Operacion i suksesshem

Ne nje procedure te rrezikshme qe zgjati 22 ore, nje grup prej 50 kirurgesh ne Kaliforni ndane binjaket nje vjecare nga Guatemala qe ishin te bashkuara ne koke. Tre ore pasi u larguan nga salla e operacionit, njeren nga vajzat e kthyen perseri aty pasi kishte hemoragji ne tru, nje gjendje serioze por e kurueshme. Neurokirurget ne spitalin e femijeve Mattel ne Los Angeles e fulluan operacionin e komplikuar ne oren 8 te mengjesit te henen dhe perfunduan dje ne oren 6 te megjesit. Mjeku Houman Hemmati e quajti momentin e ndarjes se vajzave nje mrekulli.
“U rrenqethem nga emocionet. Kameramanet, kirurget, infermieret, studentet, te gjithe ne, ata qe kishin bere miliona operacione dhe ata qe shikonin per here te pare. Disa qanin te tjeret qeshnim nga gezimi. Filluam te duartrokisnim dhe te bertisnim.”Pjesa me e rrezikshme e operacionit 22 oresh ishte ndarja e venave qe bashkonin kokat e binjakeve.
DR. Hemmati: “Kirurget kryen nje procedure te veshtire duke u perpjekur te identifikonin cdo vene gjaku, te gjenin cila i takonte seciles foshnje dhe nje nga nje ti vendosnin ato ku duhej dhe ti testonin. U desh shume kohe por perfundimisht doli me sukses.”
Ridrejtimi i rrjedhes se gjakut per ne trurin e seciles foshnje sillte me vete rrezikun e nje hemoragjie cerebrale. Me pas u be operacioni plastik per te zgjatur skalpin e seciles foshnje qe te mund te mbulohej pjesa e trurit ku kishin qene kokat te bashkuara. Te dy binjakeve do tu duhet te bejne operacione te tjera per te ristrukturuar formen e kokes.Vajzat, lindur ne nje fshat te Guatemales, ishin te bashkuara ne pjesen e siperme te kokes ne drejtime te kunderta. Raste te tilla ndodhin me pak se 1 ne 2 milion e gjysem lindje. Nje grup jo fitimprures qe ndihmon sherimin e femijeve i solli motrat ne Shtetet e Bashkuara dhe spitali dhuroi sherbimin e tij per operacionin qe kushton 1 milion e gjysem dollare.

Ilac i ri kunder depresionit

Agjencia amerikane e ushqimeve dhe ilaceve miratoi perdorimin e nje ilaci te ri per trajtimin e depresionit. Ilaci quhet Leksapro. Ai eshte provuar si shume me i dobishem dhe dy here me i fuqishem sesa ilaci i deritanishem Celeksa. Rezultatet e ilacit te ri fillojne te vihen re qe ne javen e pare te perdorimit. Ne provat klinike, Leksapro ka treguar se eshte ne gjendje te largoje shpejte simptomat e depresionit, efektet anesore te tij jane shume te pakta, dhe ka shume pak mundesi te hyje ne reaksion me ilace te tjera. Miratimi i ketij ilaci ndihmon per zgjidhjen e ceshtjeve qe lidhen me trajtimin e depresionit, perfshi efektet e renda anesore te ilaceve te deritanishme. Gjate provave doli se doza fillestare prej 10 miligram Leksapro ne dite eshte po aq efektive sa nje doze me ilacin Celeksa prej 40 miligramesh ne dite. Gjithashtu, shume paciente qe iu nenshtruan kures me Leksapro me 10 miligram ne dite treguan shenja te medha permiresimi te depresionit qe ne javen e pare ose te dyte te kures.

***************************************
Autizmi, semundje qe prek aftesine e femijeve per te komunikuar. Autizmi prek zakonisht femijet dhe gjate pak vjeteve te fundit numri i femijeve te diagnostikuar me Autizem ne Shtetet e Bashkuara eshte rritur dukshem. Mjeket ende nuk jane ne gjendje te shpjegojne arsyet e shtimit te ketyre rasteve.Sean G. ishte nje femije i shendetshem, por nje mengjes gjendja e tij papritur ndryshoi. Ai pushoi se reaguari dhe nuk njihte asnjeri, madje as nenen e tij. Ai u diagnostikua me Autizem; crregullim nervor qe e beri Seanin letargjik, te pa ndjeshem ndaj zerave, dhe te shkeputur nga bota e jashtme. Dhe ky rast nuk eshte i vetem.Ne komunen Laudon te Virxhinias, 10 vjet me pare, ne shkollat publike kishte 4 femije me autizm, sot numri i tyre ka arritur ne 181. Shpenzimet per arsimimin e femijeve me autizem jane dy here me te larta se sa per femijet e zakonshem. Zyrtarja e arsimit Charlotte Crane thote se shtimi i numrit te femijeve me autizem, do te perbeje nje sfide serioze per sistemin arsimor.
Ekzistojne mendime te ndryshme mbi shkaqet per shtimin e rasteve me kete semundje dhe trajtimit te saj. Nderkohe, shkenca e mjekesise ende nuk kane mundur te thone fjalen e fundit mbi kete semundje, disa prinder perdorin menyra te ndryshme ne kerkim te nje kure per femijet e tyre me autizem.
Ata perdorin metoda te paprovuara klinikisht, sic jane dieta te posacme ushqimore, vitamina, ilace eksperimentale apo teknika te ndryshme terapike. Ne ndonje rast gjendja e te semurit eshte permiresuar, por ne pergjithesi shume femije kane pesuar shume pak ose aspak permiresim.

*********************************
Beverly W. vuan nga reumatizma. Ajo merr 7 lloj ilacesh qe kushtojne mbi 300 dollare ne muaj. Kjo eshte nje shume e madhe kete dhe pensioniste te tjere me pensione te ulta. Per ketet kategori njerezish shteti ka nje program ndihmash i quajtur Medicaid; burimi i vetem i kujdesit shendetsor per pensionistet amerikane.Sipas nje studimi te koheve te fundit, pensionistet ne Teksas e ne shtete te tjera shpenzojne cdo muaj mesatarisht mbi 100 dollare per ilace. Por nje program i ri i miratuar kohet e fundit i ndihmon pensionistet te blejne ilace me cmime me te ulta. Gjithashtu, shume firma farmaceutike ofrojne ilace me cmime te lira ose falas per mijera pensioniste qe kualifikohen per kete ndihme.

*************************************
Nje oficer policie nga shteti Georgia ka tani dy veshka te transplantuara. Ai morri keto dite veshken e dyte, nje dhurate qe i shpetoi jeten. Mjeket thone se operacioni duket se ka dale me sukses.Scott Floyd ka vuajtur nga veshkat qe prej 20 vjetesh. 14 vjet me pare gjendja we tij u keqesua dhe nena e tij i dhuroi nje veshke. Me nje veshke te huaj dhe me nje veshke te veten Scott kaloi 6 vjet pa ndonje problem. Por para pak muajsh veshka e tij u be shume keq dhe mjeket thane se edhe ajo duhej zevendesuar. Kete here doli vullnetar Mike Shackleford, shok i ngushte qe nga femijeria. Qe te dy e ndjejne veten mire.

**************************************
Kerkimet e reja tregojne se perfshirja e rregullt e perimeve ne dieten ushqimore mund te ndihmoje ne parandalimin e semundjes se Alcajmerit dhe kjo per arsye se keto ushqime jane te pasura me vitamine E. Por ne studimin e botuar keto dite ne revisten e shoqates amerikane te mjekesise, jepen te dhenat me te qarta te nje lidhjeje midis kesaj vitamine dhe Alcajmerit. Studimi u krye per te pare ne se marrja e ushqimeve antioksiduese mund te pakesoje rrezikun e prekjes nga semundja. Shkencetaret vezhguan 815 persona mbi 65 vjec, qe nuk kishin ndonje shenje te semundjes. Gjate studimit, pjesmarresve iu bene pyetje rreth llojit te ushqimeve qe merrnin.
Pas afro 4 vjetesh pjesmarresit ne studim iu nenshtruan nje ekzaminimi mjekesor dhe 131 prej tyre u diagnostikuan me semundjen e Alcajmerit. Shumica e tyre i perkisnin grupit qe nuk perdornin rregullisht perime ne dieten e tyre ushqimore. Nder ushqime te pasura me vitamine E jane drithrat, nenprodhimet e tyre, perimet, arrat, bajamet, farerat e ndryshme dhe vaji i ullirit.

****************************************
Akunpuktura eshte nje shkence ekzakte e njohur vetem nga ata qe kane mesuar rreth ketij arti te lashte. Akunpuktura qe do te thote pike shtypjeje, bazohet ne parimin se trupi permban ngarkesa elektrike pozitive dhe negative qe jane te lidhura me njera tjetren. Ushtrimi i shtypjes mbi keto pika ndihmon ne lehtesimin e dhimbjeve dhe perteritjen e energjise ne pjeset perkatese te trupit. Tani nepermejt nje paisjeje te re celuloide mjeket jane ne gjendje te percaktonjne pikat e ndjeshmerise trupore. Midis te tjerash, akunpunktura perdoret edhe kunder urise, por efektet mund te jene te perkoheshme. Gjithashtu, ekspertet thone se personat me dhimbje te medha duhet pa tjeter te keshillohen me mjeket. Akunpuktura, thone ata nuk rekomandohet per mjekimin e njerezve qe kane tumor ne tru, as per ata me semundje neurologjike, dhe as per grate shtatzana.

******************************************
Kombet e Bashkuara paralajmeruan javen e kaluar se epidemia e Sides ndodhet ne fazat e saj fillestare dhe gjate 20 vjeteve te ardheshme prej saj mund te vdesin rreth 70 milione vete, ndersa virusi vazhdon te perhapet me tej Azi e ne Evropen Lindore. Prej kohesh eshte folur mbi krijimin e nje vaksine, sado pak te efekteshme. Por disa parashikime ne te kaluaren qe nje vaksine e tille do te ishte gati brenda pak vitesh jane shoqeruar me optimizem te tepruar. Megjithate, firma amerikane Vaxgen njoftoi javen e kaluar se eshte duke punuar per nje vaksine kunder Sides. Rezulatet e provave te para me vaksinen e re priten aty nga viti i ardhshem dhe nese provat dalin me suskes, vaksina do te jete gati brenda vitit 2005. Nuk eshte e sigurt ne se vaksina e re kunder Sides do te jete 100 perqind e efekteshme. Por ekspertet thone se edhe nje mbrojtje e pjeseshme do te ndihmonte ne shpetimin e jetes se miliona njerezve, Ardita. Gjate konferences mbi Siden ne Barcelone u duk se njerezit jane te pakenaqur me perpjekjet e deri tanishme, vecanerisht te vendeve te zhvilluara. Ata mendojne se keto perpjekje jane teper te pamjaftueshme.

******************************************
Dy vajza binjake te lindura te bashkuara u derguan javen e kaluar nga nje fshat i thelle malor ne veri te Peruse per ne kryeqytetin Lima, ku mjeket do te studiojne mundesine e ndarjes se tyre. Mjeku pediater Aldo Manrique, qe kujdeset per to thote se dy foshnjet jane te bashkuara ne gjoks dhe ne bark. Secila prej tyre ka zemren dhe mushkrite e veta, por zorret duket se i kane te perbashketa. Dy binjaket mbahen tani ne nje inkubator ne spitalin e femijeve ne Lima. Mjeket thone se po studiojne nese ekziston mundesia e kryerjes se nje operacioni per shkeputjen, pa rrezikuar jeten e tyre.

