Aleksandër Lalo,kompozitori i njohur shqiptar tregon sekretet e muzikës. Ai shpreh me keqardhje mungesën aktuale të profesionalizmit dhe dyndjen e madhe të muzikës komerciale që ka pushtuar tregun muzikor. Kompozitori i njohur tregon për karrierën e vet artistike. “Muzika e filmave më ka dhënë një kënaqësi të veçantë. E bëja me dëshirë një kompozim të tillë. Muzika e filmit ka qenë kashe e fshehur në film dhe nuk ka pasur komisione për t’i verifikuar. Kemi pasur të bëjmë me një kompozitor pëlqehesh nga ai dhe fillon të punosh në film. Muzika vendoset në sfond ose në plan të parë.Kjo është arsyeja që shumë muzikë filmash janë të bukura dhe të veçanta sepse i shpëtonin kontrollin” shprehet Aleksandër Lalo.

-Rikthehemi në vitet e arta të muzikës suaj…
Unë jam përsëri në kohë të arta. Jam po ai i pari. Nuk jam komercializuar deri tani ashtu si shumë krijues të tjerë për të mbijetuar. Problemi i artistëve qëndron tek atmosfera. Tani jetojmë në një periudhë ku atmosfera nuk është e përshtatëshme për të bërë muzikë. Nuk jam larguar tërësisht por kam ruajtur ndonjë dritë jeshile. Para dy vjetësh kam bërë një koncert.
-Koncerti juaj i bërë dy vite më parë ishte i pari koncert i bërë “live” pas demokracisë i këtij lloji dhe pati një jehonë në publik…
arsyet që kam bërë këtë koncert ishin të shumta. Nuk kisha xhelozi ndaj artistëve të tjerë por isha larguar për një kohë të gjatë nga skena dhe nga publiku dhe arsyeja tjetër është se ndjeja një inat të brendshëm kundrejt atyre që thoshin se nuk isha më i aftë. Problemi është se ne nuk e menaxhojmë ashtu si duhet punën që duhet për të realizuar një koncert dhe për ta prezantuar atë në vendin e duhur. Gjithçka vlen për sa kohë është në skenë për atë një orë e gjysmë dhe më pas harrohet.

-Koncerti juaj kishte të veçantë se në të interpretuan brezat e rinj…
Amedgova brezat se tek ne ndodh një fenomen i çuditshëm, ata që vijnë pas meje thonë se ju jeni brez i vjetër. Brezat hedhin baltë mbi njëri-tjetrin dhe nuk gërshetohen hallkat e zinxhirit dhe kështu nuk do kemi as histori muzike, as traditë asgjë. Duhet të krijohet një raport midis brezave. Ne nuk lindim në hapësira bosh por në një hapësirë të caktuar. Ne mohojmë brezi brezin dhe kjo është shumë e keqe dhe e dëmshme për muzikën.
-Çfarë emocionesh solli koncerti për Aleksandër Lalon?
Emocione të forta. Ishin emocione të forta sepse ai koncert më vërtetoi se vërtet nuk kisha marrë fund. Vura re që isha në formë sepse e vetkrijova atmosferën. Një nga emocionet më të mëdha është kur e kupton se kënaqen njerëzit, jo për nostalgjie por arti i mirëfilltë i reziston kohës.

