| Cfare ju duhet te dini? |
|
#1
| ||||
| ||||
| Naim Frasheri - Figura qėndrore e letėrsisė shqiptare tė Rilindjes, ai qė u bė shprehės i aspiratave tė popullit pėr liri e pėrparim, si poet i madh i kombit, ėshtė Naim Frashėri, bilbili i gjuhės shqipe. Naimi lindi mė 25 maj 1846 nė Frashėr, qė ishte edhe njė qendėr bejtexhinjsh. Mėsimet e para i mori tek hoxha i fshatit nė arabisht e turqisht. Qė i vogėl nisi tė vjershėronte. Studimet e mesme i kreu nė Janinė, nė gjimnazin e njohur "Zosimea". Aty horizonti i tij kulturor u zgjerua sė tepėrmi, njohu letėrsinė, kulturėn dhe filozofinė klasike greke e romake, ra nė kontakt me idetė e Revolucionit Borgjez Francez dhe me iluminizmin francez. Duke pėrvetėsuar disa gjuhė, si: greqishten e vjtėr e tė renė, latinishten, frėngjishten, italishten e persishten, Naimi, jo vetėm qė mori bazat e botėkuptimit tė vet, por njohu edhe poezinė e Evropės e tė Lindjes. Tė gjitha kėto tradita poetike ndikuan nė formimin e tij si poet. Mė 1870, pas mbarimit tė shkollės, shkoi pėr tė punuar nė Stamboll, por u prek nga turbekulozi dhe u kthye nė Shqipėri nė klimė mė tė shėndetshme. Gjatė viteve 1872-1877 Naimi punoi nė Berat e nė Sarandė si nėpunės. Kjo periudhė pati rėndėsi tė veēantė nė formimin e tij. Atdhetar e si poet. Ai njohu mė mirė jetėn e popullit, zakonet, virtytet dhe aspiratat e tij, gjuhėn e bukur e shpirtin poetik tė njerėzve tė thjeshtė, krijimtarinė popullore, bukurinė e natyrės shqiptare. Ndėrkohė vendi ishte pėrfshirė nė ngjarjet e mėdha tė lėvizjes ēlirimtare, qė do tė sillnin formimin e Lidhjes Shqiptare tė Prizerenitmė 1878, udhėheqės i sė cilės ishte Abdyli, vėllai mė i madh i Naimit. Naimi dha ndihmesėn e vet pėr krijimin e degėve tė lidhjes nė Jugun e Shqipėrisė, pėrkrahu dhe pėrhapi programin e saj. Mė 1880, kur veprimtaria e Lidhjes ishte nė kulm, ai shkroi vjershėn e gjatė "Shqipėria", nė tė cilėn shpalli idetė kryesore tė Rilindjes. Me kėtė krijim Naimi niste rrugėn e poetit kombėtar. Mė 1881 Naimi u vendos pėrfundimisht nė Stamboll, ku u bė shpirti i Shoqėrisė sė Shkronjave dhe i lėvizjes sė atdhetarėve shqiptarė. Gjithė forcat dhe talentin ia kushtoi ēėshtjes kombėtare, punoi pėr ngritjen e shkollės shqipe dhe hartoi libra pėr tė, shkroi vjersha, pėrktheu e botoi vazhdimisht, duke ndihmuar pėr zhvillimin e letėrsisė sonė, pėr botim edhe tė shumė veprave tė autorėve tė tjerė. Lėvizja kombėtare, idealet e ēlirimit tė Shqipėrisė, tė pėrparimit e tė qytetėrimit tė saj, u bėnė faktori themelor qė ndikoi nė formimin e Naimit si poet e atdhetar. Krijimtaria e gjerė letrare e Naimit, me veprat poetike e didaktike, kap njė periudhė tė shkurtėr prej 13 vjetėsh (1886-1899). Vetėm nė vitin 1886 ai botoi veprat "Bagėti e Bujqėsia", "Vjersha pėr mėsonjtoret e para", "Histori e pėrgjithshme" dhe poemėn greqisht "Dėshira e vėrtetė e shqiptarėve", "E kėndimit ēunavet kėndonjėtoreja". Mė 1885 botoi pėrmbledhjen me vjersha persisht "Tehajylat" (Ėndėrrimet) mė 