Ilaci Diovan per trajtimin e presionit te larte te gjakut tani mund te perdoret edhe ne trajtimin e semundjeve te zemres. Sipas te dhenave, Ilaci Diovan ul rastet e vdekshmerise ne 41 perqind tek te semuret nga zemra. Semundjet e zemres perbejne nje problem te madh shendetsor ne Shtetet e Bashkuara. cdo dite 1500 amerikane diagnostikohen me semundje te zemres.

*******************************************
Njerezit kane nje numer tiparesh te perbashketa me majmunin, por ata ndahen nga njeri tjetri edhe nga disa karakteristika kyce, nje prej te cilave eshte aftesia per te folur. Ne fakt, shume shkencetare besojne se te folurit ka qene nje nga parakushtet per zhvillimin e kultures njerezore. Megjithate, si dhe kur u zhvillua gjuha askush nuk mund te thote gje me saktesi. Por rezultatet e nje studimi botur keto dite ne revisten Nature mund te ndihmoje ne zgjidhjen e ketij misteri. Shkencetaret thone se kane zbuluar nje ndryshim te thelle midis variantit njerezor te gjenit i njohur si FOKSP2 qe lidhet me te folurin dhe variantet e gjetura tek majmunet. Ky ndryshim, thone ata, tregon se gjeni FOKSP2 ka qene objekt seleksionimi natyror gjate procesit te evolucionit qe i dha mundesi njeriut te kontrolloje levizjet e gojes dhe laringut, nje aftesi qe majmuneve u mungon. Shkencetaret thone se ky proces mund te kete filluar 200 mije vjet me pare, afersisht ne kohen e shfaqjes per here te pare te njeriut me tiparet anatomike qe ka sot.

*******************************************
Shkencetaret zberthejne kodin gjenetik te malaries...

Shkencetaret duke punuar ne 10 vende kane arritur te zberthejne kodin gjenetik te formes me vdekjeprurese te parazitit qe shkakton semundjen e malaries dhe te mushkonjes qe perhap semundjen. Rezultati i kesaj pune paralele kerkimore u botua dje njekohesisht nga gazeta britanike "Natyra" dhe revista amerikane "Shkenca".

Organizata Boterore e Shendetesise e quan kete zbulim "nje pike-kthese" per shendetin publik, qe mund te ndihmoje per prodhimin e insekticideve te reja dhe ilaceve te reja. Cdo vit, nga malaria gjejne vdekjen mbi 3 milione njerez, shumica ne Afrike. Ky zbulim behet ne nje kohe kur paraziti qe shkakton malarien, po behet gjithnje e me rezistent ndaj ilaceve e eshte perhapur edhe ne rajone ku ishte zhdukur prej vitesh, sic ishte nje rast i fundit ne shtetin e Virxhinias ne Amerike.

*******************************************
Mjekësi Hemoragjia Cerebrale dhe Menyrat e Trajtimit

Studim mbi njohjen e menyrave e reja per trajtimin e hemoriagjise cerebrale ...

Hemorigja cerebrale është një nga shkaktarët kryesorë të vdekjeve dhe pafatësive. Por në ç’mënyrë mund të parandalohet kjo sëmundje. Për përgjigjen e kësaj pyetje janë zhvilluar një seri studimesh. dhe shumë prej tyre rekomandojnë ilaçe të ndryshme. Por pyetja që tani shtrohet është se sa njihen këto ilaçe e mënyra të reja nga personeli mjekësor në klinika e spitale. Në këtë kuadër, kohët e fundit u botua një analizë shkencore e cila merr në shqyrtim mbi 400 studime të kryera mbi hemoragjinë cerebrale.

Përfundimet e analizës lënë të kuptohet se personat e prekur nga hemoragjia cerebrale nuk kanë qënë në gjendje të marrin trajtimin e duhur mjeksor, pasi në shumë raste personeli mjekësor nuk ka dijeni rreth mënyrave të reja të efektëshme për trajtimin e kësaj sëmundjeje.

Shkencëtarët shqyrtuan me kujdes afro 400 raste me hemoragji cerebrale dhe vunë re se në disa klinika pacientëve të moshuar u ishin mohuar ilaçe kundër koagulimit të gjakut që janë provuar si parandalues të efektshëm të hemoragjisë cerebrale tek personat që vuajnë nga aritmia e zemrës. Këto ilaçe nuk u jepeshin të moshuarve pasi personeli mjekësor shqetësohej se ilaçi mund të shkaktonte hemoragji nëse pacienti padashje rrëzohej.

Por kërkimet e herëshme kanë treguar se ky lloj trajtimi nuk shkakton asnjë problem tek të moshuarit. Ekspertët thonë se të kesh ilaçin e të mos dish ta përdorësh është njësoj si të mos e kesh, prandaj u bëjnë thirrje mjekëve dhe të gjithë personeleve mjekësore që t’u kushtojnë më shumë vemendje arritjeve të reja në këtë fushë e t’i vënë ato në zbatim.

************************************

Shitja e organeve demton shendetin dhe financat

Disa njerëz mendojnë se shitja e organeve, siç janë veshkat mund t’i ndihmojnë ata të dalin nga varfëria. Në një studim të kohëve të fundit u morrën në shqyrtim 300 persona nga India, çdo njëri prej të cilëve kishte shitur një veshkë. Për një veshkë të shitur ata kishin fituar 1 mijë dollarë, shumë jo e vogël në një vend të varfër.

Doktor David Rotham pranë universitet Columbia të New Yorkut studioi gjendjen e këtyre pacientëve. Grupi i tij i punës vuri re se 6 vjet, pas operacionit, të ardhurat financiare të tyre ranë me 1 të tretën. 79 përqind e tyre thanë se janë penduar për këtë operacion nuk do t’i rekomandonin askujt për të shitur ndonjë organ të trupit.

Në shumë vende, shitja-blerja e organeve është e ndaluar me ligj, por nga dëshpërimi për para apo shëndet shumë njerëz shtyhen në këtë veprim. Në Shtetet e Bashkuara ndalohet me ligj blerja e një veshke të personit që është gjallë.

******************************************

Trajtimi i simptomave te hereshme mund te parandaloje Alcajmerin

Kur flitet rreth sëmundje së Alcajmerit, shumëkujt i vjen në mend një njeri i humbur, i shkëputur nga realiteti, dhe që nuk mban mend asgjë.. Por ky skenar është zakonisht pjesë e shkallës më të rëndë të sëmundjes.

Në një studim botuar këto ditë në revistën e shoqatës amerikane të mjekësisës thuhet se para simptomave të rënda, Alcajmeri shfaqet me shenja të lehta, të cilat po të trajtohen që në fillim, mund të shmangin sëmundjen. Autorët e studimit morrën në shqyrtim qindra pacientë të moshuar që vuajnë nga Alcajmeri. Ata vunë re se para shfaqjes së plotë të sëmundjes, 75 përqind e pacientëve kishin treguar shenja neuro psiqiatrike si depresion, halucinacion, nervozizëm dhe ankth. Autorët e studimit pranë qëndrës mjekësore John Hopkins në Maryland thonë se njerzët përqëndrohen aq shumë në idenë se Alcajmeri shkakton humbjen e kujtesës, saqë nuk vënë re se sipmtomat e tjera neuro psiqiatrike që shfaqen fare hapur.

Doktor Konstantine Lyketos, që kryesoi studimin, thotë se këto simptoma mund të trajtohen me ilaçe, terapi e ushtrime fizike, dhe sa më shpejt që fillon trajtimi i tyre aq më i mundshëm bëhet parandalimi i Alcajmerit.

Sëmundjet infektive si Tuberkulozi e Malaria po bëhen gjithnjë e më rezistente ndaj antibiotikëve. Afro 14 milionë vetë ndeshen çdo vit sëmundje infektive dhe shtimi i rastave të vdekjeve nga sëmundje të tilla dikur të shërueshme, ka shkaktuar shqetësim mes shkencëtarëve. Qëndresa e organizmit ndaj ilaçeve cilësohet nga mjekët si skenari më i keq me të cilin ata kurrë nuk dëshirojnë të ndeshen. Por fatkeqësisht, realiteti është ndryshe. Organizmi vazhdon të bëhet gjithnjë e më rezistent ndaj ilaçeve dhe sipas shkencëtarit Philip Jenkins, kjo ndodh për arsye të përdorimit pa vend të antibiotikëve. Dihet se antibiotikët janë të paefektshëm ndaj sëmundjeve virusale siç janë gripi e të ftohurit e zakonshëm. Prandaj kur për këto sëmundje jepen antibiotikë, shkaktohen dy dëme; së pari sëmundja nuk luftohet dhe së dytë nxitet qëndresa e baktereve. Por shkencëtarët thonë se shkaqe të tjera të rritjes së rezistencës së organizmit ndaj antibiotikëve janë edhe kushtet e këqia higjenike, mjedisi i ndotur. Gjithashtu ata thonë se për luftimin e sëmundjeve në radhë të parë nevojiten mjekë, numri i të cilëve në disa rajone është shumë i pakët. Gjatë konferencës mbi shëndetin global që u zhjvillua këto ditë në Washington, shkencëtarët u bënë thirrje njerëzve në vendet në zhvillim që të kujdesen më shumë për shëndetin e tyre, pasi masat parandaluese thonë ata janë shumë më pak të kushtueshëm se kurimi.

ILAÇ I RI KUNDËR HEPATIT C Të sëmurët me hepatit C tashmë kanë një tjetër mundësi kurimi nga kjo sëmundje e rrezikëshme. Ilaçi i ri quhet Pegasys dhe jepet me anë të inxheksionit një herë në javë. Këto ditë Ilaçi u miratua për përdorim nga agjencia federale e ilaçeve. Firma farmaceutike Hofman Ja Rouche njoftoi se ilaçi Pegasys do t’u jepet falas për 3 muaj 15 mijë pacientët të parë.

MBIPESHA TRUPORE KRIZË PËR SHËNDETIN PUBLIK Qëndra Amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve bën të ditur se mbi pesha trupore po bëhet gjithnjë e më shumë një problem shqetësues për shëndetin e amerikanëve. Sipas një studimi botuar në revistën Jama, nga mbi pesha preken thuajse të gjitha moshat dhe racat, por ky problem shfaqet më shumë mes të rinjëve afrikano amerikanë e meksikano amerikane deh tek gratë zezake të moshës mbi 40 vjeç. Mjekët besojnë se mbi pesha trupore duhet trajtuar si krizë e shëndetit publik, pasi kjo çon në një sërë sëmundjesh përfshi diabetin, sëmundje të zemrës, tension të lartë dhe hemoragji cerebrale.

**************************************
Mjekësi Ngritjepeshat dhe Semundjet e Zemres

Sipas ekspertëve, 30 minuta në ditë ushtrime fizike si ecje ose vrapim i lehtë mund të pakësojnë dukshëm rrezikun e prekjes nga sëmundje të zemrës.

Por një studim botuar këto ditë lëtë kuptohet se për të patur një zemër të shëndoshë nevojiten më shumë se sa ushtrime të thjeshta fizike.

