Jeta e artistit është si vet koha. Diell, shi, erë, stuhi, ecje, rrëzim, dështim, ngritje dhe më pas pak pushim. Artisti nuk di të kënaqet me veten. Ajo që e bënë të dallueshëm një artist është puna e tij, rruga që i është dashur të përshkoj, ecja në shtigje të panjohura dhe herë herë të thepisura, të thella të vështira. Po artisti sipas Karfail Shenës është qënia që ngarkohet më shumë dhe ndjenë më pak lodhje se gjithë të tjerët. Jeta e tij nuk ka kuptim pa skenën. Artisti nuk ka kohë të mërzitet apo të dëshpërohet dhe kjo se ai nuk i takon vetvetes. Është njeri publik dhe në rrugë apo kudoqoftë ka vetëm një detyrim.Të eci përpara. Të bëj të tjerët të qeshin e të qajnë të ndihen mirë edhe kur për vete është me një plagë në shpirt dhe shumë i trazuar.

Po për të njohur një artist që nisi nga stani duke recituar para të një të meti, siç ishte Diko, bariut që nuk gjente dot shtëpinë po të ishte një fshat më tutje, atij që u ngjitë në skenë si këngëtar dhe zbriti si aktor, personazhit të spikatur të teatrit, komedisë, filmit në Shqipëri dhe Greqi le të dëgjojmë rrëfimin e Karafil Shenës, aktorit që këto ditë ka festuar 50 vjetorin e lindjes dhe 40 vjetorin e ngjitjes së parë në skenë.

-Kush është Karafil Shena, ku ka lindur, ku eshte rritur dhe cili të lidhi me aktorin kur të parët e tu në shtëpi kishin zile, këmbor dhe sharqe?
Në pamje të parë të duket se vendlindja është pa ndonjë vlerë në aspektin e formimit dhe drejtimit të jetës. Po unë në origjinë jam nga Progonati. Kam lindur rastësisht në Tiranë. Po që dy vjeç kam banuar buzë manastirit të Mespotamit pranë lumit të Bistricës pak larg nga Saranda. Nga të parët e mi asnjëri nuk ka qenë artist. Po unë ndihesha mirë mes humorit të fshatarëve të mi të cilët shumë herë i bëja të qeshnin po edhe të nxeheshin e të bërtisnin duke më futur edhe ndonjë pëllëmbë syve. Isha pak ngatërrestar. Po edhe më donin se unë gjithnjë i merrja punët shtruar dhe barinjtë ishin të kujdesshëm kur unë bisedoja me ta.

Nuk pata ndonjë person në familje apo në fis të më merrte nga dora e të më shpinte në skenë. Atë e gjeta vet. Një ditë mësova nga prindërit se në Durrës bëhej një konkurs ku do të merren në provë ata që kanë aftësi të interpretojnë. Atëherë unë isha një pëllëmbë. Dhe nuk i mbushej mendja askujt se do gjeja Durrësin. U nisa me linjën e Tiranës dhe pasi qëndrova tek një i afërmi im u paraqita para një komisioni të madh. Përball kisha Nikolin Xhojën, Aishe Stratin, Mirush Kabashin, Vangjel Hebën. Edi Luarasi ishte duke bërë pushimet në Durrës dhe mori pjesë në komision. Flas para se të dënohej. Ndodheshin edhe disa artistë të tjerë të mëdhenj. Nuk u çudita dhe nuk e humba pusullën. Përkundrazi isha i lumtur që ndodhesha para këtyre njerëzve të mëdhenj. Më thanë të filloja të tregoja ato që kisha përgatitur. Ia nisa me disa fabula.

