NJOHURI THEMELORE PER DHEMBET


Zhvillimi i dhembeve

Njeriu gjate jetes se vet do ti kete dy gjenerata te dhembeve (denticionet) :
- Gjeneraten e dhembeve te qumeshtit ( denticioni paresore )
- Gjeneraten e dhembeve te perhershem (denticioni permanent)
Dhembet e qumeshtit jane gjithesej njezet (20).Dhembet e pare dalim perfersisht pas muajit te gjashte te jetes.ku se pari dalin dhembet e poshtem preres.Te gjithe dhembet dhembet e qumeshtite jane te dalur perafersisht deri ne moshen 3 vjecar.

MBANI MEND: Pas ketyre dy gjeneratave te dhembeve nuk ekziston asnje zevendesim tjeter natyrore per dhembe!

Dhembet e perhershem jan 28, pa dhemballet e pjekurise. I ashtuquajturi dhembi i pjekurise paraqitet rreth moshes 20 vjecare.

- Pjeset kryesore te dhembite:
cdo dhembe ka pjesen e bardhe te dukshme qe quhet kurora e dhembit dhe pjesen perforcuese ose ngulitese ne ashtin e nofulles e qe quhet rrenja e dhembit.


Funksioni i dhembeve:
- Funksioni kryesore i dhembeve eshte prerja,ndarja (copetimi) dhe bluarja e ushqimit.Ku pas thermimit dhe bluarjes se ushqimit,me ndihmen e peshtymes behet faza fillestare e tretjes se ushqimit ne goje.

Dhembet luajne rol edhe ne te folur te drejte,sidomos ne shqipetimin e bashtingelloreve:p.sh.: t,th,s,dh,etj. Duhet theksuar se dhembet e paster dhe te shendoshe ngrisin pamjen estetike te femijes,ndaj keshtu mundesohet nje zhvillim normal-psikofizik.


SHKAKTARET E HUMBJES SE DHEMBIT
Ekzistojne disa shkaktare kryesore qe ndikojne ne "humbjen"e dhembit:

1. Kariesi,prishja e dhembit.
2. Pezmatimi (inflamcioni)i aparatit mbeshtetes te dhembit (paradontopatia)
3. Trauma, humbja e dhembit per shkak te aksidentit.

KARIESI - karakterizohet me shkaterrim te smaltit (shtresa e pare e dhembit) me ecuri te panderpraer dhe me mundesi te perfshirjes se dentines dhe te palces se dhembit (shtresa e bute e dhembit). Kariesi nuk trashegohet, por mund te "trashegohet" shprehit e keqija " mos larja e dhembeve te te gjithe anetaret e familjes,edukata e ulet shendetesore, menyra e te te ushqyerit etj. Ekzistojne disa faktore qe shkaktojne kariesine: Bakteriet, foma e dhembit, ushqimi dhe lengjet, peshtyma, faktori kohe.

USHQIMET DHE LENGJET --- paraqitja e kariesit nvaret edhe nga ushqimi qe shfrytezohet.Fekojet qe hane ushqim te embel dhe lengje te pasura me sheqer, jane shume me teper te rrezikuar nga kariesi. eshte me rendesi te thekesohet se sheqeri eshte prezent edhe ne disa prodhime qe ne nuk e presim p.sh.: banane, peme te thara, majonez, ketcup.

PRODHIMET E QUMESHTI DHE DJATHI I MBROJNE DHEMBET


PASOJAT E HUMBJES SE DHEMBIT
- Dhembet e shendosh jan xhavahire natyrore,prishja dhe humbja e tyre jep pamje estetike te shemtuar!
- Humbja e tyre shkakton crreebullime ne pertypjen e ushqimit.
- Dhembet e prishur dhe pezmatimi i aparatit mbeshtetes te dhembit shkaktoje ere te keqe te gojes.
- Zevendesimi i dhembeve te humbur me proteza ka shume mangesi: humbet shija,kushtojne shtrenjte etj... prandaj rendesia e mbajtjes se higjienes se tyre eshte shume shume e madhe.


MBROJTJA E SEMUNDJEVE TE DHEMBIT
Per parandalimin e paraqitjes se semundjeve te dhembit dhe te gojes ekzistojne disa faktore:

HIGJIENA ORALE:
Nuk thuhet rastesishte se dhembet e shendoshe, ruajne trupin e shendoshe.Poashtu ata qe i pasterojne dhembet rregullishte, cmojne ndjenjen e freskesise dhe te aromes se mire te gojes.

- Teknika e larjes se dhembeve:
1. Pastrimi i dhembeve duhet te behet:
-pas cdo shujte;2 deri 3 here ne dite
-gjithsesi cdo here para gjumit,
-se paku 2 minuta
2. Gjithmon perdoreni pasten me fluor dhe mos e shperlani gojen pasi ti pastroni dhembet por vetem peshtyni.
3. Nderrojeni brushen tuaj kur te vjeterohet (cdo 3-4 muaj)
4. Nuk ka brushe familjare! Cdo anetare i familjes duhet ta kete brushen e tij.

USHQIMI :
Gati secilit i pelqen ushqimi i embel. Nuk do te ishte i mundur ndalimi i konsumimit i gjerave te embela. Por, eshte me rendesi qe marrja e ushqimit te embel te jete na sasi me te vogel dhe te kontrolluar.
- Ushqimet e preferuara; buka, djathi, arrat, pemet, qumeshti dhe uji mineral.

VIZITA KONTROLLUESE TE DENTISTI (STOMATOLOGU)
- Vizitat e rregullta te dentisti jane tejet te rendesishme per dhenien e keshillave dhe zbilimin e hershem te prishjes se dhembit. Per kete arsye preferohet vizita te rregullta (se paku dy here ne vit).