Dihet se ngritje peshat ndihmojnë në formimin e muskujve, por të dhënat e reja thonë se një prej muskujve që përfiton nga ky sport është edhe zemra. Sipas një studimi botuar në revistën e shoqatës amerikane të mjekësisë, ngritja e peshave pakësonë rrezikun e prekjes nga sëmundje të zemrës duke ulur nivelin e kolesterinës së keqe, nivelin e yndyrnave, si dhe ndihmon organizmin të asimilojë sheqernat. Të gjitha këto janë kushte për një zemër të shëndoshë.

Shkencëtarët pranë qëndrës Harvard shqyrtuan për 12 vjet të dhënat mjekësore të mbi 40 mijë personave. Ata vunë re se personat që bëjnë 30 minuta në ditë ushtrime të thjeshta fizike si ecje apo vrapim të lehtë, ulin rrezikun e prekjes nga sëmundjet e zemrës, por ata që kryejnë ushtrime e intensive, siç janë ngritja e peshave, e ulin këtë rrezik akoma më shumë.

Ndërhyrja Kirurgjike më e Efektëshme dhe më pak e Kushtueshme.

Angioplastija dhe ndërhyrje të tjera kirigjike tek të sëmurët nga zemra kanë treguar se janë më të efektëshme sesa trajtimi konservativ, me ilaçe e terapi të ndryshme.

Por me shtimin e kostos së kujdesit shëndetsor shtrohet edhe pyetja: A është në gjendje shoqëria t’i përballojë shpenzime për ndërhyrje të tilla kirurgjike për çdo pacient?.

Një studim i botuar në revistën e shoqatës amerikane të mjekësisë i përgjigjet pozitivisht kësaj pyetje. Në studim thuhet se në plan afatgjatë, trajtimi me metoda kirugjike është më pak i kushtueshëm sesa trajtimi konservativ, po të kihet parasysh se gjatë trajtimit konservativ të sëmurit i duhet të shtrohet disa herë në sapital, dhe kjo ndikon në shtimin e shpenzimeve të përgjithëshme.


Truri i një Vrasësi Serial

Ky është Joel Rifking, përgjegjës për 17 vrasje në New York nga viti 1989-1994. Tani ai kryen dënimin me burgim të përjetshëm. “Nuk e di pse i kreva vrasjet, thotë ai, ndoshta trurin e kam të dëmtuar, thotë Rifkin.”

Të njëjtën pyetje bëjnë edhe shkencëtarët. Duke përdorur teknikën e skanimit që u lejon atyre të vrojtojnë trurin me imtësi, shkencëtarët thonë se në trurin e personave që kanë kryer krime me dhunë ata shohin shumë gjëra të ngjashme. Truri i një personi normal tregon aktivitet në pjesën ballore të trurit, ndërsa tek vrasësit kjo pjesë e trurit nuk tregon asnjë lloj veprimi, është e palëvizëshme.

Mjeku Jonathan Picnus pranë universiteit Georgetown thotë se funksioni i pjesës ballore të trurit është për të frenuar veprimet impulsive. Është kjo pjesë e trurit që na thotë ne “Ndal, Mos e Bëj Këtë”.

Shkencëtarët thonë se nuk është vetëm kjo dukuri që e bën një person vrasës, por ata gjithnjë e më shumë po binden se mosaktiviteti i pjesës ballore të trurit mund të dobësojë aftësinë e njerëzve për të kontrolluar impulset. Por nëse kjo gjëndje psikologjike e fizike e trurit mund të përmirësohet me terapi apo ilaçe, për këtë shkenca ende nuk e ka thënë fjalën e vet.

**************************************
Mjekësi Ushtrimet fizike-armë në luftën kundër kolesterolit

Sipas një studimi të kohëve të fundit, njerëzit që janë mbi peshë nuk kanë nevojë të humbin kilogramët e tepërt për të përmirësuar nivelin e kolesterolit. Personat me kolesterol të lartë duhet të merren me ushtrime fizike, të cilat nuk është e thënë të jenë intensive, por mjafton që ato të zhvillohen.

Për herë të parë, studjuesit e Universitetit Duke në Karolinën e Veriut thonë se ushtrimet fizike pa qenë nevoja për humbje në peshë, ndikojnë pozitivisht në uljen e kolesterolit.

Në studimin e botuar në Revistën Mjekësore të New Englandit, ekipi i studjuesve të Universitetit Duke thotë se persona që bëjnë jetë sedentare dhe që kanë nivel të lartë kolesteroli, e përmirësuan nivelin e tij, duke kryer ushtrime fizike me një ekuivalencë prej 32 kilometrash në javë, edhe pse nuk humbën në peshë.

“Megjithëse ne nuk nxisin mos-humbjen në peshë, nuk duhet të përqëndrohemi në humbjen e saj si përfitimin kryesor të ushtrimeve fizike dhe duhet të sigurohemi që individët të cilët nuk humbin në peshë, të përfitojnë nga ushtrimet, edhe pse pesha nuk u ndryshon,” thotë dr. Kraus, i cili udhëhoqi studimin. Ai shton se nga grupet që u përfshinë në studim, ai që kryente 32 kilometra vrap në javë e pëmirësoi nivelin e kolesterolit më tepër se një tjetër grup pjesëmarrës në studim, që kryente 60 për qind të ushtrimeve fizike të grupit të parë, po me të njëjtin intensitet. Një grup i tretë, që kryente edhe më pak ushtrime fizike, kishin më pak përmirësim, ndërsa një grup i katërt personash që nuk kryenin fare ushtrime fizike, kishte nivelin më të lartë të kolesterolit se të gjithë personat e përfshirë në studim.

“Çdo lloj ushtrimi fizik është më mirë se të mos bësh fare ushtrime, por një sasi më e madhe ushtrimesh në javë, që nuk është e nevojshme të jenë më intesive, është shumë më mirë se më pak ushtrime përsa i përket përmirësimit të nivelit të kolesterolit,” thotë mjeku.

Doktor Kraus rekomandon që personat që janë mbi peshë të kryejnë 32 kilometra ushtrime fizike në javë, si, vrap, apo ecje, ose tre e gjysëm, deri në katër orë ushtrime të tjera në javë për të ulur nivelin e tyre të kolesterolit.

Kafeja forcën kujtesën

Shkencëtarët e qëndrës kërkimore pranë universitetit të Kalifornisë thonë kafeja forcon kujtesën, por vetëm tek gratë. Ata thonë se gratë që pijnë kafe gjatë jetës së tyre kanë një kujtesë më të fortë kur ato bëhen të moshuara.

Rezultatet e studimit tregojnë se gra të moshës 80 vjeçare që kanë filluar të përdorin kafe që në moshë të re ua kalojnë shumë herë përsa i përket fuqisë mendore, simotrave të tyre që nuk kanë përdorur kafe. Shkencëtarët mendojnë se kafeina jo vetëm forcon kujtesën por edhe e përmirëson atë. Ata arritën në këtë përfundim pas studimit të gjendjes së një numri grashë të cilat pranuan të përdorinin nga 1 deri në 5 filxhane kafeje në ditë për një muaj rresht.

Interesant është fakti se tek burrat kafeja nuk ka të njëjtin efekt. Burrat në përgjithësi përjetojnë një rënie të kujtesës, dhe ulje të aftësisë së të menduarit pas moshës 60 vjeç. Por tek gratë e moshuara që pijnë kafe duket se truri funskionon më mirë. Shkencëtarët gjithashtu vunë re se pirja e kafesë dhe kujtesa e fortë tek gratë nuk lidhet aspak me moshën, shkallën e arsimimit ose me terapinë për zëvëndësimin e hormoneve, për të cilën është provuar se ndihmon fuqinë mendore.


Metodë e re kundër dhimbjeve ne shtyllën kurrizore

Dhimbjet therrëse të kurrizit mund të jenë paralizuese. Qindra mijëra njerëz u nënshtrohen ndërhyrjeve të ndryshme në shtyllën kurrizore për t’i shmangur ato. Por një mënyrë e re kirugjike bën që njerëzit të mos ndjejnë kurrë më dhimbje të tilla.

Para dy vjetësh, prekja e gishtave të këmbëve për Sharon DiHaworth ishte diçka e pamundur. Gjatë një aksidenti, ajo dëmtoi rëndë një ruazë të shtyllës kurrizore. Ajo thotë se dhimbjet ishin të tmerrëshme. Terapia fizike nuk dha asnjë rezultat.Në këtë fazë, shumë pacientë i nënshrohen procedurës së quajtur bashkimi i kollonës, ku ruaza lidhet me kockën.

Por disa kirurgë, si Rick Delamarter kanë zgjedhur një tjetër mënyrë duke zëvëndësuar plotësisht ruazën e dëmtuar me një disk artificial. Ky është një operacion i lehtë që nuk zgjat shumë. Tani për tani kjo metodë ndodhet në fazën eksperimentale dhe kryhet vetëm në pak spitale në Shtetet e Bashkuara.


Mënyrë e re dhe më e shpejtë për diagnostikimin e Sidës

Agjencia amerikane e ilaçeve miratoi përdorimin e një metode të re e të shpejtë për diagnostikimin e të prekurve nga virusi HIV. Mënyra e re është provuar si e suksesëshme në 96 përqind të rasteve. Duke përdor një pikë gjaku, nëpërmjet kësaj analize punonjësit e shëndetësisë mund të përcaktojnë brenda 20 minutave nëse personi është i prekur nga virusi HIV ose jo. Procesi i diagnostikimit kushton rreth 20 dollarë. Aparati është prodhuar nga firma OraSure në Pensilvani.


Matja e qëndresës ndaj tërmeteve

Për Kaliforninë thuhet se i ka bërë tërmetet monopol, për të treguar se ky shtet preket shpesh nga dridhjet sizmike. Por shkencëtarët në një tjetër shtet, Tenesi, po punojnë për të parashikuar se çfarë mund të ndodh nëse tërmeti godet këtë shtet paksa jugor.

Duke përdorur sahpërthime me dinamit, shkencëtarët krijuan një tërmet artificial prej 2 ballësh në një zonë të shkretë. Nëpërmjet vëzhgimeve ata përpiqen të përcaktojnë dendësinë dhe qëndresën e dheut e të gurëve në raste të një tërmeti real. Duke grumbulluar të dhëna të tjera të ngjashme, shkencëtarët kanë në plan të hartojnë një hartë të zonave më të qëndrueshme ndaj tërmeteve. Kjo më pas mund të hapë horizonte të reja në fushën e zhvillimit të urbanistikës dhe planifikimit të ndërtimeve të tjera.


*************************
Shenjat e Trafikut dhe Aksidentet

Shenjat e trafikut parandalojnë aksidentet Një studim i kohëve të fundit se semaforët dhe respektimi i shenjave të kalimit të rrugëve ndikojnë dukshëm në uljen e rasteve të aksidenteve. Studimi përqëndrohet kryesisht tek personat e moshuar, pasi ata kanë më pak të ngjarë të ngasin makinën dhe më shumë gjasa të bëhen viktima të aksidenteve.

Kjo grua e moshuar tregohet e kujdesshme kur do të kalojë kryqëzimin e rrugës, dhe kjo jo pa arsye. Njerëzit mbi moshën 65 vjeçare janë më në rrezik se të gjitha grup moshat e tjera për të gjetur vdekjen si pasojë e përplasjeve me makinat. Por kur kryqëzimi ka një shenjë ndalimi ose semaforë ose polic për të rregulluar trafikun gjasat e një aksidenti pakësohen dukshëm.