Fillimisht me tregimin për Skënderbeun. Xhoja më bënte me dorë të kaloja tek tjetra. Strari më thoshte kalo më poshtë. Mu duk se isha mirë. Po pikërisht kur unë do dilja nga salloni i komisionit më thotë Xhoja: A më tregon se si mundem të vij unë në fshatin tënd në Mespotam?. Nisa të rrëfej me detaje. E zgjata aq shumë tregimin dhe e mbusha me aq detaje sa i tregova se pasi të ecnin pak nga asfalti më tej ishte një kthesë, më lart një gërxh ku ne rrëshqisnim me një dërrasë, më lartë ishte një hardhi ku kishte edhe një qen dhe i thash të fliste se qeni ishte i egër. I fola e i fola dhe ata qeshnin me tregimin tim pa fund. Në përfundim Xhoja më tha. Ke fituar. Tani ishe në rol. E kuptova se ata donin të më njihnin në origjinal. Mirë që se mora vesh më parë se do isha djallosur e ngatërruar fare.

-Jeni rritur në një fshat minoritar mes fëmijëve që flisnin një gjuhë tjetër si është ndier Karafili gjatë viteve mes fshatit që fliste greqisht?
Unë dua të them që në fillim se jam rritur mes fëmijëve që flisnin vërtetë një gjuhë tjetër. Po bota e tyre ishte si dhe imja. Që ata flisnin greqisht e mësova më vonë. Ata ishin dhe janë miqtë e mi më të mirë. Luanim bashkë. Çukisnim vezët për pashkë. Unë në vend të vezëve kur nuk i kisha se ne skuqnim më pak merrja gurë lumi të ngjyrosur. Dhe fitoja gjithnjë. Kuptohet hile fëmijësh. U rritëm bashkë. Gjithë ditën qëndroja nëpër oborret e miterave që më jepnin për të ngrënë me djemtë e tyre. Asnjë diferencë nga fëmijët e tjerë. Ishim si vëllezër. Unë për tërë fshatarët e Mesopotamit kam në mendje zërin dhe sytë e tyre të ëmbël. Ata janë miqtë e mi më të mirë. Dhe ata më kanë dashur si fëmijë edhe kur isha rritur dhe luaja në filma e teatër.

-Kur e filluat akademinë e arteve dhe cila ishte e veçanta në këët shkollë që ka qënë një ëndërr për të gjithë ata që mendonin se kishin pak talent?
Akademinë e arteve e përfundova në vitin 1981. Për të shkuar në akademi mu deshën shumë peripeci. Erdha rrotull në zyra, por edhe nëpër Tiranë deri sa atyre që më morën iu mbush mendja se kisha talent. Vitet e akademisë ishin një punë e mundimshme e përditshme. Më kujtohet se zbrisnim në skenën e shkollës që në orën 05,00 të mëngjesit. Në se zbrisje më vonë do të mbetej radha në korridoret e akedimisë. Pak më vonë në oborr. Dhe pak minuta më shumë përfundoje të punoje në kopsht. Të gjithë kishim një sedër të jashtëzakonshme.

Ne erreshim dhe gdhiheshim me rolin. Më kujtohet njëherë se unë kisha një rol në film i cili donte të zbërthente një karakter aventurier që ishte i sigurt se çdo vajze t`i fliste ajo do i thoshte po. Unë vet duhet të nxirrja një rol të një punonjësi që mendonte se i dinte të gjitha. Vija rrotull po nuk futesha në lëkurën e tij. Atëherë vendosa që të takoj kë mik që besonte se i dinte të gjitha dhe tërë vajzat e dashuronin me fjalën e parë. Iu drejtova tavolinës së tij në një klub. E dëgjova. Kishte një siguri matematike. Kërkonte që të besohej. Dhe ai besonte se vërtetë ishte djali që nuk i rezistonte asnjë femër. Atëherë vendosa të futem në rolin tim duke ecur me logjikën e tij. Ja arrita. Shembullin ma dha ai djali që takova. Ja thashë, ky është roli i vërtetë! Dhe unë e arrita shumë shpejt. Në jetë i kam gjetur tërë karakteret. Ata kam marr si modele.