1888 botoi "Dituritė", mė 1890 "Lulet e verės", mė 1894 "Parajsa dhe fjala fluturake", mė 1898 "Historia e Skėnderbeut" dhe "Qerbelanė" dhe mė 1889 "Historia e Shqipėrisė". Sėmundja dhe lodhja e madhe ia keqėsuan shėndetin poetit, zemra e tė cilit pushoi sė rrahuri mė 20 tetor 1900, nė moshėn 54-vjeēare, i zhuritur nga malli pėr atdheun dhe me brengėn qė s'e pa dot tė lirė. Vdekja e poetit qe njė zi e vėrtetė kombėtare. Shqiptarėt kishin humbur atdhetarin e kulluar, apostulin e shqiptarizmės, poetin e madh. Dhembjen dhe vlerėsimin pėr Naimin e shprehu bukur elegjia e Ēajupit, qė niste kėshtu: Vdiq Naimi, vdiq Naimi, moj e mjera Shqipėri, mendjelarti, zemėrtrimi, vjershėtori si ai. Naim Frashėri vuri themelet e letėrsisė kombėtare shqiptare. Vepra e tij shėnoi lindjen e njė letėrsie tė re me vlera tė vėrteta artistike. Ajo shprehte aspiratat e shoqėrisė shqiptare tė kohės dhe ndikoi fuqishėm nė luftėn e saj pėr liri e progres. Naimi krijoi traditėn e letėrsisė patriotike, qytetare, ai solli nė letėrsi botėn shqiptare, aspiratat jetike tė popullit. Dashuria pėr Atdheun, popullin dhe njeriun, krenaria kombėtare dhe besimi nė tė ardhmen, ideja e madhe e ēlirimit, formojnė thelbin romantik tė veprės sė tij. Naimi e afroi letėrsinė me popullin, duke trajtuar tema tė reja, tė ndryshme nga ato tė letėrsisė sė vjetėr, temat e problemet e kohės. Nė formimin e Naimit si poet ndikuan disa faktorė, por faktori kryesor ishte jeta e popullit tė vet dhe lėvizja e tij pėr ēlirim kombėtar. Naimi njohu disa tradita poetike tė huaja, prej tė cilave mori elemente qė u tretėn mjaft natyrshėm nė veprėn e vet. Por krijimtarisė sė tij vulėn e origjinalitetit ia vuri jeta dhe tradita historike e artistike e populli tė vet. Traditat poetike popullore, qė pėrbėn njė nga burimet e formimit tė tij si poet, i dha shumė mė tepėr nga ēdo traditė tjetėr. Lidhja me tė u shpreh jo vetėm nė gjuhėn e poezisė sė Naimit dhe nė figuracionin e pasur, por, nė radhė tė parė, nė pėrmbatje dhe nė frymėn e saj. Naimi ėshtė bilbili i gjuhės shqipe, mjeshtėr i fjalės. Vepra e tij vuri bazat e gjuhės letrare kombėtare shqipe, e cila do tė njihte mė vonė njė zhvillim tė mėtejshėm, pėr tė arritur gjer nė shqipen e sotme letrare kombėtare tė njėsuar e tė zhvilluar. Tradita qė krijoi Naimi, ėshtė e gjallė dhe frymėzuese edhe nė jetėn e shoqėrisė sonė tė sotme. Naimi mė tepėr se shkrimtar, ėshtė poeti mė i madh i Rilindjes sonė Kombėtare, ėshtė atdhetar, mendimtar dhe veprimtar i shquar i arsimit dhe i kulturės shqiptare. Lirika Filozofike Naim Frashėri ėshtė poeti i parė shqiptar qė i kushton kujdes tė veēantė poezisė filozofike dhe mund tė quhet themeluesi i saj nė poezinė shqiptare. Ai ka shkruar njė numėr tė dukshėm vjershash filozofike, tė pėrfshira nė vėllimet poetike "Vjersha pėr mėsonjėtoret e para", "Lulet e verės", "Parajsa dhe fjala fluturake" dhe nė pėrmbledhjen nė gjuhėn persishte "Tehajylat" (Ėndėrrimet). Nė kėto lirika Naimi shpesh shtron