Studimi u krye nga nga grup mjekësh pranë qëndrave mjekësore në Washington, Atlanta e Kaliforni. Studiuesit shqyrtuan aksidentet në 4 qytete. Të dhënat e tyre tregojnë se në rrugët me semaforë dhe vende për kalimin e këmbësorëve, të moshuarit ndjeheshin njësoj të sigurt për të kaluar si në rrugët me semaforë por pa vende të caktuara për kalimin e këmbësorëve.Por në rrugët pa semaforë por vetëm me shenja për kalimin e këmbësorëve, rastet e aksidenteve ishin tre herë më të larta.

Këtë ndryshim, shkencëtarët e shpjegojnë me faktin se shenjat e kalimit krijojnë për këmbësorët një siguri të rreme, duke i bërë ata të mendojnë se shoferi i automjetit do të reagojë ndaj shenjave njësoj si ndaj dritave të semaforëve. Por jo gjithmonë ndodh kështu.

Metodë e re skanimi

Trauma nga aksidentet është shkaktari i tretë kryesor i vdekjeve në Amerikë. Kur viktima hyn në dhomën e urgjencës, koha nuk pret. Viktima vizitohet menjëherë nga mjekët për të parë nëse plagosja, në kokë, në shtyllën kurrizore, në gjoks, apo stomak, rrezikon jetën e viktimës. Kur rasti nuk është urgjent, ky lloj vlerësimi kryehet në pavionin e radiologjisë.

Doktor Robert Novelline është drejtor i pavionit të radiologjisë në spitalin qëndror të Bostonit. Qëndra e tij është e para në Shtetet e Bashkuara që filloi të përdori një lloj të ri skanimi të shumëfishtë e shumë të shpejtë. Nëpërmjet kësaj metode koka e pacientit mund të skanohet brenda 20 sekondave, një mënyrë kjo mjaft e shpejtë krahasuar me 1 orë e 20 minuta që nevojitet për një skanim të ngjashëm me aparatura të zakonëshme.

Doktor Novelline thotë kjo metodë e re skanimi ndihmon jashtëzakonisht mjekët në sallën e operacionit pasi i lejon kirurgët të ndërhyjnë me shpejtësi dhe në vendin e duhur. Në Shtetet e Bashkuara afro 40 përqind e spitaleve përdorin këtë metodë të re skanimi.

Ecja parandalon frakturat e kockave

Rreth 300 mijë njerëz shumë prej tyre gra të moshuara, shtrohen çdo vit në spital si pasojë e fraktuarave të kockave. Por një studim i kohëve të fundit lë të kuptohet se këto fraktura mes grave në periudhën pas menopauzës, mund të shmangen me disa ushtrime të lehta fizike, përfshi ecjen. Gjatë studimit që zgjati 10 vjet, u morrën në shqyrtim 61 mijë gra të moshës 40 deri në 77. Mjekja Diane Feskanich pranë spitalit Brigham në Boston thotë se gratë që kryenin ecje 4 orë në javë ulën 40 përqind mundësitë e prekjes nga fraktura. Sipas studimit, edhe gratë që kryejnë një jetë aktive fizike gëzojnë të njëjtën mbrojtje nga frakturat si ajo që sigurohet nga përdorimi i hormoneve.

Mish në laborator

Doktori Morris Benjaminson pranë shkollës Touro të Shkencës dhe Sëndetit në New York kryeson grupin e shkencëtarëve që po merret me një eksperiment i cili po të dalë me sukses do të bëjë të mundur rritjen e mishit jashtë trupit të kafshës duke siguruar furnizim të vazhdueshëm të astronautëve me mish të llojve të ndryshme. Eksperimenti financohet nga agjencia amerikane për fluturime në hapësirë.

Deri tani shkencëtarët kanë arritur në përfundimin se disa substanca të këpurdhave dhe të peshkut duke i bashkuar me një serum nxisin rritjen e qelizave. Ata thonë se ky zbulim është premtues pasi nëse mishi i peshkut rriten në hapësirë, atëherë i njëjti mish mund të përdoret për të riprodhuar vetveten.

Eksperti James Gilchriest thotë se një zhvillim i tillë mund të eleminonte plotësisht therrjen e bagëtive, dhe do të bëhej shkak për një revolucion rrënjësor në industrinë ushqimore. Por për të arritur deri këtu ekzitojnë pengesa të ndryshme dhe teknologjia ndodhet të paktën 5 vjet përpara çdo përdorimi praktik, pa përmendur këtu problemet që lindin nga perceptimi publik.


***********************
Alkooli shkakton dëme të pariparueshme tek truri i të rinjve
10 dhjetor 2002


Një raport i ri që u bë publik dje nga Shoqata Amerikane e Mjekësisë tregon se përdorimi i alkoolit shkakton dëme të pariparueshme në zhvillimin e trurit të adoleshentëve. Deri tani në përgjithësi besohej se të rinjtë e marrin veten shpejt nga efektet e të pirit. Por shkencëtarët kanë zbuluar se është krejtësisht e kundërta. Alkooli shkakton më shumë dëme, ndoshta të pariparueshme në zhvillimin e trurit të të rinjve nën moshën 21 vjeçare sesa tek grupmoshat e tjera. Studimi tregon se përdorimi i alkoolit gjatë viteve të adoleshencës shkakton dëme në kujtesë dhe në qendrën e të mësuarit në tru, si edhe në lobet e tij të përparme që kanë të bëjnë me marrjen e vendimeve dhe gjykimin. Nga krahasimi i imazheve të trurit të adoleshentëve që kishin abuzuar me pijet alkoolike, me të atyre që nuk pinin, doli se ata që pinin e kishin zonën e trurit që merret me kujtesën dhe të mësuarit 10 për qind më të vogël. Ky është një zvogëlim i konsiderueshëm dhe ndoshta i pariparueshëm. Studimi tregon gjithashtu se ata që pinin kishin më shumë mundësi që të kishin rezultate të ulëta në shkollë, të vuanin emocionalisht dhe të përpiqeshin të vrisnin veten. Në studim thuhet se edhe pirja apo dehja e rastësishme, rriste mundësinë për dëmtimin e trurit të të rinjve, duke provuar se vendimet që marrin të rinjtë për të pirë apo mos pirë alkool, përcaktojnë cilësinë e trurit të tyre për sot dhe për të ardhmen.

Një grup ligjvënësish, prokurorësh dhe teknikësh mjeko-ligjorë të laboratorëve duan të përdorin metodën e shenjave të gishtërinjve për të klasifikuar cilindo që është dënuar për krime. Ata duan që çdo kriminel të japë kampionin gjenetik për një bazë të dhënash të organeve të rendit, sipas një projektligji që u propozua këto ditë. Grupi i punës thotë se kampioni gjenetik që është i veçantë për secilin prej nesh mund të ndihmojë në sqarimin e rasteve të pazgjidhura. Po ashtu mund edhe të nxjerrë të pafajshëm ata që janë dënuar gabimisht.

Muzeu i Natyrës dhe Shkencës në Denver të shtetit Colorado, sapo ka bërë publike disa pamje mbresëlënëse të një meteori që u shfaq në qiellin e Colorados muajin e kaluar. Videoja është marrë nga një kamera sigurie dhe në një moment të caktuar ndërsa meteori po lundronte në hapësirë, ai lëshoi një dritë të befasishme të jashtëzakonshme që ishte tepër e dukshme në kamera. Shkencëtarët thonë se mendojnë që meteori të ketë rënë diku në Montrose të Colorados dhe se mund të jetë i madh sa një dollap


**********************************

Riprodhimi Gjenetik i Qelizave
17 Dhjetor 2002, 18:57 UTC


Shkencëtarët thonë se ndërsa riprodhimi gjenetik i qelizave është i mundshëm, nuk është ende e sigurt nëse shkenca ka arritur atë shkallë zhvillimi për të prodhuar qelizën me përbërjen e duhur gjenetike për të zëvëndësuar qelizën e sëmurë

Shtrohet pyetja; a është në gjendje që metoda e riprodhimit të qelizave të ndihmojë njerëzit që vuajnë nga hemoragjia cerebrale, shtylla kurrizore, ose nga Alcajmeri. Shkencëtarët pranë universitetit të Teksasit mendojnë se po. Ata thonë se kanë gjetur një zgjidhje të këtij problemi; një përzierje proteinash që ndihmon zhvillimin e riprodhimit të qelizave.

Shkencëtarja Ping Wu dhe ekipi i saj i kryen provat duke futur në trurin dhe në shtyllën kurrizore të një miu në laborator një përzierje proteinash dhe e vëzhguan atë deri në riprodhimin e neuroneve të nevojëshme. Mjekja Wu thotë se 90 përqind e qelizave nervore të injektuara në tru u zhvilluan në neurone. Më e rëndësishmja është se neuronet ishin pikërisht të llojit që shkencëtarët donin të riprodhonin.

Ndërkohë që prova të tjera në këtë fushë janë të nevojëshme, proteina që ndihmon në riprodhimin e neuroneve ka nxitur shpresat e atyre që kanë nevojë për zëvëndësimin e qelizave nervore.

ARRAT DHE BAJAMET PAKËSOJNË RREZIKUN E DIABETIT 2

Diabeti i tipit 2 mund të bëhet shkak për sëmundje të zemrës, të veshkave dhe verbim. Por në një studim të kohëve të fundit thuhet se gratë që hanë çdo ditë 30 gram arra kanë 30 përqind më pak gjasa për t’u prekur nga diabeti i tipit 2. Ndërsa tek gratë që marrin çdo ditë nga një lugë gjalp kikirikësh rreziku është 20 përqind.

Veç yndyrës së mirë, arrat gjithashtu përmbajnë vitamina të shumta, proteina minerale dhe fibër. Shkencëtarët pranë universitetit Harvard në Boston përfshinë në studimin e tyre rreth 83 mijë gra të moshës 34 deri 59 vjeç. Studimi vazhdoi 16 vjet. Kur analizuan të dhënat, shkencëtarët vunë re se arrat dhe gjalpi i kikirikëve mund të ulin rrezikun e prekjes nga diabeti i tipit 2 tek gratë.

Në studim thuhet gjithashtu se ndryshe nga mendimi i përgjithsëm, arra, bajamet, lajthitë dhe kikirikët nuk luanjë ndonjë rol në shtimin e peshës trupore.

NJË MËSUESE AMERIKANE PRITET TË SHKOJË NË HAPËSIRË

Agjencia amerikane e hapësirës, NASA, bën të ditur se në fillim të vitit shkollor 2003 do të dërgojë në orbitë një mësuese. Ajo quhet Barbara Morgan dhe është mësuese në një shkollë fillore në shtetin Idaho. Veç përgatitjeve të tjera, ajo do të kryejë edhe një kurs të plotë për astronaute.

Zonja Morgan ka qënë pjestare e programit mësueset në Hapësirë në vitin 1986. Pas shpërthimit në ajër të anijes Chalenger ku mësuesja Christa Mcauliffe gjeti vdekjen, zonja Morgan u kthye në punën e saj si arsimtare, por vazhdoi të jepte leksione rreth programit Mësueset në Hapësirë.


