Epidemia e qete e mbipeshes!

Qershija · #1 05-12-2004, 16:10

EPIDEMIA E QETË E MBIPESHES

Sipas prof. Endrju Prentis, figura e njeriut ndryshohet gjatë shekujve. Por nëse deri tani, kryesisht, ndryshohej lartësia (për një shekull evropianët u bënë më të lartë për rreth 30 cm), tendenca e re nuk është rritja e shtatit, por e peshës. Zakonisht problemin me mbipeshen e ndërlidhim më shumë me SHBA-të, por e vërteta është se ajo përfshinë gjithnjë e më shumë vende në botë.

Banorët e vendeve të zhvilluara çojnë jetë të preokupuar dhe nuk hanë ushim të shëndoshë. Ushqimi i tyre, madje edhe në sasi më solide, është kalorik dhe shumë i yndyrshëm. Rezultati është katastrofal. Në SHBA-të mbipesha fiton përmasa të epidemisë. Por jo vetëm aty. Në shumë vende, numri i atyre të cilët vuajnë nga mbipesha e sëmurë tejkalon 20 %, kurse më tepër se gjysma e popullsisë ka peshë mbinormale. Situata ndërlikohet nga fakti se fëmijët të cilët kanë prindër të shendoshe, gjithashtu janë të shendoshe.

Përderisa me mijëra breza më parë, në kohën e tyre, kanë qenë të detyruar të luftojnë me urinë që të mbijetojnë, për dy-tri breza, organizmi i njeriut duhet të merret me të ushqyerit e tepërt. Megjithatë, uria është shumë më e shëndetshme sesa ushqimi i tepërt. Brezave bashkëkohorë me kilogramë tepricë u kërcënohen probleme shëndetësore serioze, tërheqin vërejtjen ekspertët. Profesor Prentisi këshillon me kohë që të ndërmerren masa parandaluese që të pengohet përhapja e mëtejmë e rrezikshme e kësaj epidemie të "qetë". Faktet janë shumë të qarta: në vitin 1980 pesha mesatare te meshkujt ishte 73,7 kg, kurse te femrat 62,2 kg; ndërsa në vitin 2000 këto shifra janë më të mëdha: 81,6 te meshkujt dhe 68,8 kg te femrat. Dikush vdes nga uria, dikush nga të ushqyerit e tepërt. Përderisa gjysma e njerëzimit vdes nga uria, gjysma tjetër vuan nga të ushqyerit e tepërt. Ky është njëri nga paradokset më të tmerrshme të shekullit XXI. Në Evropë, tani për tani, nuk ka statistikë të saktë se sa përqind prej të rinjve kanë tepricë kilogramësh, por mjekët pohojnë se në 30 vitet e fundit rastet e mbipeshes janë shtuar për 75 %! Pra, për disa vite Evropa do ta arrijë Amerikën. Qendrat e kontrollit dhe parandalimit në SHBA kanë vërtetuar se sot 5,3 milionë (12,5 %) amerikanë, në moshë prej 6 deri 17 vjet, kanë tepricë kilogramë apo vuajnë nga mbipesha. Harxhimet për sëmundjet të cilat bëhen për shkak të peshës jonormale e arrijnë shumën prej 100 miliardë në vjet, që paraqet rreth 8% prej shpenzimeve të përgjithshme shëndetësore në vend.

Në SHBA-të me vite bëhet luftë kundër mbipeshes. Por tani kjo fitoi përmasa epidemike në mesin e popullatës më të re. Institucionet federale i mobilizojnë forcat e veta që ta zgjidhin problemin, por procesi, me sa duket, është i gjatë dhe shumë i ngadalshëm. Punët ndërlikohen edhe prej teknologjive të reja. Me një klikim të miut mund të porositet, me Internet, film dhe diçka për të ngrënë bashkë me të. Porosia arrin për më pak se një orë. Lëvizja e amerikanit të sotëm është sjellur në thuajse minimum. Fëmijët më shumë duan të qëndrojnë në shtëpi, para kompjuterit, në vend që ta shpenzojnë tepricën e kalorive në fushën e futbollit. Ata më nuk i ftojnë miqtë që të luajnë në oborr - kjo nuk është atraktive - por duan të luajnë ndonjë lojë në kompjuter apo të shikojnë ndonjë film. Ardhmëria nuk është aspak e mirë. Sipas statistikës, vetëm gjysma e të rinjve në moshë prej 12 deri 21 vjet në SHBA bejne sport, edhe atë kohë pas kohe. Në shkolla është zvogëluar numri i orëve të kulturës fizike.

