SILVIA PLATH (1932-1963)

Kush

Kaloi muaji i lulimit. Frutat në shtëpi
Janë ngrënë ose kalbur. Jam e gjitha gojë.
Tetori është muaji i grumbullimit.

Ufmë në kasolle, si në bark të nënës:
Veglat e vjetra, bishtat, grabuja të ndryshkura.
Këtu, midis kokash të vdekura, jam në shtëpi.

Lermëni të prehem në saksinë e luleve,
Merimangat nuk do të më pikasin..
Zemra ime - një elbarozë e mpirë.

Ja sikur era të dilte prej mushkërive.
Një surrat qeni u merr erë luleve.
Petalet rriten këmbëpërpjetë.
Ata kërcasin, si shkurre hortensie.
Mua që kam ardhur mbrëmë tek trarët,
Më ngushëllojnë kokat që kalben,
Që s'flenë dimrit.

Kokat e lakrave: të purpurta, si krimba, të sermta,
të veshura me veshë mushkash dhe flatra fluturash,
Por me zemra të blerta.
Venat i kanë të bardha, si dhjamë derri.

O bukuri e konsumit!
Kunguj portokalli të pasy.
Këto salla janë plot me gra që ndjellin shpesë.
Ja se ç'shkollë e mërzitshme. Jam rrënja,
guri, klithma e hutit.
Asnjë ëndërr nuk më shtiret.

Mama, ti je mu njajo gojë,
në të cilën do të kisha qenë gjuhë.
O nënë pangjashmërie, hamë!
Hije e derës së tremesë,
Që përthithet në koshin e plehrave.

Unë thashë se ndoshta, e kujtoj këtë nga fëminia.
Atje rriteshin të tilla lule gjigande,
gojë të purpurta e të kuqe, thjesht të magjishme.

Rrathët prej kërcejve të manaferrave
m'i ndillnin lotët në grykë.
Tani ato më ndezin si një llampë.
Herëdokur me javë të tëra nuk ndërmend asgjë.

SILVIA PLATH

Shtepia e erret

Ja shtëpia e errët, shumë e madhe.
E kam ndërtuar vetë.
Katror pas katrori ç'prej një qoshku të qetë,
Duke u mbllaçitur mbi letrën e irnosur,
Duke hedhur pika zamke,
Duke fërshëllyer, duke luajtur veshët,
Duke menduar për diç tjetër:

Këtu ka kaq shumë bodrume,
Kaq shumë transhe-ngjala rrëshqitëse!
Jam e rrumbullt, si kukuvajkë,
Vetë e ndriçoj veten.
Mund t'i flak lodrat kur të më teket
Apo të bëj bijë në shpirt një kalë.
Barku im llokoçitet.
Duhet të skicoj më shumë harta.

Tunele-kungullesha!
Kam kthetrat e urithit, e brej rrugën time.
Goja gjithëgëlltitëse lëpin shkurret
Dhe vegshat me mish.
Ai banon në bunarin e vjetër,
Në gropën e gurtë. Ai është fajtor.
Ai është prej race të majmurish.

Kundërmim stërqokash, dhoma-repa.
Stërfryhen flegrat dromcake.
Dashuri të vocrra, të shkordhura!
Budallushe dhe pa skelete, si hundët.
Këtu, brenda kësaj rrënje,
Është ngrohtë dhe aspak keq.
Ja dhe përqafjet e ëmbla të mamkës.

SILVIA PLATH

Menada

Dikur kam qenë e rëndomtë:
Rrija ndanë fasuleve të tim eti,
Duke u mëkuar me gishtat e urtësisë.
Shpesët jepnin qumësht.
Kur plaste bubullima, fshihesha poshtë një rrase.

Nëna e gojëve nuk më donte.
Plakushi u rrudhos dhe u shndërrua në një kukull.
O, jam tepër e madhe dhe tashmë nuk kthehem:
qumështi i shpesëve - janë pendët,
Gjethet e fasules janë memece, si duart.

Ky drapër hëne pakkujt i bie për hosh.
Piqen të vdekurit në gjethet e rrushit.
Mes nesh është gjuha e kuqe.
Mama, sikter prej oborrit tim, -
Unë po filloj të ndryshoj.

Gllabërues, o kokë qeni,
Ushqemë me frutat e territ.
Qepallat nuk mbyllen. Koha
Kundron shkëlqimin e pambarimtë
Prej kërthizës së madhe të diellit.