*********************
Një studim i ri mjeksor mbi kurimin e tensionit të lartë
19 dhjetor 2002; 15:05 UTC


Tensioni i larte shpesh është quajtur “një vrasës i heshtur”. Një studim i fundit, ndër më të rëndësishmit sipas komunitetit mjekësor, i botuar këto ditë në revistën e shoqatës amerikane të mjekësisë mund të ndryshojë mënyrën e kurimit të atyre që vuajnë nga tensioni i lartë. Studimi, arrin në përfundimin se një grup ilaçesh, të klasës së diuretikëve, të përdorur që para 50 vjetësh, jo vetëm që kushtojnë shumë më pak por janë edhe më të efektëshme sesa ilaçet e reja që firmat farmaceutike i reklamojnë me aq bujë.

Për uljen e tensionit në nivele normale ekzistojnë rreth 180 lloj ilaçesh. Por sipas një studimi të fundit, ilaçe e klasës së diuretikëve janë më të efektshmit për këtë qëllim.

“Gjatë studimit, vumë re këto ilaçe të vjetra janë më të mira jo vetëm për uljen e tensionit por edhe për parandalimin e komplikacioneve kardio-vaskulare,” thotë mjeku Paid Whelton i Departamentit të Mjeksisë në Universitetin Tulane.

Sipas studimit, pacientët e trajtuar me diuretikë, një klasë ilaçesh që pakësojnë kripërat dhe lëngjet në organizëm, rrezikoheshin më pak nga goditjet në zemër dhe zmadhimi i zemrës, sesa pacientët që merrnin ilaçe të reja e më të shtrenjta.

Studimi i financuar nga qeveria, që mori në shqyrtim 33 mijë persona 55 vjeç e sipër, ështe studimi më i gjerë klinik i këtij lloji i kryer ndonjëherë.

Çdo pacient pjesmarrës në studim e kishte tensionin 14 me 9 ose më të lartë. Disave iu dhanë diuretikë, si hidro-kloro-tiazide, të tjerëve iu dhanë ilaçe të reja të klasës së adelatit dhe amlodipinës, dhe një grupi tjetër, ilaçe të klasës së kaptoprilit.

Rezultatet ishin aq të qarta se që një mjek tha se nëse pacientët që vuajnë nga tensioni i lartë nuk marrin ilaçe të tilla, duhet të pyesin mjekun e tyre se përse nuk u ka dhënë.

“Ky studim shënon një pikë kthese. Studimi është i gjërë, i saktë dhe i pakundërshtueshëm, dhe mendoj se do të ketë një ndikim mjaft të madh në praktikën mjekësore,” thekson mjeku Michael Alelerman i Kolegjit të Mjeksisë Albert Einstein.

Diuretikët, të prodhuara prej kohësh, kushtojnë me lirë, një dozë mujore është më pak se 9 dollarë. Ndërsa ilaçet e reja të paktën 4 herë më shumë. Kjo është arsyeja që firmat farmaceutike u bëjnë atyre reklama të fuqishme.

Për t’i bërë ballë kësaj gjëndjeje, Instituti Kombëtar i Shëndetit po ndërmerr një përpjekje të pashembullt për të nxitur përdorimin e diuretikëve. 700 mjekë që morën pjesë në studim do të shpërndahen në mbarë vendin në përpjekje për të bindur mjekët që t’u këshillojnë më shpesh pacientëve të tyre ilaçe diuretikë.

Aktualisht, vetëm 30 përqind e personave që vuajnë nga tensioni i lartë trajtohen me diuretikë. Shkencëtarët thonë se nëse arrijnë që ky numër të ngrihet në 50 përqind, kjo do të shpëtonte jetë njerëzish dhe do t’i kursente ekonomisë çdo vit miliarda dollarë. //ad//


************************
Shkencëtarët shprehin skepticizëm për njoftimin se ka lindur foshnja e parë e klonuar
28 dhjetor 2002; 15:15 UTC


Shkencëtarët e përcollën me skepticizëm njoftimin se ka lindur foshnja e parë njerëzore e klonuar. Njoftimin për klonimin e foshnjes së parë e bëri kompania Clonaid, e cila ka lidhje me një grup që beson se qëniet njerëzore janë krijuar nga jashtëtokësorët. Kompania Clonaid njoftoi se një grua amerikane 31-vjeçare lindi të enjten një bebe të quajtur Eva, e cila është gjenetikisht identike me nënën e saj. Drejtuesja e Clonaidit, Brigitte Boisselier tha se një grup ekspertësh do të vërtetojnë se foshnja është e klonuar. Por shkencëtarët thonë se pa pasur provat është e pamundur të thuhet nëse klonimi i njeriut është një arritje shkencore apo thjesht një trillim.


*************************
Klonim i njeriut....A është e Vërtetë?
31 Dhjetor 2002, 15:14 UTC

Kompania Cloniaid pretendon se ka klonuar një qenie njerëzore. Nga një hotel i Floridës, Brigitte Boisellier që drejton kompaninë Clonaid bëri deklaratën e saj por pa paraqitur ndonjë fotografi të asaj që ajo tha se ishte një foshnje klonuar.

Kompania Clonaid thotë se foshnja është vajzë e riprodhuar nga ADN ja e nënës së vet. Kjo kompani e quan këtë lindje si historike, ndërsa shkencëtarë të tjerë shprehen me fjalë më pak të mira. Ata mendojnë deklarata të tilla bëhen vetëm për publicitet dhe bujë Shkencëtarët kanë arritur të klonojnë dele, mace e lopë, por jo pa rrezikun e lartë për deformime fatale.

Kjo është pikërisht arsyeja që agjencia amerikane e ilaçeve ka ndaluar klonimin. Po ashtu shumë shkencëtarë besojnë se klonimi është i rrezikshëm dhe në kundërshtim me etikën.

Profesor Alta Charo thotë se nëse lajmi mbi klonimin e njeriut është i vërtetë dhe nëse foshnja duket se është e shëndetëshme, kjo do të përbënte një mesazh të rrezikshëm se teknologjia e klonimit është efektive dhe pa rrezik.

Megjithatë, disa shkencëtarë janë hedhur në përpjekje për të realizuar klonimin. Një prej tyre, mjeku italian Severino Antinori, pretendon se muajin tjetër një grua do të lindë vajzën e saj të klonuar.


PESHKU PARANDALON HEMORAGJINE CEREBRALE

Në një studim botuar në revistën e shoqatës amerikane të mjekësisë thuhet se ngrënia e peshkut mund të ndihmojë në uljen e rrezikt të hemoragjisë cerebrale, një nga shkaktarët kryesorë të vdekjeve në Shtetet e Bashkuara.

Gjithashtu, shkencëtarët pranë universitetit Harvard studiuan për 12 vjet dietën ushqimore të 40 mijë burrave të moshave nga 40 deri në 75 vjeç. Studimi arrin në përfundimin se personat që hanë mish peshku thuajse çdo ditë dhe ata që përdorin mish peshku vetëm disa herë në muaj përfitojnë thuajse njësoj për nga shëndeti.

Mishi i peshkut ndihmon në parandalimin e hemoragjisë cerebrale pasi acidi yndyror që përmban peshku ndihmon qarkullimin e gjakut. Gjatë këtij studimi, shkencëtarët nuk u përqëndruan në ndonjë pesh të veçantë, prandaj duket se përdorimi i çfardolloj peshku për ushqim, është mirë për shëndetin.


****************************
Vlerat Shëruese të Magnezit
07 Jan 2003, 14:08 UTC

Shkencëtarët thonë se frutat dhe perimet, veç vlerave ushqimore kanë edhe aftësi kuruese. Gjatë një studimi të kohëve të fundit, shkencëtarët arritën në përfundimin se perimet kanë një përmbajtje të lartë magnezi, një lloj minerali që mjekët shpesh e rekomandojnë për trajtimin e shumë sëmundjeve. Jeta e Lynne Suo sundohej nga dhimbja. Nga dhimbja e artritit. Nga dhimbja kronike e muskujve. Për afro tetë vjet ajo mbijetoi duke përdorur ilaçe kundra dhimbjes dhe steroide. Por për çudinë e saj lehtësimi më i madh i dhimbjeve nuk erdhi nga ndonjë ilaç, por nga minerali i magnezit.

Sarah Shaw pati një aksident automobilistik që e la atë me dhimbje në këmbë, dhe pa gjumë, derisa ajo filloi të merrte një tablet 600 miligramëshe magnezi çdo ditë.

Histori të tilla nuk e habisin specialisten Linda Rapson. Ajo mendon se rreth 70 për qind e pacientëve të saj demonstrojnë shenja të mungesës së magnezit, si dhimbje muskujsh, marrje mendsh e të tjera.

Mungesa në magnezium lidhet gjithashtu me sëmundjen e zemrës dhe me tipin e diabetit dy. Shumë njerëz zakonisht nuk konsumojmë një sasi të mjaftueshme të perimesh që përmbajnë këtë mineral, dhe nuk pimë një sasi të mjaftueshme uji të pasur në minerale. Mbi të gjitha, një dietë e mbushur me sheqer dhe brumëra, apo me shumë kalcium, shteron magnezin. Gjithashtu stresi çon në pakësimin në organizëm të këtij minerali jetësor.

Mjekja Mildred Seelig ka rreth katër dekada që po studion magnezin. Ajo po shkruan një libër, i cili pritet të botohet së shpejti, për të bërë të njohur këto veti të magnezit. Ajo dëshiron që kryerja e studimeve që të konfirmojnë rezultatet që ajo ka parë dhe ato që kanë raportuar pacientët e saj. Ata pranojnë që magnezi nuk është një kurë për gjithçka, por një trajtim i thjesht dhe i efektshëm të cilit nuk i është kushtuar rëndësi.

Anoreksia

Sipas statistikave, rreth 10 milionë amerikanë vuajnë nga shrregullimet e të ngrënit, shkaktar kryesor i shumë sëmundjeve. Shumë vuajnë nga Anoreksia nervoze, pasi për të mos shtuar peshë, u nënshtrohen dietave ushqimore përtjej kufijve ekstreme. Shkencëtarët në fushën gjenetike tani thonë se si mbi pesha trupore ashtu edhe nën pesha e shkaktuar nga anoreksia mund të jenë sëmundje të trashëguara gjenetikisht. Por cilët nga 31 mijë gjenet e kodit gjenetik të njeriut mund të jenë fajtorë për këto sëmundje. Shkencëtarët po punojnë për përcaktimin e këtij gjeni duke marrë në studim pjestarë të familjeve që vuajnë nga anoreksia. Megjithatë shkencëtarët thonë se problemi mund të mos jetë vetëm gjenetik, por edhe pjesë e kulturës dhe mjedisit ku jetojmë. Për anoreksinë deri tani nuk ka ndonjë kurë mjekësore, por shkencëtarët shpresojnë të gjejnë një zgjidhje të këtij problemi në përfudnim të studimit që priet të zgjasë 4 vjet.

Superkompjuterë të Rinj më të Fuqishëm

Shkencëtarët thonë se në fushën e super kompjuterve bota ndodhet në prag të një epoke të re. Ata mendojnë se superkompjutrat e tanishëm nuk i plotësojnë nevojat e zhvillimit. Për t’i bërë ballë kësaj sfide Agjencia Amerikane e Hapësirës, Nasa thuhet se ka nevojë për një përmirësim të dukshëm të superkompjuterve të saj.

Zyrtari i Nasas, Jim Taft thotë se shkencëtarëve të kësaj agjencie u duhet të kryejnë përllogaritje me dhjetra të mijtat e atomit e me miliarda shifra. Këto llogaritje me superkompjuterët e tanishëm kërkojnë vite për t’u kryer, nëse nuk shpërndahen në mijëra porcesorë të tjerë.