-Cili është roli juaj i parë në teatër, po në film dhe a mund të na tregosh ndonjë episod apo detaj që të ka mbetur në mendje?
Po, unë për herë të parë kam luajtur në teatër. Kam luajtur në dramën “Familja e peshkatarit” Nuk isha vëllai i mirë në skenë. Mua më ngarkuan personazhin e vështirë të padashuruar në ato vite. Isha në rolin e Selimit. Dhe ju e dini se çfarë ka hequr i ati, babai im, Jonuzi në teatër me birin plëngprishës që kishte marrë rrugë të shtrembër. Vëllanë komunist e luante, Preç Zogaj. Ai ishte vëllai që më tërhiqte dhe më thoshte se duhej të kthehesha në rrugë të mbarë, Ai më tërhiqte vëmendjen se unë kisha marr rrugë të gabuar dhe kërkoja shtigje të lehta.

Preçi ishte ashtu si edhe sot pasionant për artin i dashuruar me poezinë e tij. Vargjet i kishte të ëmbla. Ai më thoshte se unë do shkruaj drama dhe pjesë për skenën dhe t’i mundesh t`i veshë në skenë. Ishim të gjithë të afërm në shkollë. Flas për shkollën e mesme se bëra pak retrospektivë. Më pas u ndamë me Preçin, Ai shkoi në shkollë tjetër. Fillova me etydin. Në role të duhej të shkumëzoje të djersije. Shkolla ishte e stilit rus. Kishte edhe elemente perëndimore. Ishte edhe origjinale. Njerëzit kompetent ata që e njohin artin e vlerësojnë shumë shkollën shqiptare të artit. Shumë shqiptar të dal nga kjo shkollë janë bërë të shquar nëpër botë. Ata u formësuan në këto shkolla.

Më pas në akademi luajta në një dramë të Çehovit. Luajta rolin e babait. Më pas kam luajtur në dramatizimin e romanit “Këneta” me regjisor të talentuarin Esat Oktrova. Një pedagog dhe intelektual i mirëfilltë. Intelektual që meritonte të respektohej. Isha 21 vjeç atëherë. Unë luaja rolin e një personi që s`ishte i moshës time Është fjala për Abdil Sharrën. Unë di se ç’kam hequr me këtë rol. Po ne lexonim punonim shumë. Për të mësuar për personazhin shkonim në Bibliotekën Kombëtare dhe njiheshim me gazetat e kohës. Atje kam mësuar sipas historisë së asaj kohe mbi ngjarjen. Rolet ndoqën njeri tjetrin. Kështu sapo mbarova akademinë dhe isha me shokët duke ngrënë një gjysmë panineje me salsiçe në sheshin para akademisë vura re se një grup njerëzish bënin fotografi. Më kërkuan të më bëjmë një foto. Pranova. Ishte Viktor Gjika. Kaq. Më pas kur isha në zbor më thërret Viktori për të luajtur Fotaqin. U ndjeve mirë dhe keq.

Fotaqi ishte një tip që mendonte se ishte një njeri i madh. Më ndiqnin këta tipa. Ishte pseudointelektual personazhi., Si të bëja? Roli është si puna e mëzit pa u zbutur. Të hedh në fillim. Po në se arrite ta zbusësh atëherë mund të bësh me të si të duash. Edhe për këtë rast mu desh të njihja një tip që besonte se ishte një poet i përmasave të mëdha. Ai krahasonte vjershat e tij me më të mëdhenjtë e vendit. Përse thoshte unë nuk jam më i madh se Naimi?!. Duke parë atë dhe duke hyrë brenda tij arrita të mësoj se si duhet ta realizoja rolin.

-Pas përfundimit të akademisë stacionin e parë e patët në estradën e Sarandës si u eci arti në këtë shkollë të teatrit shqiptar sidomos të komedisë muzikore?
Erdha në Sarandë. Të parin në estradë takova Hektor Gaçin, drejtorin. Të detin regjisorin e shquar Thoma Milan për të cilin gazeta juaj ka shkruar. Regjisori më priti mirë. Ai kishte parë disa role nga të miat po më shumë donte fytyra të reja djem e vajza të ardhura nga akademia. Ai i vuri aktorët në punë të mëdha.