Duhet t'i gëlltis të gjitha këto.
Ledi, kush janë ata të panjohur në vozën e hënës, -
Që flenë të dehur, me këmbë e duar në grindje?
Nën këtë dritë gjaku duket i zi.
Thomani emrin tim.

SILVIA PLATH

Djegia e shtrigave

Në sheshin e pazarit stivojnë në turrë degë
të thata.
Imishta e hijeve - është një fustan i varfër.
Po e mbush
Trajtën time prej dylli, kurmin e kukullës.
Sëmundja merr fill këtu: për shtrigat jam nishan.
Djallin mund ta shpëtojë vetëm djalli.
Në muajin e gjetheve të kuqërremta unë ngjitem në
shtratin e zjarrtë.

Kollaj ta fajësosh errësirën: gojën e derës,
Barkun e qilarit. Ata ma fikën zjarrin tim
bengalez.
Dama, e flatërt, si një brumbull i zi,
Po më mban në kafaz me papagajtë.
Çfarë sysh të mëdhenj kanë të vdekurit!
Jam mikeshë më fantazmën leshatore.
Rrotat prej tymi rrokullisen prej sqepit të
kotruves.

Nëse vogëloshe jam, prej meje s'vjen e keqja.
Nëse përpëlitem, asgjë nuk thyej. Kështu thashë,
Duke ndenjur poshtë kapakut në vorbë,
Thërmickë dhe e palëvizshme, si një kokrrizë orizi.
Ata ndezin pipthat e llampës, unazë pas unaze.
Përplot jetë jemi, o miqtë e mi të vegjël. Rritemi.
Tepara kjo është e dhimbshme. Gjuhëzat e kuqe
Na mësojnë të vërtetën.

Nënë brumbujsh, thjesht çlire dorën.
Do të flatroj përmes gojës së qiririt si flutur,
pa i përzhitur krahët.
Ma ktheni trajtën time të zanafillës. Jam gati t'i
deshifroj ditët.
U bashkova me pluhurin nën hijen e gurit.
Sytë e këmbëve më shndrijnë. Shndritja m'i larton
kofshët e mia.
Vdiqa, vdiqa nën manto prej gjithë kësaj drite.

SILVIA PLATH

Fjala e fundit

Mua nuk më duhet një kuti e rëndomtë,
më duhet një sarkofag
Me lara tigri dhe me fytyrë sipër kapakut.
I rrumbullt, si hëna që ta shihnin të gjithë
ç'përposh.
Dua t'i shoh të gjithë ata, kur të vijnë,
Duke depërtuar përmes gurëve memecë dhe rrënjëve.
Tashmë i shoh, - fytyra të zbehta, të largëta,
si yjet.
Tanimë ata janë një hiç, madje as foshnja.
I përfytyroj pa nëna e baballarë, si zotat e parë.
Ata pyesin, në duhet t'isha vallë.

Prej fundjavës sime duhet të ziesh reçel, si
prej frutash!
Pasqyra ime mbulohet mjegullishtë.
Edhe një hukamë tjetër dhe në të nuk mbetet
pasqyrim.
Lulet dhe fytyrat lëbardhen asisoj, sa shndërrohen
në çarçafë.

Nuk ia kam besën. Ai zhduket, si avull
Në ëndrra përmes vrimës së syve ose gojës.
Unë nuk mund ta ndaloj.
Një dite të bukur ai nuk do kthehet. Gjërat janë
sajuar tjetërsoj.
Ata mbeten, madhështitë e tyre të veckla
Të ngrohura janë me përçikje të shpeshta.
Kur më mërdhijnë këmbët,
Syri blu i bruzit tim më ngroh.
M'i jepni kotruvet e bakërta, jepuni kutive me
pomadë
Të shpleksin rreth meje lulet kundërmuese të natës.
Ata do të më mbështjellin në fasha, ata do ta vënë
zemrën time
Në një bohçe të pastër te këmbët e mia.
Zor se do ta njoh veten. Ka me qenë errët.
Dhe drita e këtyre vogëlimave është më e mrekullt
se fytyra e Ishtar-it* .

CHARLES BAUDELAIRE (1821-1867)

Stolite

E ëmbla ime qe shtrirë krejt nudo, ashtu siç m'a donte shpirti
e në trup s'kish lenë gjë tjetër veç stolitve të saj tingëlluese
e fort të çmuara që i jepnin një pamje e ajër tepër triumfues,
të tillë si ai i skllevërve të Morëve në ditët e tyre më të lumtura....