Për projektet e saj në hapësirë, Nasa përdor superkomjuterë të llojit Origin 3000 të prodhuara nga firma SGI- Silocon Graphics Incorporated. Presidenti i kësaj kompanie, Bob Bishop thotë se kompania e tij ka plane për krijimin e superkompjuterëve të nevojshëm. 15 përqind e të ardhurave të kësaj kompanie shpenzohen vetëm për sektorin e kërkimeve, më shumë sesa konkurentët e saj.

Zoti Bishop thotë se vetëm duke menduar për një planifikim afatgjatë, firmat amerikane mund të ruajnë rolin e tyre udhëheqës në shkencë e teknologji, dhe si rrjedhim edhe në industri dhe ekonomi. Zoti Bishop mendon se çështja e planifikimit afatgjatë në shkencë e teknologji lidhet ngushtë edhe me çështjen e sigurimit kombëtar.

Teknologjia Satelitore në Sportin e Skive

Teknologjia satelitore po gjen zbatim të frytshëm në parqet e skive në Keystone të Kolorados. Skiatorët që ndodhen këtu për pushime, kanë montuar në mëngën e xhaketës së tyre e tyre një aparat transmetues satelitor, i cili krijon një hartë ku tregohen me hollësi të gjitha rrugët nëpër të cilat kalon skiatori. Harta tregon sa kilometra ka udhëtuar skiatori dhe sa kalori ka shpenzuar ai.

Shpikësi i kësaj paisjeje ka në plan ta zgjerojë përdorimin e saj për të transmetuar sinjale, kështu që për shembull prindërit nëpërmjet një ekrani në dhomë mund të shohin fëmijët e tyre duke bërë ski larg në male.

**************************
Mbipesha e Madhe Trupore Shkurton Jetën
08 Jan 2003, 13:18 UTC

Ka kohë që mbipesha trupore shikohet si e dëmshme për shëndetin, por dy studime të reja mjekësore arrijnë në përfundimin se mbipesha trupore luan rol edhe në pakësimin e viteve të jetës.

Shkencëtarë amerikanë dhe holandezë njoftojnë se mbipesha trupore shkurton jetgjatësinë. Për arritjen e këtij përfudnimi shkencëtarëve iu deshëm disa vjet studimi të hollësishëm të çështjes.

Ekspertët pranë universiteteve në Birmingham të Alabamës dhe Johns Hopkins në Maryland shqyrtuan të dhënat e grumbulluara prej vitesh nga sondazhet e agjencive federale mbi shëndetin mes dhjetra mijëra njerëzve.

Doktor David Allison pranë universitetit të Alabamës thotë se synimi i studimit ishte për të përcaktuar ndikimin që ka mbipesha në jetëgjatësinë e njeriut.

Të dhënat e njoftuara në revistën e shoqatës amerikane të mjekësisë tregojnë se jeta e personave me mbi peshë trupore mund të shkurtohet 20 vjet, nëse mbipesha fillon rreth moshës 20 vjeçare.

Gjithashtu një grua e re zezake me mbipeshë trupore mund të humbasë 4 deri 5 vjet të jetës së saj, ndërsa një grua e racës së bardhë po me mbipeshë trupore mund të humbasë nga 5 deri 8 vjet. Gjendja këqësohet për burrat. Një burrë i racës së bardhë me mbi peshë të madhe trupore mund të jetojë 12 vjet më pak, ndërsa një i ri zezak në të njëjtat kushte të mbi peshës trupore mund të jetojë 20 vjet më pak./AL/

Edhe një studim i shkencëtarëve holandez, botuar në revistën amerikane, Analet e Mjekësisë arrin në të njëjtin përfundim pas shqyrtimit të të dhënave shëndetsore të rreth 3 mijë e 300 personave të përfshirë në studimin 55 vjeçar të institutit Framingam në shtetin Massachusets. Në studim thuhet se në përgjithësi, personat 40 vjeçarë me mbi peshë trupore jetojnë 7 vjet më pak sesa personat të së njëjtës moshë por me peshë trupore normale.

Autorët e studimit thonë se rastet e mbi peshës trupore janë më të përhapura në vendet e industrializuara dhe rekomandojnë që masat parandaluese dhe trajtimi i këtij problemi të bëhet përparësi e institucioneve shëndetsore.


*********************************
Klonimi i njeriut: ngjashmëritë dhe dallimet me binjakët e natyrshëm
8 janar 2003; 14:40 UTC


Njoftimi i një sekti kanadez kohët e fundit se kishte krijuar klonin e parë njerëzor, u pasua nga një debat i gjerë etik. Disa thonin se prodhimi i kopieve identike gjenetikisht të njeriut është njësoj si të luash rolin e Zotit. Të tjerët përgjigjeshin se klonimi, i cili ndeshet në binjakët e lindur natyrshëm, do të ishte një zgjidhje e vlefshme për çiftet që nuk bëjnë fëmijë. Por, çfarë është klonimi gjenetik, çfarë ofron ai dhe cilat janë kufizimet e tij. Megjithëse ende nuk është gjetur përgjigja e dilemës për të klonuar ose jo qenie njerëzore, mënyra shkencore e klonimit është e qartë, thotë Jan Witkovski, biokimist në një laborator në Long Island: “Klonimi është teknikisht një proces relativisht i qartë, i përbërë nga dy komponente: së pari është personi që klonohet, të cilit i merret material gjenetik. Për këtë mjafton të merren disa qeliza të cilat përmbajnë gjithë informacionin e nevojshëm gjenetik. Komponenti tjetër është një qelizë riprodhuese, pra veza. Vezës së një gruaje i hiqet materiali gjenetik dhe zëvendësohet me materialin e marrë nga personi që do të klonohet. Pasi qeliza ndahet dhe krijon 4-5 qeliza të tjera, e vendos atë në mitrën e një gruaje ku fillon zhvillimin normal,” thotë biokimisti Witkowski.

Por Jan Witkovski thekson se, megjithëse individët e klonuar mund të jenë gjenetikisht të njejtë me personin nga u mor materiali gjenetik, ata mund të jenë krejt të ndryshëm nga pikëpamja psikologjike dhe nga sjellja. Ky fenomen shihet aktualisht edhe tek binjakët identikë, megjithëse ata kanë të njëjtën ADN. “Edhe binjakët identikë mund të ndryshojnë nga njëri-tjetri. Vetë procesi i rritjes mund t’i ndryshojë binjakët. Nëse i ndan dy binjakë identikë që në lindje dhe njëri prej tyre rritet në një familje ku ka ushqim të bollshëm, përkujdesje, higjenë dhe kujdes shëndetsor, ai mund të ketë tipare fizike të ndryshme nga binjaku tjetër të cilit mund t’i kenë munguar shumë gjëra,” thotë zoti Witkovski.

Përveç këtyre dallimeve, mund të ketë edhe të tjera jo aq të dukshme ndërmjet binjakëve identikë dhe individëve të klonuar, të cilat ende nuk dallohen nga shkenca. Debbie dhe Lisa Ganz janë binjake identike dhe bashkë-themeluese të Twinsworld - pikë-com një organizatë për të ndihmuar binjakët. “Klonimi nuk është i natyrshëm, kurse binjakët identikë janë. Ne nuk jemi thjeshtë kopie të njëra-tjetrës fizikisht, por edhe nga ana emocionale dhe psikologjike. Ne jemi rritur në të njëjtin mjedis në të njëjtën periudhë kohore dhe nën të njëjtat ndikime. Vëllai apo motra binjake është një mik i ngushtë zemre. Njohim shumë binjakë që s’janë martuar kurrë, janë 80 vjeç dhe ende jetojnë bashkë. Ata e pohojnë se kishin dëshirë të martoheshin, por e ndjenin se nuk do ta kishin kurrë të mundur të gjenin një marrëdhënie të ngjashme me atë që kanë krijuar me binjakun,” thotë Debbie Ganz.

Motrat Ganz kanë një moto për binjakët, që mund të përdoret në një farë mënyre edhe për klonët. Ata thonë “shumë njerëz kanë aftësinë të lënë një përshtypje të parë vetëm një herë në jetë, kurse ne mund ta bëjmë një gjë të tillë dy herë!”


********************************
Nje Studim i Ri mbi Semundjet e Zemres
14 Jan 2003, 14:12 UTC

Një studim i kryer nga mjekë të Klinikës Mayo në Shtetet e Bashkuara tregon se një në çdo katër vetë mbi moshën 45 vjeçare mund të preket nga sëmundje të zemrës.

Të dhënat e studimit i shtyjnë mjekët dhe pacientët të kenë parasysh se pushimi i zemrës nuk shkaktohet vetëm nga pompimi i pa mjaftueshëm i gjakut, por edhe atëherë kur pompimi i gjakut është normal, por zemra nuk është në gjendje ta absorbojë atë.

Studimi morri në shqyrtim rreth 2000 mijë banorë të krahinës Olmsted të shtetit Michigan. Personat me çrregullime diastolike ose me probleme të furnizimit të zemrës me gjak në intervalin midis dy rrahjeve, ishin 10 herë më në rrezik për të vdekur brenda 5 vjetëve, sesa personat pa këto probleme. Sipas autorëve të studimit, këto të dhëna theksojnë nevojën për një kuptim më të mirë të rasteve të pushimit të zemrës për shkaqe diastolike dhe në çmënyrë të parandalohen ato.

Drejtoresha e Klinikës Mayo, Margaret Redfield thotë se shumë njerëz mendojnë se pushimi i zemërs shkaktohet kryesisht nga pumpimi i dobët i gjakut. Ky rast quhet systolic, që do të thotë se nxjerrja e gjakut nga barkushja gjatë intervalit midis çdo rrahje të zemrës është më pak se 50 përqind. Por studimi tregon se në afro 50 përqind të rasteve pushimi i zemrës ndodh nga që zemra është e sforcuar dhe për këtë arsye nuk mund të thith gjak të mjaftueshëm, megjithëse pompimi është normal. Ky rast quhet diastolik.

Ndërkohë që në Klinikën Mayo vazhdojnë provat në laborator mbi gjetjen e metodave për zbulimin e herëshëm të gjëndjes diastolike të zemrës, mjekët e kësaj klinike të njohur rekomandojnë zbatimin e masave parandaluese kundër presionit të lartë të gjakut dhe nivelit të lartë të kolesterinës. Ata thonë se pushimi i zemrës, pavarësisht nga arsyet, është një sindromë fatale, që shkaktohet nga sëmundje të ndryshme kardiovaskulare. Simptomat tipike të kësaj syndrome janë lodhja, vështirësi në frymëmarrje, ënjtje të këmbëve dhe probleme në ritmin e rrahjeve të zemrës.



***********************
Një Pacemaker i Ri
14 Jan 2003, 14:17 UTC

Mjekët në një spital të Los Anxhelosit, transplantuan për herë të parë një pacemaker të programuar. Pacemaker është paisje që rregullon ritmin e rrahjeve të zemërs. Pacientja është 81 vjeçarja Maria Autrey. Operacioni për transplanitimin e paisjes së re zgjati vetëm 20 minuta.