I pangopur me atë që arrinte. Ai i dha Sarandës estradës së Sarandës fytyrë të vërtetë. Në fillim më pritën ftohtë aktorët. Se ishte një teori që qarkullonte se cilët janë këta që vijnë? Të mos harrojmë se ishte Liza Papathansi (Xhuvani), Mosi etj. Njeriu më i ngrohtë mu duk Thoma Milai. Erdha në janar, pas kisha luajtur rolin me Anisa Makarjanin. Para se të vija në estradën e Sarandës kisha luajtur Jaçen.R vërtetë i rëndësishëm. Protagonisti në fund të filmit vendos të arratisej. Po ky variant u pre.

Na u tha se këto nuk mund ti pranonte rinia jonë. Nejse. Estrada e Sarandës kishte nevojë për aktor të shkolluar. Edhe publiku donte fytyra të reja. Ishte një freskim për teatrin. Shumë nga aktorët sarandjot nuk më kishin parë. Më vunë të luaja direkt. Dhe roli i parë ishte: “Doni më për Belulin”. Ishte një provë e vështirë. Dalja ime e parë para një publiku që kishte vlerësim për artin. U pëlqeva. Roli kishte humor të hollë. Më pas fillova të luaja fort. Estrada është gjini e vështirë. Në estradë do lush katër pesë karaktere. Në Sarandë punova 6 vjet. Dua të them se jo të gjitha janë role të plota. Një rol dua ta veçoj. Shaqo Borën. Një hajdut konservash.

“Dora” titullohej skeçi. Pasi vodhi disa konserva e e çojnë në drejtori. Kur u ul i bien konservat nga xhepat. Pasi drejtori i tha se duhet të ikte nga ndërmarrja i thotë atij: Më bëj një nder. Më shkruaj se largohem me dëshirën time. Po sa drejtori pranoi këtë variant. Shaqua u kapardis në karrige ndezi cigare dhe i tha drejtorit: Tani unë nuk iki. Nuk kam dëshirë të largohem. Po materialet ishin të të shkruara nga skenaristi Enver Isufi i cili ka vlerë të veçantë për trupën e estradës së Sarandës.


-Pas qëndrimit në estradën e Sarandës ju shkuat në teatrin e Durrësit. Si u ndiet nga një kapërcim i tillë nga estrada në teatër?
Në Durrës shkova pas një përvoje disa vjeçare dhe realizimit të dhjetëra roleve në estradë. Po kështu edhe në filma. Kisha marrë pjesë në shumë komedi në estradën e Sarandës. Kam luajtur rol kryesor në komedinë “Flok bore në prill” në “Dy herë mat” e shumë role të tjera. Në Durrës gjeta regjisor Mario Ashikun Ishte kthyer nga dënimi. Vinte i rabilituar nga disa vjet pune në Pogradec për gjoja shkelje të normave dhe parimeve. Ashiku ishte një regjisor dhe një nga pedagogët më të mirë. Njohës i regjizurës. Artist me tone të qeta me zë të ulët. Po në Durrës ishte drama e mirëfilltë. Mu desh të punoja me këmbëngulje. Drejtor i tetarit të Durrësit ishte Bardhyl Agasi, njeri që i jepte teatrit shpirt dhe prestigj

-Pas Durrësit shkuat në Greqi atje jeni një punëtor i zakonshëm dhe nuk keni më interesa për artin apo vazhdoni të mbeteni në skenë si në Shqipëri për 15 vjet?
Në Greqi u largova si emigrant. Fillimisht kalova testin e mbijetesës. Më pas punova kamerier nëpër lokale të ndryshme. Po në këto lokale takoja edhe njerëz të artit. Artist grek me emër. Ata parapëlqejnë tavernat. Më thonë pse nuk ika nga Durrësi në eksodin e madh. Nuk mundesha ta bëja këtë. Unë shikoja anijet e mbushura me bashkatdhetarë të largoheshin dhe ndjeja dhimbje sepse ata nuk meritonin atë fat. Nuk i harroj 6 ditë që ishin të tetra gri. Bashkë me Mario Ashikun dhe skenaristin Avni Mula nga Tropoja bisedonim për atë që shihnim.