-Sot shohim këngëtarë të njohur të cilët vijnë në tregun muzikor me një lloj muzike tjetër, më të re dhe një muzikë që është e kohës dhe i përshtatet asaj. Kjo ndodh sepse ndoshta kanë frikë se muzika e vjetër nuk do të eci në tregun muzikor?
Komercionalizmi është një nga bisedat e ditës e cila gjen diskutim në çdo ambient. Por çdokush që krijon personalitetin e tij në art do të ketë adhuruesit e vet dhe vendin e tij në treg. Gjërat me vlerë e gjejnë atë publik që e pëlqen dhe e kërkon gjithmonë. Ata që janë konseguent dhe të besueshëm në atë që bëjnë me kalimin e kohës do të arrijë të kenë sukses.
-Nëse një nga këngëtaret e reja do t’ju kërkonte që të bënte një album me kompozimet tuaja. Ju do të bënit kompozime sit ë Aleksandër Lalos apo do të përshtateshit me këngëtaren e re?
Kjo është një pyetje e ngatërruar. Unë nuk kam oferta të tilla sepse hyj në atë kategori të harruar sepse çdo kohë ka njerëzit e vet, poetët, kompozitorët e vet të cilët ndërrohen pas njëfarë kohe e vijnë të tjerë. Por edhe kur më kanë ardhur oferta të tilla jam përpjekur të mos tradhëtoj veten megjithëse profesionisti duhet të përshtatet ai nuk duhet të dalë nga vetja.

-Tashmë nuk bëhet më një festival i vetëm por disa festivale të cilët janë të llojeve të ndryshme. Por në këto festivale nuk këndohet më “live”?
Po. Kështu themi ne por drejtuesit e festivaleve e mohojnë këtë. Në fakt muzika është orkestrale dhe zëri është direkt. Këngëtarët këndojnë direkt në këta festivale. Por unë flas për diçka tjetër, në fakt ekzekutimi direkt ka shumë të mira sepse bëhet seleksionimi natyral i gjithë artistëve.

Po të vësh re këta 20 vjet një pjesë e mirë e këngëtarëve për mos të thënë të gjithë janë këngëtarë të dale nga studiot. Studioja është proçesi i fundit për një këngëtarë. Në botë këngëtarët dalin nga kabaretë ku këndojnë “live” dhe e kanë kaluar atë stad. Është e vërtetë që këtu bëhen shumë albume por mungon jeta artistike e gjallë. Këngëtarët nuk promovojnë albumin e tyre në një koncert direkt. Kjo është një nga fatkeqësitë dhe viruset që kanë pushtuar Shqipërinë.

-Mendoni se ky virus do të shërohet shpejt nga arti shqiptar?
Mendoj se është e vështirë sepse kjo është shndërruar në një modë dhe kam frikë se do të vazhdojë kështu. Mendoj se deri pas 25 vjetësh do të vazhdojë po e njëjta gjë.
-Muzika është shndërruar në komerc. Ky art tregtohet njëlloj si shumë artikuj të tjerë. Mendoni se kjo shfaq një munges kulture?
Të them të drejtën kjo pak krijimtari bëhet nga muzikantë diletant. Muzikantët profesionist janë shumë të rrallë në tregun muzikor. Muzikantët që nuk kanë peshë do vij një kohë që do të amortizohet.
-Çfarë mendoni për përpunimin e muzikës së artistëve të mirëfilltë nga kompozitorë të tjerë, ju vjen keq që këngët tuaja vijnë në një formë tjetër, të përpunuara?
Nuk është se më vjen keq porn e nuk kemi e dukatën e të trajtuarit të artit. Shumë kompozitorë të rinj përdorin krijimtarinë tënde pa të marrë asnjë lloj leje apo mendim lidhur me këtë. Ne nuk kemi arritur akoma që të krijojmë një edukatë në këtë lloj marrëdhënie.

-Ju keni punuar me poetë të ndryshëm. Cili është poeti me të cilin keni bashkëpunuar për një kohë të gjatë?
Artisti me të cilin unë kam pasur një bashkëpunim të fortë është Jorgo Papingji. Krijimi i këngës është i vështirë sepse ndikon edhe muzika por edhe teksti i cili duhet të jetë në një aksent me muzikën sepse pastaj shfaq probleme tek këngëtari.
-Dikur ju punonit shumë për të realizuar një krijimtari të mirë. Tani artistët e rinj nuk punojnë aq sa duhet për të arritur diçka serioze dhe një muzikë të mirëfilltë. Ju si mendoni në lidhje me këtë?
Unë nuk dua të paragjykoi këtë brez në lidhje me punën që bëjnë. Por unë kujtoj se ne i kemi kushtuar një kohë të llahtarshme muzikës. Kemi punuar me orë, javë e muaj për të arritur diçka të mirërealizuar. Kam qenë kërkues në tekstet që bënte Jorgo Papingji por edhe në autorë të tjerë me të cilët kam punuar.