Paisja e quajtur Protos është një shpikje e doktor William Bayleit. Ajo përbëhet nga një mikroprocesor i posaçëm i cili përdor algorithminë për të përcaktuar ritmin e duhur të rrahjeve të zemrës. Doktor Bayley shpreh besimin se zonja Autrey dhe të tjerë do të mbeten të kënaqur nga kjo teknologji e re dhe do të ndjehen më mirë nga shëndeti.



*************************
Pagjumësia Ndikon në Metabolizëm
14 Jan 2003, 14:23 UTC

Disa njerës mund ta dëgjojnë sinjalin e zgjimit në orën 5 të mëngjesit. Por Patrik e dëgjon atë në 5 pas dite. Ai punon natën dhe mundohet të flejë ditën. Ai vuan nga pagjumësia. Ekspertët thonë se kjo është shpjegueshme, pasi puna natën është në kundërshtim me ritmin natyral të organizmit.

Profesor Neil Kavey pranë universiteit Columbia thotë se gjatë studimit është vënë re se nga ndryshimi thelbësor i orarit të gjumit shkaktohet pagjumësia e cila afekton funksionet bazë të organizimit duke filluar që nga ndryshimet në metabolizmin e glukozës, në sekrecionin e insulinës, në funskionimin e gjëndrave teroide madje edhe në sistemin imunitar të trupit.

Tashmë shkencëtarët po kryejnë kërkime për të parë në se pagjumësia mund të jetë shkak edhe për sëmundje të zemrës e kancerin. Shkencëtarët thonë se për një funksionim normal të organizmit, një i rritur ka nevojë për të paktën 7 deri në 8 orë gjumë, ndërsa të rinjtë nën moshën 20 vjeç kanë nevojë për më shumë.


*********************
Dhimbjet Kronike të Kokës
14 Jan 2003, 14:28 UTC

Për pushimin e dhimbjeve të kokës, miliona vetë mbështeten tek ilaçet, por shumë mjekë po përpiqen t’u mësojnë pancientëve të tyre se si të çlirohen nga dhimbjet e kokës pa përdor ilaçe.

Karol Koshova vuan nga dhimbje kronike të kokës. Më parë ajo përdorte ilaçe por erdhi një kohë kur ajo filloi të ndjente dhimbje në stomak për shkak të aspirinave. Mjeku neurolog Emilio Cruz parapëlqen pushimin e dhimbjeve të kokës me metoda të tjera, pa ilaçe, në raste kur kjo është e mundëshme. Doktor Cruz thotë se metoda e tij përfshin ushtrime për çlirimin nga stresi dhe terapi të psikologjike.

Përdorimi i imagjinatës, duke bërë veten të mendoni se ndodheni në vende të veçuara e të qeta, mund të uli stresin, shlodh muskujt qetëson pulsin dhe normalizon presionin e gjakut. Teknika të tjera janë masazhet në shpatulla. Përsëritja e ushrimeve çdo 10-15 minuta ndihmon shumë thotë doktor Cruz. Ai gjithahstu këshillon ecje të shkurtra gjatë pushimit të drekës dhe meditim.



**************************
Kremi i Tepert Shkakton Infeksione
21 Jan 2003, 15:26 UTC

Shpesh gjatë periudhës së dimërit njerëzit përdorin krem për zbutjen e buzëve kur lëkura thahet ose plasaritet. Por shkencëtarët pranë universitetit të Alabamës paralajmërojnë se lyerja e tepruar e buzëve me krem mund të bëhet shkak për ifeksione.

Ata thonë se kremi zbut lëkurën dhe e bën atë të pambrojtur nga bakteret dhe infeksione të ndryshme.

Mjekët këshillojnë që sasia e kremit ose pomadës kundër plasaritjes së buzëve të kufizohet në maksimum dhe të mundësisht ajo të përdoret vetëm për mbrojtjen e buzëve gjatë një moti tepër të ftohtë.


******************
Aparat i ri per Zbulimin e Glaukomes
21 Jan 2003, 14:48 UTC

Afro 3 milionë amerikanë vuajnë nga glaukoma, dhe 50 përqind e tyre nuk e dinë se e kanë një sëmundje të tillë. Shkencëtarët kanë shpikur një aparat të ri për diagnostikimin e Glaukomës, një sëmundje që shkakton verbim.

Mjeku William Prothero thotë se në fazat e herëshme kjo sëmundje nuk ka simptoma. Ato zbulohen vonë dhe mund të shkatojnë verbim. Kjo është arsyeja që analizat me anë të kësaj teknologjie të re janë të rëndësishme. Kjo lloj teknologjie me reze lazer është njësoj si ajo e skanimit.

Aparati skanon syrin për gjetur ndonjë shenjë të glaukomës. Apari i ri kushton rreth 37 mijë dollarë dhe deri tani përdoret vetëm në rreth 25 klinika në shtetin Washington.


*********************
Semundja e Kockave dhe Depresioni
21 Jan 2003, 14:35 UTC

Shkencëtarët thonë se sëmundjet mendore ndikojnë rrezikshëm në zhvillimin e sëmundjeve fizike. Sipas tyre, dobësimi i kockave ose asteoporosa, është pasojë e depresionit. Shkencëtarët kanë arritur në përfundimin se depresioni në moshë të re ndikon në dobësimin e kockave kur njeriu arrin moshën mbi 40 vjeç.

Cindy Uls bënte një jetë aktive për të qëndruar e shëndetëshme dhe çdo ditë merrte vitaminat e nevojëshme. Por para dy vjetësh, duke shkuar në punë ajo rrëshqiti dhe theu kyçin. Gjatë operacionit mjekët zbuluan se Cindi kishte kocka mjaft delikate, dhe arsyeja e thyerjes nuk ishte rrëzimi por kocka e dobët. Në moshën 46 vjeçare, ajo u diagnostikua me asteoperozë.

Gjithnjë e më shpesh, mjekët po ndeshen me raste të tilla. Ashtu si Cindi ato janë shumica gra që në moshë të herëshme kanë kaluar depresion. Doktor Philip Gold thotë se gratë para peridhës së menopauzës që kanë kaluar depresion, kanë 30 përqind gjasa të preken nga dobësimi i kockave.

Depresioni është stres por që vazhdon për një kohë të tjezgjatur. Kjo gjendje bën që truri të prodhojë hormone në nivele shumë të larta e të rrezikëshme. Shkencëtarët pranë institutit kombëtar të shëndetit përllogarisin se të paktën 400 mijë gra amerikane midis moshave 30 - 40 vjeç janë prekur nga dobësimi i kockave si rrjedhim i depresionit.

Mjekët rekomandojnë që gratë të cilat kanë kaluar periudha depresioni duhet të bëjnë analizat për matjen e densitetit të kockave. Kjo për arsye se tani ekzistojnë ilaçe jo vetëm për të ndalur procesin e dobësimit të kockave, por edhe për t’i regjeneruar ato, duke pakësuar kështu rrezikun e frakturave.


**************************
Aparat per Vezhgimin e Trurit
21 Jan 2003, 14:43 UTC

Mendoni për disa çaste rreth të gjitha të dhënave që trurit i duhet të përpunojë gjatë një dite. Të gjitha përshtypjet, të gjitha emocionet. Si e përballon truri gjithë këtë punë.

Para tre vjetësh, Annie kaloi në skizofreni. Me anë të ilaçeve ajo tani ka filluar të ndjehet më mirë, por mjekët duan të dinë se çfarë ndodh në kokën e saj. Kjo është arsyeja që ata po vëzhgojnë me këtët aparat të ri skanimi i quajtur Meg. Annie thotë se nëpërmjet aparatit mund të vrojtohen ndryshimet në veprimtarinë e trurit në të mijtën sekondës; çdo mendim, çdo reagim, është në fakt një puls elektrik brenda në tru. Këto sinjale sado të dobëta pasqyrohen në këtë aparat skanimi.

Shkencëtarët thonë se ky aparat u krijon atyre mundësinë e pashembullt për të parë se çndodh në trurin e një personi që vuan nga skizofrenia, epilepsia e ndoshta nga çdo sëmundje tjetër nervore. Çfarë ndodh brenda në kokë është thuajse mister. Por me një teknologji të tillë, që zbulon trurin gjatë veprimtarisë së tij, ndoshta një ditë gjithçka mund të bëhet e kuptueshme.


***********************
Antitrupa Kunder Semundjeve
28 Jan 2003, 17:49 UTC

Për më shumë se një shekull shkencëtarët janë përpjekur të gjejnë një mjet të efektshëm për të sulmuar agjentët e caktuar që shkaktojnë sëmundje të ndryshme Zhvillimet e sotme bioteknologjike premtojnë ta bëjnë punën e shkencëtarëve më të lehtë.

Një firmë në Kaliforni po përdor pikërisht sistemin mbrojtës të vetë organizmit të njeriut, këtë radhë me ndihmën e minjve, për të zhvilluar kura për sëmundjet më të rrezikëshme.

Aftësia e sistemit imunitar të njeriut për t’u mbrojtur nga sëmundjet dihet, por ndonjëherë organizmi lufton vetveten. Shkencëtarët besojnë se disa sëmundje nga më të rëndat shkaktohen nga prodhimi jo normal i disa proteinave. Po ashtu ata kanë provuar se anti-trupat arrijnë t’i ç’aktivizojnë këto proteina kur antitrupat futen në organizëm në formë ilaçesh.

Doktor Ray Withy i firmës Abgenix thotë se një antitrup shkon në kërkim të objektivit të tij e gjen atë dhe nuk i ndahet. Në provat e deritanishme antitrupat merreshin nga minjtë. Por trupi i njeriut i shikon antitrupat e miut si të huaj. Shkencëtarët pranë firmës Abgenix thonë se kanë arritur t’i ndrysojnë antitrupat e miut duke ia përshatur ata organizmit të njeriut.

Drejtuesit e firmës Abgenix thonë se misioni i tyre kryesor është për të përmirësuar shëndetin e njeriut dhe besojnë se rezultatet klinike të terapisë me antitrupa do të sjellin një kontribut të dukshëm në këtë drejtim.


***********************
Metode e re per Ekzaminimin e Gjirit
21 Jan 2003, 15:37 UTC

Shkencëtarët kanë krijuar një metodë të re për ekzaminimin e gjirit për zbulimin e ndonjë shenjë të kancerit të gjirit tek gratë që në fazat e herëshme.

Nëpërmjet kësaj metode, gjiri zhytet në një solucion të posaçëm, pastaj skanohet nëpërmjet një drite të fortë me reze lazer. Skanimi prodhon një imazh jo vetëm të gjirit por edhe të venave të gjakut brenda tij, dhe tregon zonat ku ka mundësi të krijohen tumoret.

Mjekja Micheline Bouchard thotë se me këtë metodë mund të zbulohen jo vetëm tumoret, por edhe të përcaktohet nëse tumori është beninjë apo malinjë. Kjo shmang plotësisht nevojën e biopsisë.

Metoda e re ndodhet në fazat eksperimentale dhe mjekët thonë se në varësi të rezultateve, mund të duhen disa vjet para se ajo të përdoret në klinika e spitale.


*************************
Veshgimi i Qelizave Nervore
28 Jan 2003, 17:55 UTC

Shkencëtarët thonë se për herë të parë janë në gjendje të vëzhgojnë qelizat individuale të trurit të kafshëve të gjalla për një kohë të gjatë, por ata kanë arritur në përfundime të ndryshme rreth çështjes në se kjo ka lidhje me trurin e njeriut.