E, kur këto stoli tunden e hidhen me një zhurmë tallëse
në një botë vezulluese plot dritë metali e zafiresh,
ndjej të hyj në ekstazë e të humbas në tërrbim
mes gjërash ku tingujt përzihen në dritë e harrim...

E, ajo e shtirë mbi divan, e dorëzuar në ledhka dashurie
qeshte krejt e lëshuar e hareshëm nga lumturia,
qeshte me dashurinë time, të thelle e të embël si deti,
që ngjitej drejt saj si dallga mbi shkembënj...

Me sytë e saj çpues të ngulur mbi mua si një tiger i zbutur
me pamje të përhumbur e endërrimtarë merrte poza lozonjare
e më hidhte hidhte shigjeta shikimesh plot ledhka dashurie
e pamja e saj naive e sensuale shkriheshin plot nur e magji...

E barku i saj e gjinjtë si dy fryte të virgjër erëmirë
dhe llërët dhe kembët dhe kofshët e baseni,
të lëmuar si fildish, të valëzuar si qafë mjelme
shfaqeshin para meje, mermer i paster e plot dritë

Afroheshin e më përkedhelnin si Engjejt e së Keqes,
për të më prishur qetesinë e prëhjen e shpirtit tim,
për të më çoroditur e rrëzuar nga ai Shkëmb Kristal
ku isha ulur e prëhesha i qete e vetmitar...

CHARLES BAUDELAIRE

Nje kalimtareje

Rruga rreth e rrotull zjente e zhurmonte.
Veshur në të zeza në dhimbje madhështore,
një grua shkoi duke tundur plot salltanet,
kindet e dantellat e fustanit të saj të gjatë

Po pija në mejhane i përhumbur, tapë e ekstravagant
kur ajo kaloi para meje, me kembë prej statuje e fisnike
si shqiponjë. E, thellë në sytë e saj, qiell gri ku lind urugani,
pashë embëlsinë që magjeps e epshin që vret...

Ish një vetëtimë verbuese e pastaj u bë... natë!
O bukuri kalimtare që më bëre të fluturoj me krahë,
vallë, s'do të shoh më, në këtë jete a në eternitet?

Ajo iku e humbi mes turmës! S'do t'a shihja kurrë!
Nuk dija ku vinte e as ajo s'dinte ku shkoja unë.
Por, oh, qeshë i bindur! Po, qeshë i sigurtë!
Ajo do ish gruaja që do të kisha dashuruar...

CHARLES BAUDELAIRE

Shtrati i dashnoreve

Shtrati yne do të jetë i parfumuar
e divanet perreth, të thellë si varre
stolisur plot lule të rralla
mbledhur enkas nëpër qiej.

Duke djegur prushin e fundit,
zemrat tona do bëhen pishtarë
e do hedhin një dritë të dyfishtë
në zemrat tona si dy pasqyra binjake.

Në një mbremje në rozë e blu mistike
ne do të reflektojme të njejtën dritë
përzier plot vaj, rrënkime e lamtumira.

Pastaj një Engjell
duke hapur portat
e qiejve do na ringjallë
e flakët e shuara do rimarrin jetë,
e ne do të jemi përsëri së bashku
besnikë e të lumtur...

CHARLES BAUDELAIRE

Parfum egzotik

Kur, sy mbyllur, në një mbremje të vakët vjeshte
thith kendshëm aromën e gjoksit tend të nxehtë,
shoh para meje imazhe brigjesh të lumtura
që përflaken në zjarre perëndimesh plot diell.

Shoh, një ishull të bardhë e të vogel,
ku rriten pemë të veçanta plot fruta gjithë aromë;
burra me trup të vogël, por të fortë e,
femra me sy të çiltër e plot voluptet...

Pastaj, aroma e trupit tend, më çon fluturim drejt
klimash mahnitese, ku shfaqet një port plot vela
e marinarë të sapokthyer nga udhëtime të largëta.
E, pastaj, nga gjithë kjo endërr, mes kengësh detarësh
ndjej përreth meje të më futet gjer në shpirt thellë,
parfumi i luleve egzotike që në ajër lodron përherë...

