NJOHURI THEMELORE PER DHEMBET


Zhvillimi i dhembeve

Njeriu gjatë jetës se vet do ti këtë dy gjenerata te dhembeve (denticionet) :
- Gjeneraten e dhembeve te qumeshtit ( denticioni paresore )
- Gjeneraten e dhembeve te perhershem (denticioni permanent)
Dhembet e qumeshtit janë gjithesej njezet (20).Dhembet e pare dalim perfersisht pas muajit te gjashtë te jetës.ku së pari dalin dhembet e poshtem preres.Të gjithë dhembet dhembet e qumeshtite janë te dalur perafersisht deri ne moshen 3 vjeçar.

MBANI MEND: Pas këtyre dy gjeneratave te dhembeve nuk ekziston asnjë zëvendësim tjetër natyrore për dhëmbë!

Dhembet e perhershem jan 28, pa dhemballet e pjekurise. I ashtuquajturi dhembi i pjekurise paraqitet rreth moshes 20 vjeçare.

- Pjeset kryesore te dhembite:
Çdo dhëmbë ka pjesen e bardhe te dukshme qe quhet kurora e dhembit dhe pjesen perforcuese ose ngulitese ne ashtin e nofulles e qe quhet rrenja e dhembit.


Funksioni i dhembeve:
- Funksioni kryesore i dhembeve është prerja,ndarja (copëtimi) dhe bluarja e ushqimit.Ku pas thermimit dhe bluarjes se ushqimit,me ndihmën e peshtymes bëhet faza fillestare e tretjes se ushqimit ne goje.

Dhembet luajnë rol edhe ne te folur te drejtë,sidomos ne shqipetimin e bashtingelloreve:p.sh.: t,th,s,dh,etj. Duhet theksuar se dhembet e pastër dhe te shëndoshë ngrisin pamjen estetike te femijes,ndaj kështu mundësohet një zhvillim normal-psikofizik.


SHKAKTARET E HUMBJES SE DHEMBIT
Ekzistojne disa shkaktare kryesore qe ndikojne ne "humbjen"e dhembit:

1. Kariesi,prishja e dhembit.
2. Pezmatimi (inflamcioni)i aparatit mbështetës te dhembit (paradontopatia)
3. Trauma, humbja e dhembit për shkak te aksidentit.

KARIESI - karakterizohet me shkaterrim te smaltit (shtresa e pare e dhembit) me ecuri te panderpraer dhe me mundësi te perfshirjes se dentines dhe te palces se dhembit (shtresa e bute e dhembit). Kariesi nuk trashegohet, por mund te "trashegohet" shprehit e keqija " mos larja e dhembeve te te gjithë anetaret e familjes,edukata e ulet shendetesore, mënyra e te te ushqyerit etj. Ekzistojne disa faktore qe shkaktojne kariesine: Bakteriet, foma e dhembit, ushqimi dhe lengjet, peshtyma, faktori kohe.

USHQIMET DHE LENGJET --- paraqitja e kariesit nvaret edhe nga ushqimi qe shfrytezohet.Fekojet qe hane ushqim te ëmbël dhe lengje te pasura me sheqer, janë shumë me tepër te rrezikuar nga kariesi. Është me rëndësi te thekesohet se sheqeri është prezent edhe ne disa prodhime qe ne nuk e presim p.sh.: banane, pemë te thara, majonez, ketcup.

PRODHIMET E QUMESHTI DHE DJATHI I MBROJNE DHEMBET


PASOJAT E HUMBJES SE DHEMBIT
- Dhembet e shendosh jan xhavahire natyrore,prishja dhe humbja e tyre jep pamje estetike te shëmtuar!
- Humbja e tyre shkakton crreebullime ne pertypjen e ushqimit.
- Dhembet e prishur dhe pezmatimi i aparatit mbështetës te dhembit shkaktoje ere te keqe te gojes.
- Zevendesimi i dhembeve te humbur me proteza ka shumë mangesi: humbet shija,kushtojne shtrenjte etj... prandaj rëndësia e mbajtjes se higjienes se tyre është shumë shumë e madhe.


MBROJTJA E SEMUNDJEVE TE DHEMBIT
Për parandalimin e paraqitjes se semundjeve te dhembit dhe te gojes ekzistojne disa faktore:

HIGJIENA ORALE:
Nuk thuhet rastesishte se dhembet e shëndoshë, ruajnë trupin e shëndoshë.Poashtu ata qe i pasterojne dhembet rregullishte, cmojne ndjenjen e freskesise dhe te aromes se mirë te gojes.

- Teknika e larjes se dhembeve:
1. Pastrimi i dhembeve duhet te bëhet:
-pas çdo shujte;2 deri 3 herë ne ditë
-gjithsesi çdo herë para gjumit,
-se paku 2 minuta
2. Gjithmon perdoreni pasten me fluor dhe mos e shperlani gojen pasi ti pastroni dhembet por vetëm peshtyni.
3. Nderrojeni brushen tuaj kur te vjetërohet (çdo 3-4 muaj)
4. Nuk ka brushe familjare! Cdo anetare i familjes duhet ta këtë brushen e tij.

USHQIMI :
Gati secilit i pëlqen ushqimi i ëmbël. Nuk do të ishte i mundur ndalimi i konsumimit i gjerave te embela. Por, është me rëndësi qe marrja e ushqimit te ëmbël te jetë na sasi me te vogël dhe te kontrolluar.
- Ushqimet e preferuara; buka, djathi, arrat, pemët, qumështi dhe uji mineral.

VIZITA KONTROLLUESE TE DENTISTI (STOMATOLOGU)
- Vizitat e rregullta te dentisti janë tejet te rëndësishme për dhenien e keshillave dhe zbilimin e hershem te prishjes se dhembit. Për këtë arsye preferohet vizita te rregullta (se paku dy herë ne vit).

__________________
Nobody is perfect ...