Në Athinë u vendosa tek një miku im në një lagje të pasur. Fillimisht isha me leje gjashtë mujore. I thash Kabashit se do kthehesha po siç thotë një shkrimtar polak Mroxhik, emigranti nuk e ka veten në dorë. Kështu gjashtë muaj u bënë dhjetë e më shumë vjet. Në Greqi kam vënë në skenë me shumë aktor disa vepra artistike. Njëra është e shkrimtarit polak “Emigrantët” E kemi luajtur në dy gjuhë. Shqip dhe greqisht. Kur luanim në greqisht në sallën me 120 vende nuk kishte vend për tu ulur. Në gjuhën shqip kishte mbi numrin e lejuar. Po ishin jo një po dy shfaqje njëherësh. Në lagjen ku jetoja njohin të gjithë. Atje flitet për betonin ,pallatin, lulishten, familjen tetarin filmin. Mund të ndodhesh në një qytet tjetër dhe të thonë: Ku jemi parë? Grekët janë të folur.

Në tavernën popullore ku punoja vijnë të gjithë.Atje hanë, atje bisedojnë. Atje krijohen shumë njohje. Duke servirur bëja ndonjë gabim në gjuhën greke. Është e vështirë. Mund të ngatërroheshe me vendasit e në vend të peshkut gjuhëz ti servirësh një oktapod. Në këtë tavernë jam njohur me intelektualin e shquar arvanitas, Perikli Koroveshi. Një personalitet i madh. Njeri i thjesht. Ai ka luftuar kundër diktaturës. Një burrë mbi dy m. Me mustaqe vesh më vesh thua se kishte zbritur nga eposi shqiptar. Kisha fëmijët në tavernë kur i çova një birrë Korovshit. U fola shqip fëmijëve dhe Koroveshi më pyeti nga isha. Më pyeti në se më pëlqente teatri pasi dinte që isha aktor. Më dha një telefon të drejtorit të tetarit më të madh të Athinës. Më dërgoi atje. Shkova dhe pas njohjes më ngarkuan një rol.

Duhej bërë shpejt. Koha nuk priste. Për katër ditë përgatita rolin. Roli edhe pse me pak tekst unë isha i detyruar të rrija shumë në skenë. Ishte një dramë e fuqishme Pas 10 ditësh më pyet regjisori se cila ishte lidhja ime me Koroveshin. I thash se e kisha njohur në tavernë. Më tha se kishte 3vjet që i kërkonte regjisorit të më provonte në skenë. Dhe Koroveshi më tha vetëm kur e arriti. Më pas mora pjesë në filmin “Mirupafshim” Një shqiptar, Çelua është njeriu që nuk ka probleme me fenë. Ai vete në xhami e falet kur vjen në Shqipëri dhe në kishë e bënë kryqin kur është në Greqi. Regjisor i filmit është i mirënjohuri Sotiris Gjoricas. Më pas luajta në një rol tek filmi “Mbreti” Edhe këtu kam një rol shqiptari. i cili është në një familje të pasur por transformohet kur në këtë fshat vjen një grek. Më pas luajta në filmin “Pengu” Bën fjalë për shqiptarin që mori autobusin nga Greqia dhe u vra në Kërrabë. Bashkë me një pasagjer grek.

