Diskriminimi i gruas ne zgjedhje, ka sjelle nje nenperfaqesim ne Kuvend
E. ALLIAJ

Ju jeni deputete per here te pare ne Kuvendin e Shqiperise. Cila eshte ceshtja ose problemi, qe ju do ta ndiqni me shume?
Zgjedhjet e Pergjithshme 2005 shenuan nje stad te ri drejt konsolidimit te demokracise, arritjes se nje zhvillimi te qendrueshem drejt integrimit evropian te vendit. Fillimi i punimeve te Kuvendit te ri, shenon nje hap te rendesishem ne jeten politike shqiptare. Zgjedhjen time ne kete Kuvend, une e konsideroj se pari, si pergjegjesi qe me ve perpara detyrave dhe sfidave te reja dhe nje impenjimi serioz per t'i kapercyer ato. Ne kete status te ri, si anetare e institucionit me te larte ligjvenes, nuk do te rresht se punuari ne 2 drejtime kryesore, duke qene e bindur, se keto jane pjese e rendesishme e procesit te integrimit evropian te vendit: ceshtjet gjinore dhe ato te shendetesise dhe problemet sociale.Si perfaqesuese e PR-se, por edhe e levizjes se gruas, shpreh domosdoshmerine e arritjes se balancimit te roleve dhe kontributeve te femrave dhe meshkujve ne te gjitha fushat e nivelet.

Bindja ime eshte, se mazhoranca e re nuk do te kufizohet ne arritjen historike te zgjedhjes per here te pare te nje gruaje ne krye te legjislativit shqiptar, por do te kete nje angazhim serioz, qe brenda qeverisjes sone 4-vjecare te arrihet: shfrytezimi sa me i plote i potencialit dhe kapaciteteve te grave ne te gjitha fushat dhe nivelet, - mundesimi i zbatimit te te drejtave te tyre sipas legjislacionit ne fuqi, -fuqizimi i vazhdueshem ekonomik dhe politik i tyre. Bazuar dhe ne eksperiencen time si mjeke dhe specialiste e politikave shendetesore, dua te theksoj rendesine e problemeve shendetesore dhe sociale, duke nenvizuar, se ne duhet te kujdesemi qe reformat te mos agravojne problemet sociale ekzistuese, por te zgjidhin perfundimisht gjendjen e varferise dhe mungeses se shanseve per cdo individ.

Ne duhet te ecim drejt nje sistemi shendetesor modern e eficient dhe ne sherbim te qytetarit, duke permiresuar sektorin publik dhe, duke zhvilluar nje sektor privat plotesues e te zhveshur nga te gjitha llojet e konflikteve te interesave. Kjo do te mund te realizohet nepermjet permbushjes se 2 objektivave madhore: goditjes shkaterruese te klaneve korruptive, mafies se bluzave te bardha dhe te monopoleve farmaceutike, te instaluara tashme, konsiderimit te pacientit "mbret", duke e vendosur ate ne qender te vemendjes dhe sherbimit shendetesor. Edhe nje here do te theksoja, se ne nuk mund te sjellim zhvillimin e vendit dhe te arrijme sukses ne procesin e integrimit euroatlantik te tij, pa realizuar nder te tjera, edhe keto 2 kushte baze: rritjen e rolit te gruas per te kontribuar ne menyre te barabarte ne proceset e zhvillimit; sigurimin e kushteve per te patur qytetare te shendetshem ne femijeri, adoleshence e rini, moshe te rritur dhe ne moshen e trete.

Partia Republikane ka ne programin e saj si prioritare, ligjin e pronave. Mendoni se do te gjendet konsesus me PD-ne per kete ceshtje?
Mendoj se zgjidhja e problemit te pronave eshte nje nga objekivat madhore te mazhorances se re. Edhe midis dy aleateve PD e PR eshte rene ne konsensus, qe para zgjedhjeve per te zgjidhur perfundimisht kete problem. Une shpresoj dhe uroj qe, edhe ne praktiken tone legjislative e qeverisese, ceshtja e pronave do te gjeje impenjimin dhe vullnetin perkates per t'u trajtuar me seriozitetin e duhur, jo vetem nga aleanca drejtuese, por dhe nga forca te opozites.
Si ju duket fillimi i ketij legjislacioni, i bute, apo paksa i eger, mendoni se ka ndyshuar dicka nga legjislacioni i kaluar?

Mendoj se eshte ende shpejt per t'i dhene nje pergjigje te sakte kesaj pyetjeje, pasi nuk ka filluar ende praktika e vertete parlamentare. Jane bere hapat e para te domosdoshme, lidhur me procedurat e zgjedhjes se autoriteteve drejtuese te Kuvendit si dhe aprovimi i qeverise se re. Kalimi ne seancen e fundit te Komisioneve Parlamentare, shenon dhe nje stad te rendesishem te fillimit te punes sipas fushave perkatese. Une uroj qe ky parlament te shenoje nje hap pozitiv drejt konsensusit politik dhe debatit konstruktiv ne sherbim te zgjidhjes se problemeve dhe, jo anashkalimit apo agravimit te tyre. Mendoj se fakti qe ne kete Kuvend ka 80 deputete te rinj, nga te cilet rreth 74 jane te zgjedhur per here te pare, eshte tashme nje arritje, pasi une i qendroj besnike konceptit, qe levizja dhe ndryshimi jane baze e zhvillimit. Le te shpresojme se ky progres ne aspektin e ndryshimit sasior, do te ece paralel dhe me ndryshimin cilesor te perberjes parlamentare.