pyetje tė tilla tė karakterit filozofik: C'ėshtė natyra? Cilat janė ligjet e saj? Ku ėshtė fillimi e ku ėshtė fundi i saj? Cili ėshtė vendi i njeriut nė tė? Kėtė etje pėr tė pėrsiatur pėr gjithēka poeti e shpreh edhe me vargje: Mendja ime, qė s'gjen prehje, bėn kėrkime dhe rropatet me aq pyetje-e-mėrmėrime: Kush? pse? Ēfarė? ku e kur? e si e sa? ("Ėndėrrimet") Naimin e habit dhe njėkohėsisht e mrekullon gjithėsia, pambarimėsia e saj: Toka dhe Dielli, yjet, ndėrrimet e stinėve, deti, era, lumi, rrufeja, njeriu, lulet, zogjtė, bagėtia, gjithēka. Poeti mendimtar e sheh gjithėsinė si njė libėr tė hapur tė cilin njeriu vazhdimisht pėrpiqet ta lexojė, sepse kėshtu do tė gjejė kuptimin e botės. Kjo pafundėsi dukurish e mahnit dhe e gėzon poetin, jo vetėm sepse me to ėshtė e lidhur jeta e njeriut, por edhe pse nė qėnien dhe nė rendin e tyre ai sheh shprehjen e ligjeve absolute, sheh mishėrimin e perėndisė. Kėtė koncept panteist e vumė nė dukje edhe te "Lulet e verės". Njė trup ėshtė gjithėsia Dhe tė sosur s'ka gjėkundi, mė ēdo an' ėshtė perėndia, njė det qė s'i gjendet fundi. ("Gjithėsia", "Vjersha pėr mėsonjėtoret"). Botėkuptimi i Naimit nė lirikat filozofike shpesh ėshtė kontradiktor. Mbasi pohon pafundėsinė e gjithėsisė, Naimi thotė: Gjė s'humbet, as pakėsohet edhe sėrish nukė shtohet: ēdo q'ėshtė pėrsėritet. ("E vėrteta", - "Vjersha pėr mėsonjėtoret") Njė nga mendimet mė tė rėndėsishme tė Naimit ėshtė ai qė lidhet me njohjen njerėzore. Ai mendonte se njeriu ėshtė nė gjendje, me forcėn e arsyes, tė depėrtojė nė tė fshehtat e natyrės, tė njohė ligjet e saj, ta pėrdorė natyrėn pėr nevojat e tij, pra, tė bėhet gjithnjė e mė tepėr zot i saj, me anė tė njohjes shkencore. Sipas tij, duke njohur natyrėn, njeriu njeh krijuesin e saj, zotin: Ėshtė nė shesh Perėndia, i verbėri s'mund ta shohė, ajo ėshtė gjithėsia, i dituri mund ta njohė. ("Perėndia" - "Lulet e verės") Duhet theksuar se problemet e gjithėsisė, tė natyrės etj., asnjėherė, Naimi nuk i pa tė shkėputura nga njeriu, nga vendi i tij nė botė, nga fati i tij. Naimi e vlerėson shumė lart njeriun. Si panteist, poeti mendon se shfaqja mė e pėrsosur e hyjnisė nė jetė ėshtė vetė njeriu. Njeriu, sipas Naimit, ėshtė qėllimi dhe arritja mė e lartė e krijimtarisė hyjnore, ėshtė trajta e shfaqjes mė tė epėrme, sepse ėshtė krijesė me ndėrgjegjje e moral. Prej kėtij lind edhe ai humanizėm i thellė, ai respekt e dashuri e pakufishme pėr njeriun. S'ka mė tė lartė nė jetė nga njeriu, q'ėshtė i vėrtetė. ("E vėrteta" - "Vjersha pėr mėsonjėtoret") Naimi mendon se njerėzit vėrtet vdesin, por si gjini janė tė pavdekshėm, janė tė pėrjetshėm. Duke u kthyer sėrish te gjithėsia, ata rilindin sėrish te breznitė qė pėrsėriten pa fund. Botėkuptimi i Naimit ėshtė sintezė origjinale mbi bazėn e panteizmit dhe ka prirje tė dukshme pėrparimtare. Pikėpamjet Patriotike dhe Botėkuptimi Vepra e Naimit shprehu nė mėnyrė tė plotė e me forcė artistike idealet mė tė pėrparuara tė Rilindjes, idetė