Është hera e parë që shkencëtarët janë në gjendje të vrojtojnë qelizat individuale të trurit në veprim. Ata thonë se kjo arritje mund të krahasohet me shpikjen e mikroskopit.

Duke përdorur një teknikë të re, shkencëtarët pranë laboratorit Cold Spring Harbor, vëzhguan për disa muaj synapset, ose fijet midis qelizave nervore të një miu të gjallë. Shkencëtari Karel Svoboda thotë se gjatë kërkimeve ajo vuri re se disa nga këto synapse të holla sa një e mijta e fijes së flokut, krijojnë lidhje të qëndrueshme e të tjera vetëm për disa ditë.

Por shkencëtarët në një laborator tjetër, në universitetin e New Yorkut, duke përdorur të njëjtën teknikë vunë re se synopset ishin të qëndrueshme në 96 përqind të rasteve. Doktor Wenbiao Gan thotë se në përgjithësi këto lidhje mund të zgjasin gjatë gjithë jetës, çka do të thotë se kjo mund të përbëjë një bazë fizike për grumbullimin e të dhënave ose kujtesës.

Shkencëtarët gjithashtu thonë se dy eksperimente të ngjashme me rezultate të ndryshme i bën ata të mendojnë se puna e tyre në studimin e qelizave nervore sapo ka filluar.

Ata thonë se kjo teknikë e mund të përdoret në të ardhmen për studimin e sëmundjeve të alcajmerit ose parkinsonit si dhe për të kuptuar veprimtarinë e trurit gjatë procesit të krijimit të kujtesës.


*************************
Mjekësi dhe Shkencë Skleroza e Shumëfishtë
11 Shkurt 2003, 18:30 UTC

Qindra mijëra veta në Shtetet e Bashkuara dhe në mbarë botën vuajnë nga Skleroza e Shumëfishtë, sëmundje shpesh herë e rëndë, e pa mjekueshme, por që mund të trajtohet me sukses për të ngadalësuar përparimin e saj.

Skleroza e Shumëfishtë është një sëmundje sa e vështirë për t’u kuruar aq edhe për t’u diagnostikuar. Një nga shenjat kryesore të saj është humbja e aftësisë

Sipas statistikave, mbi 1 milionë njerëz në botë vuajnë nga skleroza e shumëfishtë. Kjo cilësohet si një sëmundje e trurit dhe e shtyllës kurizore, pjesë të trupit ku kalojnë e ndërthuren më së shumti fijet nervore të organizmit. Shkaku i saj nuk dihet. Multiple skleroza shkatrron veshjen e fijeve nervore. Kjo gjendje bllokon përkohësisht sinjalet që kalojnë nëpërmjet nervave tek muskujt dhe në tru. Skleroza e shumëfishtë afekton veçanërisht aftësinë e të parit, të prekurit dhe përdorimin e gjymtyrësve. Këto probleme mund të shfaqen e pastaj zhduken, ose të përmirësohen e keqësohen dhe mjekët ende nuk janë në gjendje të shpjegojnë përse ndodh kjo.

Ekspertët thonë se gratë preken nga skleroza e shumëfishtë dy herë më shumë sesa burrat dhe mosha mesatare e njerëzve që preken prej saj është nga 20 deri në 40 vjeç.

Për shumë vite, mjekët mendonin se shkaku i sklerozës së shumëfishtë ishte mjedisor. Ata besonin se sëmundja prekte më shpesh njerëzit që jetojnë në Evropën veriore e Amerikën veriore. Por kohët e fundit, kjo mendësi ka ndryshuar. Studimet tregojnë se skleroza e shumëfishtë nuk shkatohet vetëm nga problemi i një gjeni ose vetëm nga mjedisi, por edhe nga një problem brenda sistemit mbrojtës të organizmit dhe nga probleme të disa gjeneve. Gjithashtu prekja nga viruse e baktere shton gjasat për prekjen nga kjo sëmundje.

Mjekët thonë se për diagnostikimin e sklerozës së shumëfishtë nevojiten një numër analizash dhe një studim i hollësishëm i historisë së shëndetit të pacientit. Një nga mënyrat për përcaktimin apo diagnostikimin e sëmundjes është MRI ose Imazhi me Rezonancë Magnetike. Nëpërmjet kësaj metode, mjekët studiojnë imazhet e fijeve nervore të pacientit për të parë nëse ekzistojnë shenja të sëmundjes.

Shkencëtarët thonë se skleroza e shumëfishtë nuk duket se trashëgohet nga prindi tek fëmija, por megjithatë ndonjëherë ajo prek pjestarë të së njëjtës familjes.

Sëmundja jo gjithmonë shkakton paaftësi të rëndë fizike e mendore dhe shumë njerëz me sklerozë të shumëfishtë bëjnë një jetë normale. Për këtë sëmundje nuk ekziston ndonjë kurë, por kohët e fundit kanë dalë mënyra të reja për trajtimin dhe ngadalësimin e përparimit të saj. Disa ilaçe të llojit Beta Interferon përdoren për të luftuar infeksionet virale dhe për të ndihmuar sistemin imunitar të organizmit për të luftuar sëmundjen.

Shkencëtarët në mbarë botën janë duke punuar për zhvillimin e mënyrave të reja të trajtimit të sklerëzës së shumëfishtë. Shkencëtarët në Shtetet e Bashkuara kanë në duar mbi 12 studime të ndryshme me shpresë për të ndihmuar njerëzit që vuajnë nga skleroza e shumëfishtë.



*************************
Një mikroprocesor të ri
11 Shkurt 2003, 14:43 UTC

Shkencëtarët kanë projektuar një mikroprocesor të ri për përshpejtimin e analizave. Nëpërmjet mostrës së gjakut dhe mikroprocesorit të ri, mjeku tani mund të përcaktojë shkakun e sëmundjes, ndërkohë që pacienti ndodhet ende në zyrën e tij dhe pa qënë nevoja që pacienti të presë me ditë të tëra për të marrë përgjigjen.

Kimisti Chad Mirkin pranë universitetit amerikan Northwestern thotë se ky është një lloj i ri mikroprocesori kompjuterik i aftë për të zbuluar ADN-në e pothuajse çdo infeksioni apo sëmundjeje që ndodhet në gjak.

Për projektimin e mikroprocesorit, Chad Mirkin përdor një mikroskop me fuqi të jashtëzakonëshme që e lejon atë të ndryshojë apo rivendosë në rend e gjatësi të caktuar atomet e molekulat për të përcaktuar ADN-në.

Kimisti Mirkin thotë se mikroprocesori i tij është në gjendje të diktojë 10 mijë sëmundje ndërkohë që i sëmuri pret në zyrën e mjekut për të marrë përgjigjen e analizës.


Heqja pa Operacion e Kancerit në Mitër

Çdo vit, në Shtetet e Bashkuara 600 mijë gra i nënshtrohen operacionit histeroctomi. Një e treta e tyre për shkak të tumorit në uter. Por një mjek në San Diego thotë se një mënyrë e re trajtimi mund t’i ndihmojë shumë prej këtyre grave të shmangin operacionin.

Lori Aston e kuptoi se kishte problem me shëndetin kur menstruacionet filluan të zgjateshin çdo muaj gjithnjë e më shumë. Por kjo nuk ishte gjithshka. Ajo filloi të ndjente edhe dhimbje të forta në fund të barkut. Pas një vizite me ultrasound, mjekët konstatuan se Lori kishte fibroid, një tumor beninjë që zhvillohet në uter. Mjeku rekomandoi heqjen e tumorit me anë të operacionit ose hysteroctomi. Lori kishte dëgjuar se pas një operacioni të tillë ajo nuk do të ishte në gjendje të lindte fëmijë.

Por për fat të mirë, shkencëtarët kanë zbuluar një mënyrë tjetër jo kirurgjike për trajtimin e tumoreve fibroidë duke bllokuar aerterin që ushqen fibroidën. Duke i ndërprerë ushqimin, thonë mjekët, tumori zvogëlohet deri sa zhduket. Tani Lori nuk vuan më, por lajmi më i mirë për të erdhi një muaj pas martesës, kur ajo konstatoi se kishte mbetur shtazane. Lori thotë se shumë gra vuajnë nga fibroidet dhe mënyra alternative e kurimit pa operacion është me të vërtetë një lajm shumë i mirë.

Bllokimi i fibroidës bëhet nga mjekë radiologë dhe jo nga kirurgë apo gjinekologë. Ajo kryehet me anestezi lokale dhe pacientja qëndron vetëm një natë në spital.


Gripi: Fakte & Mite

Si preket njeriu nga gripi? Disa thonë se dalja në të ftohtë pa pallto, apo me kokë të lagur shkakton gripin dhe se vitamina C mbron organizmin nga gripi.

Një person i rritur ftohet lehtë tre herë në vit. Fëmijët ftohen më shpesh, por do të dukej e pazakontë që njeriu ta kalonte dimrin vetëm me një grip apo një të ftohur. Gripi shkakton dhimbje koke, kollitje dhe dhimbje muskujsh, si temperaturë. Kjo gjendje mund të zgjasë për dy javë ose më shumë. Të ftohurit fillon zakonisht ngadalë e me pak temperaturë.

Doktor Alan Greene thotë se kur dikush merr të ftohtë, sekrecionet e hundës kthehen në vatër virusesh. Ky është fakt. Por egziston edhe miti se doza të mëdha me vitaminë C mund t’a mbrojnë njeriun nga virusi i gripit ose mund ta kurojnë shpejt atë. Shumë njerës e besojnë këtë por mjeku Jeffrey Goad thotë se në literaturën mjekësore një mënyrë e tillë kurimi ose parandalimi nuk ekziston dhe mjekësia zakonisht nuk e rekomandon.

Miti numër dy është se njeriu mund të preket nga gripi kur del jashtë në të ftohtë pa veshje të përshtatëshme. Por ekspertët thonë se njeriu mund të mos sëmurët duke u lagur nga shiu, por ka më shumë të ngjarë të preket nga gripi pasi në dimër viruset janë më të përhapura. Miti numër tre është se njeriu mund të preket nga gripi nëpërmjet vaksinës kundër tij. Kjo nuk është e vërtetë, pasi vaksina e gripit përbëhet nga viruse jo aktivë, të vdekur.

Ekspertët thonë se krahas vaksinimit, mbrojtja më e mirë nga gripi është larja e duarve, por studimet tregojnë se shumë njerëz nuk e bëjnë një gjë të tillë, pasi mendojnë se larja e duarve nuk luan ndonjë rol, dhe ky është një tjetër mit. Disa thonë se virusi i gripit shkakton dhimbje në stomak, por ekspertët thonë se gripi përqëndrohet vetëm në mushkri dhe nuk mund të prekë stomakun.


*******************************
Paisje per c'bllokimin e Venave
18 Shkurt 2003, 18:10 UTC

NJË PAISJE E RE PËR ÇBLLOKIMIN E VENAVE

Paisja e re mjekësore për çbllokimin e venave punon me ajër me presion. Një paisje e jashtëzakonëshme që mund të shpëtojë jetën e viktimave të goditjeve në zemër.

Doktor Randall Stark pranë qëndrës spitalore Mercy and Unity thotë se në rastin e bllokimit të venave, mjekët janë në luftë me kohën pasi sa më gjatë që arteri qëndron i bllokuar aq më shumë dëmtohet. Pacintëve me këtë problem