“Pengu” i cili bëri mijëra km nuk u zgjidh me dialog por me automatikë. Në Greqi kam marr pjesë në pesë filma dhe kam katër role në teatër. Po udha ime artistike në Greqi vazhdon me role të tjera, Në vitin 2003 së bashku me Laert Vasilin e aktorin e njohur Nikolla Llambro vendosëm në skenë “Emigrantin” Një kryevepër. Autori i romanit e ka shkruar pa emra personazhesh që secili të vendosi emrin e vet Është shkrimtar polak po atje gjënë vetëm është 78-vjeç tani. Rron. Për të mbërritur tek ky film telefonuam një regjisor të njohur të teatrit “Bota e Re. I kërkuam një dhomë bosh dhe i tregua se donim të vinim në skenë një pjesë. Edhe këtë në dy gjuhë. U presë në teatër, tha regjisori. Filluam punë.

Pa pushim për 5 muaj. Ditë natë prova. Dy gjuhë thamë do ishte e lehtë. Po u gabuam. Ishte e vështirë. U rraskapitëm. Nisëm punën. Në fund dy shfaqje njëherësh. Po puna na u shpërblye. Ajo u konsiderua 6 nga shfaqjet më të bukura në Greqi. Gazetat më të mëdha si “Elefterotipia” shkruan: Ngjarja më e madhe artistike e Shqipërisë në Athinë në këto 60vjet. Këtë reklamë na thoshin vendasit do ta dëshironte edhe Bukuklaqi. Para shfaqjes ishim në shumë siklet. Ndjemë shumë barrë. Ishim shqiptar. Mbi supe nuk kishim përgjegjësinë individuale po atë kombëtare.

-Po më tej përse do flas Karafil Shena në skenat greke deri ku ke arritur?
Më vonë me turneun e teatrove me tre aktor grek. Ata ishin: Një klarinetist. Një fizar, onicist. Një me xhaz. Skenarist ishte një grek që e do shumë Shqipërinë. Armando Dhimitri Shfaqja tregon se si lumi “Kalama” ka ngrënë shumë jetë njerëzish. Aktorët që shfaqin dhimbjen e eksodit shqiptar dhe tërë ato që u ndodhin refugjatëve qëndrojnë në një shtëpi pasi bie shi. Atje tregon secili historitë e veta të mërgimit. Filozofia e tregimit skenik ishte: Kufijtë kaloni, po lumë, jo se ai të merr e të degdis në det. Në kulmin e historisë së dhimbshme futet muzika. Shumë emocionale. Flitet shqip, këndohen këngët e Laver Bariut. Bëmë turne gjatë muajt gush Në fillim gusht erdhëm në Povlla fshat kufi me Shqipërinë jugore.

Prej andej dëgjohen zërat e fshatarëve nga Shqipëria. Skena ishte shkalla e muratorëve, mure, tulla. Ishim para një kishe Përball ishte Shqipëria. Një punëtor i vogël që përfaqëson një djalë nga Xarra, Tako i vogël siç i thoshim nuk e trajtonte mirë afendikoi. E shanë. E fyen. E përbuzë. Unë i kthehem efendikojt dhe i bërtas. Tako i vogël vë duart në gojë dhe i kthyer nga Shqipëria thërret; “Tatë”, o “Tatë” “Ku je, o Tatë” “Më merr o Tatë!” Në këtë moment të gjithë qajmë. Lotët tona u rrokullisën drejt vendit tonë atje tej pas një mali. Po dhe grekët qanë. Ishte një skenë e dhimbshme. Asnjëherë nuk jam ndier si atë ditë. Edhe arti i madh bëhet në rrethana të posaçme.

-Ju po ndërtoni një shtëpi në fshatin tuaj në Mespotam, mos vallë jeni duke ardhur?
Është psikologjike. Kudo që të jesh ke dëshirë të kesh një fole. Më mirë ta kesh në fshat. Sa për ardhjen unë them se jam këtu. Edhe kur jam atje. Jam ne Mesopotam. Jam kudo ku janë shqiptarët. Jam me fjalë e me shpirt. Jam edhe si artist.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.