-Kë do të veçonte Aleksandër Lalo nga krijimet e tij?
Një nga difektet e mia është se krenohem me ato që kam bërë më parë. Pas viteve 1990 kam krijuar shumë pak. Por, krijimet e mia janë këngë të asaj kohe dhe mbartnin në vetvete edhe çensurën e asaj kohe.
-Ju pengonte çensura nëatë kohë?
Deri diku po. Por mund të them se më ka bërë edhe mirë ajo çensurë sepse më ka bërë më shumë kërkues. Koha ku kemi jetuar ka qenë e vështirë. Por për mua nuk ka qenë pengesë sepse unë në përgjithësi kasha tëma të lehta për këngët dhe si kompozitor i këtyre temave të lehta nuk më kërkoheshin tema të mëdha. Ka pasur çensurë, por më e madhe ka qenë në orkestrimin e këngëve por më shumë në tekstet. Meqënëse kishim arritur të ishim dikushi për atë kohë nuk çensuroheshim në atë farë mase, na lejonin diçka më shumë.

-Pas viteve 1990 keni pasur prurje më të pakta në krijimtari. Pse?
Kam qenë në një dritare për të parë se çfarë bëhet jashtë. Kërkoja një moment për të dalë nga ajo dritare por jashtë ishte shumë rrëmujë e madhe në të gjitha fushat. Nuk munda të gjej asnjë dritë jeshile që të hyj edhe unë ne kete rrugë, por jo vetëm unë por edhe shumë artistë të tjerë e bënë këtë gjë. Disa prej tyre ikën jashtë të tjerë u morrën me shkrime etj. Pastaj dolën problemet e muzikës së re, të hyrjes në tregun muzikor e shumë probleme të tjera. Ne normalisht që kemi vlerat tona e jemi profesionist, por do vij koha që edhe muzikantët profesionist të bëjnë një punë për qejf, frut pas buke. Tani është koha që gjithkush punon për të mbijetuar dhe nuk punojnë për diçka me synimin që të realizojnë diçka të pavdekshme. Por do vij koha që artistët do të punojnë për këtë. Nuk bëhem pishman që nuk jam i pranishëm për publikun e sotëm.
-Aleksandër Lalo përveç se është kompozitori i festivaleve është edhe kompozitori i shumë muzikave të filmave. Sa është numri i tyre?
Kam punuar 44 muzikë filmash. Përveç filmave unë kam punuar edhe disa kohë me varietenë e Tiranës ku kam kaluar të gjitha pikat e “musical” dhe kam shkruar shumë zhanre të saj. Natyrisht unë isha kompozitor praën varietesë së Tiranës por kam punuar edhe shumë muzik filmash. Muzika e filmave më ka dhënë një kënaqësi të veçantë. E bëja me dëshirë një kompozim të tillë. Muzika e filmit ka qenë kashe e fshehur në film dhe nuk ka pasur komisione për t’i verifikuar.

Kemi pasur të bëjmë me një kompozitor pëlqehesh nga ai dhe fillon të punosh në film. Muzika vendoset në sfond ose në plan të parë. Kjo është arsyeja që shumë muzikë filmash janë të bukura dhe të veçanta sepse i shpëtonin kontrollin. Në filma ka pasur kompozime shumë të bukura sepse ishin më të lirë dhe ndikonte edhe frymëzimi që kishte autori ndaj imazhit që të ngacmonte.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.