koha e ka rritur edhe më tej frymën anti – Freud. Por, megjithatë, teoritë e Freud vazhdojnë të pranohen për forcën e tyre të mendimit, për pistat e nisura e ende të pazbuluara si edhe shumë praktikave të tij të cilave vazhdohet tu referohet. Edhe në jetën e përditshme, ai është i pranishëm e teoria e tij studiohet nëpër shkolla. Cili vallë, s’ka kërkuar që ëndrrave të tij tu japë një shpjegim? Kush nuk ka përdorur fjalët “histerik” apo “tabu” ? Kush nuk ka dëgjuar dikë të shpërthejë me shprehjen: Ti nuk e paske kaluar mirë kompleksin tënd të Edipit? I kritikuar, i agresuar, i keqtrajtuar, Freud, megjithatë, mbetet një fenomen i cili s’del kurrë jashtë “mode”...

Një figurë historike
Duke venë në dukje rëndësinë e veçantë të rolit të inkoshiencës, duke zhvilluar teorinë e pulsioneve apo duke hartuar shkallët e ndryshimit dhe klasifikimit të neurozave, psikozave e perversioneve, Freud i dha njerëzimit një vështrim të ri mbi njeriun. Ai ju imponua historisë si një eksplorues i vërtete i shpirtit të tij. Filozofë, historianë, psikiatër a sociologë mund ta kundërshtojnë këtë gjë, por ata s’mund të venë në dyshim vuajtjet e sfilitjet fizike, turbullimet e ndërgjegjes, sëmundjet mendore dhe rolin e mjekësisë psikosomatike.

Problemet për të cilat Freud përflitet është fakti që teoritë e tij s’mund as të hidhen poshtë, por as dhe të pranohen. Sepse, vetëm me anë të një mrekullie të shkencës, njeriu do të mund të hynte në labirintet e inkoshiencës. Në se shumë studiues bëjnë pyetje, hamendje, dyshojnë, disa herë me të drejtë; ata në punimet e tyre, megjithatë, marrin si bazë reflektimi pikërisht teorinë froidiane. Një gjë është pra e sigurtë ! Edhe në se psikanaliza si praktikë mjekësore, do të zhdukej, Freud do mbijetonte...
Sepse, Freud i tregoi njeriut si të dalë nga injoranca, duke i dhënë atij mundësinë e takimit me vetveten.

E kjo gjë do zgjasë, për sa kohë njeriu do ketë pyetje rreth vetes. Parë në këtë drejtim, psikanaliza ka një fat e vend të veçante në shoqëri. Ajo as mund të katalogohet, as të matet e ka të gjithë shanset që të jetojë po aq gjatë, sa kohë njerëzit do të kërkojnë të mësojnë të jetojnë më mirë me njeri-tjetrin e vetveten. Për Sophie de Mijolla - Mellor, psikoanaliste dhe themeluese e grupit të kërkimeve ndërvepruese të psikanalizës,” ajo që Freud i solli kulturës e kurave psikike nuk janë për tu hedhur poshtë. Ajo që është më interesante për to, është pyetja se kush është e ardhmja e tyre. Sepse, vepra e Freud është e pafund dhe e hapur. Ajo s’është dogmatike. Freud, ka lenë vazhdimisht shumë shtigje që të çojnë drejt rrugësh të pazbuluara, të cilat do flasin shumë po të kemi parasysh progresin e madh të biologjisë e shkencave të tjera”.

E ardhmja e Freud, siç profetizonte edhe ai vetë, s’është iluzion sepse prej tij mbetet akoma për të mësuar shumë. Tani për tani, s’është akoma e mundur që të hyhet në arkivat e tij që do hapen vetëm në vitin 2113 e ku, sipas tij, në ato shënime, ai i pat riparë, thelluar, pasuruar e rinterpretuar teoritë e tij. Parë në këtë vështrim, bie fjala, është vazhduar të zhvillohet me tej teoria e tij e pulsioneve dhe kërkohet gjithmonë te kuptohen mekanizmat e trurit, bëhen përpjekje për të hyrë e deshifruar misterin e ëndrrave. Rezultatet e këtyre studimeve, padyshim do ta çojnë njerëzimin përtej kufijve të kohës dhe do të shkruhen në fushën e njohjes e dijes. Më tepër se kurrë ndonjëherë tjetër, ne sot po kërkojmë që të kuptojmë se si “funksionojmë”. Është kjo arsyeja, përtej debateve mbi të vërtetat e psikanalizës se, për njeriun e ardhmja s’mund të marrë formë, pa një kthim të veçantë mbi veprën e Freud – it ...

Imazhe te Ngjitura

	sigmund-freud-1.jpg (31.7 KB, 3 vezhgime)
	sigmund-freud-2.jpg (12.5 KB, 2 vezhgime)
	sigmund-freud-3.gif (9.4 KB, 2 vezhgime)

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.