Strategjitë e marketingut, të cilat udhëhiqen vetëm nga rregulla e fitimit, e stimulojnë klientin të tregtojë duke filluar nga çmimet e kapshme, e jo nga dobia apo dëmi i prodhimeve për shëndetin. Sasitë shumë të mëdha të ushqimit të lirë, por jo të shëndoshë, të pasura me kalori dhe yndyrna, në bashkëpunim me moslëvizjen gjithnjë e më masovike, sjellin deri te grumbullimi i tepricës së kilogramëve. Tendenca i përfshinë më shumë shtresat e varfëra: nga mbipesha vuajnë 30,9% e afroamerikanëve, 30,4% e spanjollëve të cilët jetojnë në Amerikë, derisa për amerikanët e bardhë ai tregues është shumë më i ulët, gjegjësisht 24,2%. "Brezat të cilët do të vijnë pas nesh do të jenë edhe më të shendoshe dhe do te vuajne akome edhe me shume nga mbipesha. Që do të thotë, ardhmëria jonë nuk është aq e mirë", thotë dr. Mikael Fogelholm.

Për të vazhduar: "Gjithnjë e më pak lëvizje, orë të kaluara para televizorit dhe para kompjuterit, ashensorëve, eskalatorëve, automobilëve, komoditete të llojllojshme, ushqim kalorik… Nuk do të jetë lehtë që të ndërrohet ajo tendencë. Vështirë se dikush do të mund t’i bindë të rinjtë që të sportojnë dhe të mos hanë tepër. Problemi është i ndërlikuar, përgjegjësia nuk shihet. Fajin e kanë, për shembull, ligjvënësit, por edhe arkitektët". Për të shendoshet - të dhëna më të mëdha Sipas dr. Fogelholmit, më e drejtë do të ishte që njerëzit me tepricë kilogramësh të paguajnë sigurime më të larta shëndetësore. Sikur duhanxhinjtë dhe kaskaderët. Në Australi, ku 60% e popullatës ka peshë mbinormale, mendohet për futjen e tatimit special për ushqimet dhe produktet ushqimore tejet të yndyrshme. Në SHBA gjërat kanë shkuar aq larg saqë, që të jenë të respektuara kërkesat e rrepta për siguri në sferën e mbrojtjes shëndetësore, në disa spitale janë montuar tavolina të mëdha të operimit që të mund të mbajnë njerëz me peshë deri më 300 kg. Disa aviokompani ofrojnë ulëse të dyfishta në aeroplanë për njerëzit e trashë. Ulëse të tilla ka edhe në disa teatro, në taksi-vetura etj. Tregu gjithnjë shpikë diç të re, prej gjithçka mund të fitojë, pse jo edhe nga teprica e kilogramëve. Sot është argumentuar se arsyeja kryesore qe con ne mbipeshe është ushqimi. Por anglezi Markus Pembrej, specialist i inxhinieringut gjenetik, arriti deri te përfundimi shokues në bazë të hulumtimeve të veta shumëvjeçare. Ai argumenton se ushqimi nuk mund ta ndërrojë kodin gjenetik, por me siguri mund ta ndryshojë aktivitetin e gjeneve të përcaktuara në spermë. Kur personaliteti është i uritur, në të aktivizohen gjene të tilla të cilat i sigurojnë pasardhësve gjasa më të mira që të mbijetojë. Nëse njeriu gjithnjë është i ngopur, ato gjene janë përtace, të ngadalshme, joaktive. Në atë rast, jo vetëm fëmijët por edhe nipat tanë i janë nënshtruar rrezikut trefish më të madh që të sëmuren nga diabeti, nga sëmundjet e zemrës etj.

Alternativa Teme
Tregoni Versionin e Pritueshem Dergojeni kete faqe me Email
Vleresojeni kete Teme
Vleresojeni kete Teme:

Tema te ngjashme
Tema	Filluesi i temes	Forumi	Pergjigje	Postimi i Fundit
Gjendja në Mitrovicë relativisht e qetë, por e tensionuar	informuesi	Arena Nderkombetare	0	22-03-2008 18:33
UNMIK: Gjendja e sigurise ne Kosove e qete dhe nen kontroll	informuesi	Politika shqiptare	0	13-12-2007 20:30
Zgjedhjet ne Prishtine, KQZ: Procesi ka vazhduar i qete	informuesi	Politika shqiptare	0	08-12-2007 23:40
SHPK: Pervec Hanit te Elezit, procesi ne teresi i qete	informuesi	Politika shqiptare	0	17-11-2007 15:20
Tetova sot e qete, policia e pranishme në terren	informuesi	Arena Nderkombetare	0	09-11-2007 04:54