patriotike, demokratike e iluministe qė do ta udhėhiqnin shoqėrinė shqiptare pėr tė dalė nga errėsira mesjetare nė dritėn e lirisė e tė pėrparimit. Poet e mendimtar, Naimi qėndroi me dinjitet nė lartėsinė e kėtyre kėrkesave historike. Tipari kryesor, ajo qė pėrbėn thelbin e gjithė krijimtarisė sė Naimit, ėshtė patriotizmi. Gjithēka nė veprėn e tij lidhet me atdheun, me dashurinė e pakufishme pėr tė, pėr gjuhėn, pėr popullin, pėr historinė e pėr gjithēka shqiptare, me detyrėn pėr t'i shėrbyer atdheut me devotshmėrinė mė tė lartė. Vargjet mė tė bukura poetit ia frymėzoi pikėrisht ky atdhetarizėm i flaktė. Ēlirimi i Shqipėrisė nga zgjedha osmane ishte njė nga idealet mė tė larta tė Naimit. Pėr tė arritur kėtė, poeti hedh idenė e bashkimit tė gjithė shqipėtarėve, si kusht pėr ēlirimin dhe pėrparimin e tij. Veēanėrisht te "Historia e Skėnderbeut", poeti pohon se liria mund tė vijė vetėm me anė tė luftės sė armatosur kundėr pushtuesit. Besimi i Naimit nė tė ardhmen e Shqipėrisė sė lirė ėshtė i madh. Ai mendon se populli ynė, me virtyte tė ēmuara e me tradita luftarake i ka tė gjitha tė drejtat tė jetojė i lirė. Naimi shpreson se kjo liri do tė jetė pak a shumė e shpejtė. Naimi pati pikėpamje demokratike tė pėrparuara pėr kohėn. Ai mendonte qė njeriu lind i lirė. Kulti i lirisė sė njeriut pėrshkon gjithė veprėn e tij, ndonėse nė kushtet e atėhershme ai tingėllonte abstrakt. Admirues i Revolucionit Francez dhe i ideologėve tė tij, Naimi ėndėrronte njė Shqipėri tė lirė dhe demokratike, sipas tipit tė demokracive borgjeze tė kulturuar e tė emancipuar. Edhe Naimi, ashtu si Samiu, ishte pėr republikėn dhe nuk e pranonte formėn e monarkisė. Ai gjithashtu ishte pėr barazinė midis burrit dhe gruas dhe pėr tė drejtėn e arsimimit tė tė dyve. Botėkuptimi i naimit u kultivua nė klimėn e kėrkesave pėr njė Shqipėri qė do tė hynte nė njė epokė tė re historike, qė do tė qytetėrohej e kulturohej. Natyrisht, koha kur jetoi poeti, la gjurmėt e veta nė botėkuptimin e tij, i cili nuk mundi t'u shpėtonte edhe kundėrshtive. Naimi ishte iluminist, dhe kishte besim tė madh nė rolin qė luajnė shkenca dhe dija pėr zhvillimin e shoqėrisė. Ai ēmonte tepėr iluministėt francezė, Volterin, Rusonė, e tė tjerėt. Sidomos nė veprat diturake ai pranoi dhe propogandoi edhe disa arritje tė shkencės sė kohės, si teorinė e Darvinit pėr prejardhjen e qenieve tė gjalla, teorine e Kantit e tė Laplasit pėr origjinėn diellore tė tokės etj. Por nė thelb, veēanėrisht nė veprat poetike, ai pranon qėnien e njė fuqie tė mbinatyrshme. Megjithatė, idealizmi i Naimit u shfaq nė formėn e panteizmit. Ai e mendon zotin tė shtrirė kudo, te njeriu dhe te natyra. Si patriot e iluminist, ai ishte kundėr pėrēarjes fetaredhe kombėsinė e vinte mbi fenė, ashtu si edhe rilindėsit e tjerė. Naim Frashėri, si figura qėndrore e letėrsisė sė Rilindjes, krijoi njė traditė tė re, qė u ndoq nga shumė shkrimtarė tė tjerė, dhe u bė themeluesja e letėrsisė sonė tė re kombėtare.
