Shushunjat - nje aleat i njeriut
Shushunjat njihen prej kohesh si aleate te njeriut kur shendeti i tij eshte ne rrezik. Shushunjat mjekesore, ashtu si shume specie te tjera apo bime, jane ne zhdukje e siper. Ndotja e madhe e mjedisit po e pershpejton fenomenin e zhdukjes se tyre. Por ndoshta inisiativat per kultivimin e shushunjave mund te japin shprese per te ardhmen.
Perse valle jane aq te nevojshme?...
Shushunjat gjenden pergjithesisht ne zonat kenetore dhe neper fshatra. Jane gjithsej 800 lloje te kesaj specie, por ajo qe eshte aleate e njeriut eshte shushunja qe ne shkencen mjekesore quhet Hirudo medicinalis, dhe kjo per vlerat antikoaguluese qe ka ne vetvete si dhe anti-inflamatore. Kjo cilesi e peshtymes se kesaj lloj shushunje i shtyn shkencetaret qe te kerkojne akoma me shume ne misterin e tyre. Hirudina eshte ajo lende qe i lejon shushunjat te zhvillohen. Por eshte kjo lende pikerisht qe lejon hollimin e gjakut dhe qarkullimin e lirshem te tij. Por shushunjat nuk kane vetem hirudinen. Ato permbajne ne vetvete edhe 15 enzima te tjera qe ndihmojne ne kirurgjine riparuese. P.sh. ne operacionin e nje gishti : nese vendos mbi plage shushunjat, substancat e gojes se tyre lehtesojne dhimbjet ose inflamacionet lokale. Shushunjat thithin gjakun e perqendruar ne nje zone problematike te trupit duke futur njekohesisht enzimat e tyre per formimin e kapilareve te rinj te gjakut, te cilet kirurget nuk mund ti riparojne.
Ne Antikitet, shushunjat njiheshin per vlerat e tyre kurative terapeutike dhe kjo perdorej gjeresisht. Por perse po zhduken sot shushunjat ?
Sigurisht tharja e kenetave dekadat e fundit dhe hapja e tokave bujqesore ka bere qe mjedisi i shushunjave te zvogelohet, por ndotja e mjedisit sot eshte rreziku me i madh i tyre, dhe kjo per shkak te perdorimit te shumte te kimikateve dhe pesticideve ne bujqesi. Edhe pse ne agonine e tyre, nisur nga vlerat qe kane, ne Perendim ate kane filluar ta kultivojne. Madje sot, ne kuadrin e ligjit amerikan te Konventes se Washington-it, percaktohen dhe rregullat e import-eksportit te tyre dhe qe lidhet drejteperdrejt me mbrojtjen e specieve ne zhdukje e siper. Aktualisht shume ndermarrje ne Rusi, Gjermani, France apo ne Britanine e Madhe jo vetem merren me import-eksportin e tyre por dhe me kultivimin e shushunjave. Madje ne Moske eshte krijuar dhe nje laborator gjigand i riprodhimit te tyre me nje kapacitet 2.500.000 shushunja ne vit. Kultivatoret franceze fillimisht perdoren laboratoret, por tashme ata u jane kthyer mjediseve te rritjes natyrale. Shoqeria Ricarimpex ka rreth 20 pellgje te medha ne dy zona te ndryshme ku kultivohen shushunjat ne menyre natyrale.