CHARLES BAUDELAIRE

Ne hemisferen e flokeve te tu

...Lermë t'u marr erë, të thith thellë, pafundësisht, aromën e flokëve të tu, të zhys në to krejt fytyren si në ujët e një burimi të kristalte e, pastaj, me gishtat e mi t'i shushpuris ato si një shami erëmirë që shperndan kujtime të embla në eter. Ah, sikur ti të mund të imagjinoje gjith'ato që unë shoh, gjith'ato që ndjej, gjith'ato që degjoj në flokët e tu! Shpirti im lundron mbi parfume si shpirti i të tjereve në muzikë... I zhytur mes flokëve të tu, shoh një endërr plot anije, vela e dyreke të cilët musonet i shtyjnë drejt klimash të mrekullueshme, mes detrash pafund, aty ku qielli është tepër blu e deti shumë i thellë, aty ku thithet ajër i parfumuar nga aroma e frutave, barit e lëkurës njerëzore. Ja, në oqeanin e flokëve të tu shoh një port plot dallgë kengësh melankolike, me njerëz të fortë racash të ndryshme e plot anije lloj-llojesh të cilat lartojnë arkitekturat e tyre të përkryera nenë një qiell të pafund ku prehët një ngrohtësi e përjetëshme. Duke ledhatuar flokët e tu, ndjej ofshamat e lengatat e dikurëshme, të përjetuara shtirë mbi një divan, në dhomëzen e një anije të bukur përkundur nga valët e lehta të molos; aty mes vazo lulesh e amforash freskuese. Mes vatrës së zjarrtë të flokëve të tu, tani thith aromë duhani egzotik përzier me opium e kallam sheqeri e, ndërkohë, në natën e flokëve të tu, më shfaqet shkëlqimi i pafund i kaltërsive tropikale; mbi brigjet e kadifejta të flokëve të tu mbushem plot aroma ku ndjej përzier bashkë: gudron, myshk e vaj kokoje. Ah, lermë të kafshoj floket e tu ! Kur fus gojen mes masës së tyre elastike e rebele, më duket se shijoj kujtimet më të embla!..

ZBIGNJEV HERBERT (1924-1998)

Raport nga qyteti i rrethuar

Jam tepër plak që të ngjesh pushkën dhe të luftoj si të tjerët -
më ngarkuan për mëshirë rolin modest të kronikanit
shënoj - një zot e di për kë - historinë e rrethimit
lypset me qenë i saktë por nuk di kur nisi sulmi
dyqind vjet më parë në dhjetor shtator
a ndoshta mbrëmbë ndaj të gdhirë
këtu të gjithë janë të sëmurë me humbjen e ndjenjës së kohës
mbetur na ka sall vendi i lidhjes me vendin
ende s'i kemi lëshuar rrënojat e tempujve fantazmat e kopshtieve
e shtëpive
nëse i humbim rrënojat asgjë nuk na mbetet
shkruaj si mundem në ritmin e javëve të patësosur
e hënë: depot janë bosh njësi e këmbimit u bë miu
e martë: burgomistrin e vranë dofarë të panjohurish
e mërkurë: flitet për pajtime kundërshtari internoi ambasadorët
nuk i dimë vendndodhjet e tyre d.m.th. vendet e ekzekutimit
e enjte: pas një mbledhje të furtunshme me shumicë votash
hoshën poshtë
propozimin e tregëtarëve të manifakturave për kapitullim pa kushte
e premte: fillimi i murtajës e shtunë: i dha fund me vetëvrasje
N.N. një mbrojtës i palëkundshëm e diel: s'ka ujë thyem
sulmin e portave lindore të quajtura Portat e Testamentit
këto të gjitha i kuptoj njëtrajtshëm askënd s'e shqetëson
u shmangem komentarëve përmbaj emocionet shkruaj për faktet
më duket se vetëm ato vlerësojnë në tregjet jashtë shtetit
por me një krenari të madhe qejfi ma kish t'i rrëfej botës
se falë luftës kemi edukuar një varietet të ri fëmijësh
fëmijët tanë nuk i duan përrallat luajnë veçse në vrasje
në ëndërr dhe zhgjëndër ëndrrojnë për supë bukë dhe kocka
krejt si qentë dhe macet
mbrëmjeve ma ka ënda të bares kufinjve të Qytetit
përgjatë sinoreve të pasigurta të lirisë sonë
së larti sodis si një fole gjigadte thneglash ushtarët dhe zjarret e tyre
dëgjoj gjëmimet e daulleve vigmën e barbarëve
dhe vërtet s'e kuptoj qysh ende mbahet Qyteti
rrethimi vazhdon aq gjatë armiqtë si duket ndërrohen
asgjë të përbashkët nuk kanë përpos babëzisë për vdekjen tonë
gotët tatarët suedezët ushtarët e Perandorit
divizionet e Shndërrimit të Perëndisë
s'kanë të numëruar
ngjyra e flamujve të tyre ndërrohet si pylli në horizont -
verdhëzi delikate zogthi n'prag pranvere
jeshilishte purpurake llurbe dimërake
ndajnatë çliruar prej faktesh mund të vras mendjen
për punë të ra të qëkurit përshembull për aleatët tanë
përtej detit e di sinqerisht na kanë pikë në zemër
na çojnë miell e thasë rrumbull me dhjame dhe këshilla të urta
madje as nuk e dinë që ne na tradhëtuan etërit e tyre
aleatët tanë të kohës së Apokalipsisit të dytë
bijtë e tyre s'janë fajtorë meritojnë mirënjohje
dhe u jemi mirënjohës
ata s'e kanë përjetuar rrethimin e gjatë sa përjetësia
ata që i ka pllakosur kobi janë prore të vetmuar
mbrojtësit e dalaj-lama-s kurdët malësorët afganë
njitash kur po shkruaj këto rradhë ithtarët e kompromisit
morën capak të përpjetë mbi partinë e të patundurve
paqëndrueshmëria e rëndomtë e gjendjes shpirtërore
zgjidhet ende prej fatit
gjithë e më tepër varre mbrojtës gjithë e më pakë
por barrikada s'është shembur dhe gjer në fund do qëndrojmë
dhe nëse Qyteti bie dhe dikush do shpëtojë
ai do ta bart në vetvete Qytetin udhëve të syrgjynit
ai do të jetë Qyteti
e shohim në fytyrë zjarrin dhe urinë dhe vdekjen
dhe atë mënxyrën e mënxyrave - fytyrën e tradhëtisë
Dhe sall ëndrrat tona janë të pamorta