Perfaqesimi i numrit te grave ne parlament eshte i ulet. Mendoni se nje numer me i madh do te ishte nje zbutje e maskilizmit ne politike? Po zgjedhja e nje gruaje ne krye te Kuvendit?
Duket se ne Shqiperi jeta politike eshte organizuar sipas normave dhe vlerave mashkullore dhe shpesh sipas menyres mashkullore te jeteses. Keshtu, modeli politik eshte i bazuar me teper ne idene e "te fituarve dhe te humburve", kompeticionin dhe konfrontimin, sesa ne respektin reciprok, ndertimin e bashkepunimit dhe konsensusit, qe jane pjese me shume e mjedisit femeror, lidhur kjo si me natyren dhe me eksperiencat e tyre. Nje shoqeri moderne demokratike duhet te zhvilloje nje kontrate te re sociale, ne te cilen burrat dhe grate te punojne se bashku dhe ne komplementaritet me njeri- tjetrin. eshte tashme i njohur fakti se, sidomos ne proceset e fundit zgjedhore, u vu re shkalla me e larte e diskriminimit te gruas ne perfaqesimin e saj per garen politike, gje qe ka sjelle nje nenperfaqesim te thelle te gruas me nje shifer simbolike ne total me rreth 2.6 % (2003) ne drejtimin e pushtetit lokal dhe ne numer 10, apo perqindje 7,2 % ne legjislativin e ri 2005 dhe ky realitet le shume per te deshiruar.

Maskilizimi i politikes, mungesa e politikave te balances gjinore, situata e veshtire e proceseve zgjedhore, pothuajse e kane perjashtuar gruan nga procesi politik i vendit. Pa dyshim, eshte per t'u pershendetur zgjedhja e nje gruaje ne krye te Kuvendit shqiptar, si nje arritje historike, por sic u shpreha edhe me lart, nuk duhet te mjaftohemi me kaq, por duhet te vazhdojme perpjekjet e perbashketa drejt arritjes se nje balance gjinore ne te gjitha nivelet.

Besoni se qeverisja demokratike do t'i realizoje te gjitha premtimet e bera ne fushate?
Sigurisht qe deshira eshte pozitive. Si perfaqesuese e mazhorances, une kam shprehur gatishmerine time profesionale dhe politike per te mbeshtetur permbushjen me sukses te programit tone qeverises, ne bashkepunim te ngushte vecanerisht me Ministrine e Shendetesise, ate te Punes dhe Shanseve te Barabarta dhe ministrite e tjera te linjes. Mund te them se programi i qeverise "Berisha", padyshim eshte nje sfide ne teresine e tij. E vecanta e tij eshte, se kjo sfide eshte programuar te filloje me 100 ditet e para te qeverisjes, ne lufte me situaten aktuale te mjerimit ekonomik dhe korrupsionit. Shpreh bindjen time, se qeveritaret tane do te mbajne pergjegjesine e zotimeve e qe ne perfundim te 100 diteve te para te punes, (qe perkon dhe me festat e fundvitit) te mund t'u ofrojne shqiptareve efektivitetin dhe eficiensen e kesaj qeverisjeje. Le te presim te flasin veprat me mire, sesa fjalet.

Do ta mbeshtesnit idene e krijimit te nje lobingu te grave deputete ne parlament?
Padyshim qe kjo eshte nje ceshtje shume e rendesishme dhe ajo perben nje nga misionet e mia, si aktiviste e shoqerise civile dhe e levizjes per barazi gjinore ne vend. Lobingu eshte nje nga mekanizmat me te rendesishem per arritjen e nje objektivi, apo qellimi te caktuar dhe une personalisht kam nje eksperience pozitive ne kete drejtim.

Nuk do te mungoje angazhimi im ne kete aspect, edhe ne parlament, por mos harrojme qe per te realizuar kete, nuk mjafton vetem deshira e mire e njeres pale, por duhet edhe e te tjerave. Per me teper, qe eksperienca e deritanishme ka treguar, se jo gjithmone grate parlamentare kane perfaqesuar interesat e vete kontigjentit femer te popullates, per te mos thene, qe kjo gje ka ndodhur shume rralle. Shpresoj se me parlamentaret e sotem, si te vjetrit dhe te rinjt, do te mund te arrihet nje hap pozitiv ne kete drejtim. Mendoj se per kete do te na ndihmoje, edhe drejtimi nga nje grua i legjislativit shqiptar. Pra, deshiroj te jem optimiste, lidhur me kete ceshtje.