__________________ Nobody is perfect ... |
|
#2
| ||||
| ||||
| Fjalet e Qiririt Nė mes tuaj kam qėndruar E jam duke pėrvėluar, Qė t'u ap pakėzė dritė, Natėnė t'ua bėnj ditė. Do tė tretem, tė kullohem, Tė digjem, tė pėrvėlohem, Qė t'u ndrinj mir' e tė shihni, Njėri-tjatėrin tė njihni. Pėr ju do tė rri tė tretem, Asnjė ēikė tė mos mbetem, Tė digjem e tė qanj me lot, Se dėshirėn s'e duronj dot. Unė zjarrit nuk i druhem Dhe kurrė s'dua tė shuhem, Po tė digjem me dėshirė, Sa tė munt t'u ndrinj mė mirė. Kur mė shihni se jam tretur, Mos pandehni se kam vdekur; jam i gjall' e jam ndė jetė jam nė dritėt tė vėrtetė, Unė jam nė shpirtin tuaj, Mos mė kini pėr tė huaj, M'ėshtė falurė durimi, Andaj po digjem si trimi, Se ma k'ėnda t'u bėnj mirė, Tė mos mbeti n'errėsirė. Jakėni rreth meje rrini, Flisni, qeshni, hani, pini, Nė shpirt kam dashurinė, Pa digjem pėr njerėzinė, Lemėni tė pėrvėlohem, nukė dua mė tė ftohem, Dua ta djek trupn' e kretė Pėr atė zotn' e vėrtetė. Me zjarr ta djek mushkėrinė E tė tretem pėr njerinė, Bashkė me gėzimt tė tija tė vete te perėndia. Unė dua njerėzinė, Mirėsin' e urtėsinė. Nė bėhi shokė me mua, Nė mė doni si u dua, Njėri-tjetėrin nė doni, Tė paudhė mos punoni. O zėmėra fluturake, Qasju pakė kėsaj flake! Mase krahėt t'i pėrvėlon, Po dhe shpirtin ta shėnjtėron. Unė duke pėrvėluar, Njerėzit i kam ndrituar. Kam qėnė mik me njerinė, Andaj i di e mė dinė. Gjithė tuajt' i kam parė, Mėm' e at' e fis e farė, Si tani gjithė i kam ndėr mėnt, Qė rrininė mė kėtė vėnt. Edhe sot nėr ju ata shoh, Se shpirtin e tyre ua njoh, Dhe unė si ju jam ndruar E jam pėrzjer' e ndryshuar, Pa jam bėrė shumė herė Zjar e uj' e balt' e erė. Jam njė shkėndijė pej qielli dhe njė drudhėzė pej dielli. Edhe ndėr qiej fluturonj, Edhe brėnda nė det qėndronj, Shumė herė fle nė baltė, Diku ndodhem dhe nė mjaltė Bėnem qėngj e kec i pirė, Lul' e bar e gjeth i mbirė. Dua shumė fjalė t'u them, Po trėmbem mos i bėnj ujem. E ku shkruhenė nė kartė Fjalėt' e gjuhėsė zjarrtė?
__________________ Nobody is perfect ... |
|
#3
| ||||
| ||||
| Gjuha Jonė Vėllezėr Shqipėtarė, tė prekim urtėsinė, tė zėm udhėn e mbarė, tė ngjallim Shqipėrinė. Shqipėria ka qenė dhe do tė jetė, po sot nė ditėt tona tė metė tė mos ketė. E ka nderuar Zoti gjithėnjė Shqipėrinė ish fort mirė qėmoti, do bėhet dhe taninė. Ajo ish koh’ e zjarrtė dhe kish mundime tepėr, po sot pėndė dhe kartė na duher, nuk tjetėr. O burra Shqipėtarė tė marim dituritė, se s’ ėshtė koh’ e parė, tani lipsetė dritė. Tė shkruajm gjuhėn tonė kombin tė ndritojmė, gjithė ē’ ėshtė e ka qenė ngadalėzė ta mėsojmė. Pa shihni ē’gjuhė e mirė! Sa shijė ka e hije, ē’e bukur edh’ e lirė, si gjuhė Perėdije.