ZBIGNJEV HERBERT

Nena

Ra ai prej gjunjëve të saj si lëmsh peri.
Ngutazi hodhi shtat dhe mori qorthi arratinë.
Ajo mbajti zanafillën e jetës, duke e sjellur qark gishtit,
si një myhyr të hollë. Deshi ta mbrojë.
E ai u rrokullis prej rrëpire dhe u kap për mal.
Dhe vinte te ajo, firifiu, dhe heshtëte.
Tash kurrë më s'ka për t'u kthyer në fronin e ëmbël t'atyre gjunjëve.
Duart e zgjatura shndrijnë në terr si qyteti
I lashtë.
fotografia
me këtë vogëlush të palëvizshëm si shigjeta e Eleatit
vogëlushin në barëra të larta njëlloj sikur unë
përveç datës së lindjes dhe linjave papilare
u nis im atë në vigjilje të luftës së dytë persiane
gjykuar pas gjetheve dhe reve ka qenë mbase gusht
zogjtë gjingallat kumbonin erëmimin e begatë të drithit
rridhte lumi teposhtë ai që në hartat romake quhet Gipanis
gjeratorja dhe afërsia e stuhisë priren të fshihen te grekët
kolonitë e tyre bregdetare nuk ishin fort larg
buzagazi i vogëlushit është i padhunë i pangrysur një grimë
ai njeh sall hijen e kapelës prej kashte hijen e pishave hijen e shpive
e nëse mugëtirën - atëherë mugëtirën e mbrëmjes
vogëlushi im Isaaku im përkule qafëzën
gjithqysh sa hap e mshel sytë - dhimba e mandej do të jesh
gjithë çfarë ta ka ënda - linjë dallëndysheje fusharake
më duhet të derdh gjakun tënd vogëlushi im
që të mbetesh i pamëkatë nën dritë vetëtime
i shpëtuar përjetë si miza në qelibar
i bukur si fieri që gjalloi në qymyr

ZBIGNJEV HERBERT

Komcat
Në kujtim të kapitenit Eduard Herbert

Vetëm komçat shpëtuan prore
kaluan përmes vdekjes në paqe
dëshmi për veprën mizore
dolën gjallë në sipërfaqe
të jetës Hyu i vrasjes bilancon
dhe mëshiron mbi to është Ai
por si ta ringjallë kurmin mëton
sall n'u bëftë argjilë përsëri
herë reja pluskon herë zogu ajrive
gjethja bie filizi jetë merr
dhe heshtje heshtje lartësive
dhe pyll' i smolenskit tymos terr
Vetëm komçat shpëtuan prore
korr' i të vde****e fërtele
vetëm komçat shpëtuan prore
ndër uniforma dhe mantele