__________________ Nobody is perfect ... |
|
#4
| ||||
| ||||
| Dėshira Zot! Sot Jam, Kam, Shoh, Njoh, Rronj, Shkonj; Kam gas Dhe flas E them Tė kem Ditė, Dritė, Jetė, Vetė, Ah, dua, Qė thua, Tė mos vdes, Po tė mbes Pėrjetė Tė ketė Shpirti im Pa mundim Shėndenė Tė jenė Me mua Sa dua. Sonte jam gjall', E jam mirė, Po kam dhe mall E dėshirė, Zot i vėrtetė I gjithėsisė! Tė rronj pėrjetė Ndaj njerėzisė! Ti ke nė dorė, Ēdo gjė qė tė duash; Nukė je i gjorė, Arrin qė tė thuash; Pa bėhenė gjithė ē'dua, Po tė mė dėgjosh mua, Le tė bėhetė thua, Dhe gjithė janė bėrė! Atė qė thua ti vetė, Zot i math e i vėrtetė! Ajo bėnetė nė jetė, Edhe mbaronet' e tėrė! Ti epi jetė njerėzisė, Shto e beko dhe bagėtinė, Se ti je Zot' i gjithėsisė, Nė dorėz' e ke mirėsinė Njerėzis' epi jetė tė gjatė, Mundimet fare nga jeta ngreji, Djepinė shkret' e lugėnė thatė Mos e shih kurrė, po mbushur leri. Fal Dhe ep Gjithė ē'ke Nga tė mirat, E tė pėshtirat Hidhi kėtje, A vari mė ndonjė grep, A mbuloji mė ndonjė mal, E lėrė vetėm mirėsitė, Fal edhe dritė e jet' e ditė Le tė prehet gjithė njerėzija E tė mos ketė kurrė tė kėqija; Ligėsitė, djallėzitė e marrėzitė Le tė mos rrojnė paskėtaj edhe njė ditė Veē mirėsija nė kėtė jetė tė mbretėronjė, Urdhėri yt, puna jote, Zotth' i math e i vėrtetė, E v^ėrteta le tė rronjė, gėnjeshtra le tė pushonjė Bėj si tė duash, ē'tė them unė Zot i vėrtetė? Ti e di vetė!
__________________ Nobody is perfect ... |
|
#5
| ||||
| ||||
| Pellasgėt-Shqipetarėt Ishte njė ditė Qė pellasgjitė Posi njė dritė Mbuluan dhenė; Duall ng' Asia Si mizėria Dhe me ania E hodhė denė. Pas pakė herė, Duke pėrzjerė Ca me tė tjerė, Bėnė elinėt, Dhe duke ndarė Syresh njė farė, Si ka tė ngjarė, Bėri llatinėt. Edhe tė tjerėt E mė tė ndjerėt, Tė papėrzjerėt, Pellasgjinj mbenė; Maqedhoninjtė E ilirinjtė E mollosinjtė, Gjith' ata qenė. Dhe ata janė Prindėrtė tanė, Pastaj na thanė Na shqipėtarė; Mundim tė themi Ne ata jemi, Atė gjak kemi, Si dhe shtyparė. Thot' Herodoti, Nė Tomor zoti Shtėpi qėmoti Kishte Dhodhonė; Eshtė m'e vjetėr Ngaha cdo tjetėr, Shumė mė tepėr, Kjo gjuha jonė. Ne kurdoherė Burra tė ndjerė Edhe tė vlerė Jemi treguar; Me grekėrinė Dhe me Persinė, Me gjith' Asinė Kemi lėftuar. Me Lekėn vamė, Muntmė Daranė, Datėn i dhamė Gjithė Asisė; Burr' u dėftyem, Tė gjith' i thyem, Pėrmbys e kthyem Fron' e Persisė. Tė tėrė dhenė, Den' e sterenė, Sa kombe qenė Nė kėmb i vumė; Dhe mbretėruam Kudo qė shkuam, Tekdo lėftuam, Vėndin e zumė. Me Pirron vamė Romės i ramė, Llatint' i vramė E i tmeruam; Me Skėnderbenė Tyrqve sa qenė U dhamė dhenė Dhe i dėbuam. Kush i goditi Posi petriti E i cfiliti Tyrqit, barbarėt? Bota s'kuxonte Qė t'u qėndrontė, Po kush lėftonte? Ne shqipėtarėt. Pastaj u ndruam, Se s'kupėtuam Dhe nuk e ē'qua Tė mirėn tėnė; Gjaknė pėr botė E derthmė kotė, Njeri ē'tė thotė? Nuk ishte thėnė! Mbajtmė Tyrqinė, Ngjallmė Greqinė, Ndihm' Italinė. Po Shqipėrinė? Pse s'u munduam? Pėr kė lėftuam? Neve c'fituam? Ē'kemi taninė?
__________________ Nobody is perfect ... |
|
#6
| ||||
| ||||
| Mejtimi Rri mejtohem shumė herė Tek perėndon yll'i zjarrtė, Edhe hapetė njė derė, Soje rrjeth njė drit' e artė. Retė, nga pak' e nga pakė, Marrėn njė tjatėr fytyrė, Bėnenė tė kuqe flakė, E deti ndrin si pasqyrė. Oh! sa tė bukura janė Fushatė qė gjelbėrojnė, Qiejtė qė s'kanė anė, Luletė qė lulėzojnė, Zoqthitė qė flasin belbėr E fluturojnė ndė erė, Pyll'i veshur mė tė gjelbėr, Deti i qet' e i gjerė, Lumi qė nxjerr oshėtimė, Qė bubullin nėpėr male Dhe ikėn me fishėllimė Nėpėr fusha me ngadale, Brigjet' e veshurė me bar, Me lule, me gjeth, me fletė, Rrahurė n'ergjėnt edhe n'ar, Ahu me krye pėrpjetė! Mė ēdo kėnt edhe mė ēdo vis E mė ēdo ēuk' e ēdo brinjė Shoh njė plep, njė vith a lis, Njė qarr, njė bush, njė dėllinjė. Hap sytė dhe pėrqark shikonj Fushė, limė, brigje, male, Edhe tė shkuarat kujtonj Njė nga njė, dalengadale. Pėr ata qė janė ndarė Prej nesh, qė rrinim gjithė tok Edhe mė s'i kemi parė, Qė i patmė shpirt edhe shok, Zėmėra mė pėrvėlohet Edhe them vallė ē'u bėnė, Kur shoh qė koha po ndrrohet Dhe tė mugėtit ka rėnė, Po rrjeth nėpėr hapėsirė Edhe sa vete po shtohet, Lint nata me errėsirė, Dheu e qielli ndryshohet. Kėshtu rrotullohet moti, Yjt' e hėna sytė hapin Dhe pas nomit q'u vu Zoti S'rrinė, po gjithėnjė ēapin. Lumi me njė psherėtimė Ikėn edhe vete nė det, Dėgjohet njė bubullimė, Qė pėrhapetė pėrmbi dhet. Duke shkuar dit' e net, E duke ndėrruarė moti, Vemi si lumi nė det, Nga Zoti, prapė te Zoti.
__________________ Nobody is perfect ... |
|
#7
| ||||
| ||||
| Parajsa Pjesa e parė O vėllezrė shqipėtarė! Pa tė zėm' udhėn e mbarė, T'i bijem pas urtėsisė Dhe dritės e diturisė, Tė mos rrimė n'errėsirė, Se nuk ėshtė pun' e mirė. Neve qė qemė njėherė Nė gjithė botėt tė ndjerė, Dhe tė par' e tė lėvduar, E tė rėnd' e tė dėgjuar, Trima tė fort e tė mirė, Tė rrimė sot n'errėsirė. Ishin trima prindit tanė, Pa emrė pėrjetė lanė. Aleksandr'i Math i ndjerė Dhe shumė shokė tė tjerė, Q'ishinė me tė tė parė, Qenė gjithė shqipėtarė. Muntnė sė pari Greqinė, Pasdaj muntnė dhe Persinė. Zunė dhe Hind e Afrikė Burratė trima pa frikė. Faqen e dheut e fituan, Mė ēdo anė mbretėruan. Selefqinjtė, Ptolemenjtė, Gjithė ē'qenė tė mbėdhenjtė, S'qen' as grekrė as bullgarė, Ishin burra shqipėtarė. Kombinė tėn e nderuan Dhe Evropėn e shpėtuan Nga kurt' i zi i Persisė, Dh'i dhanė nder Shqipėrisė. Pirrua romanėt mundi E gjithė jetėn e tundi. Kostandin'i Math, q'i thonė, Dh'ajy ish nga fara jonė. Gjithė njerėzit e mbarė, Thua, qenė shqipėtarė. Shqipėtari ka lėftuar, Dhe ajy ka mbretėruar. Aleksandr' i Math Greqinė E kishte bėrė tė tinė, Me luft' e kishin marė Prindit tanė kordhėtarė, Pa nė Thivė njerės lanė, Thivasit u ngren' i vranė, I vranė me tė pabesė, Pas zakonit tė Moresė. Shqipėtarėt kordhėtarė Thivėsė i vunė zjarrė! S'i kursyenė gjė zjarit, Vetėm shtėpin' e Pindarit, Se ish vjershėtor i ndjerė Dhe i parė mi tė tjerė. Shqipėtarėt pas Greqisė Iu lėshuanė Asisė, Njeri kurrė nuk i mundi, As u qėndroi dot gjėkundi, Gjithė pėrpara i vunė, Faqen e dheut gjith' e zunė. Burr' i math i Shqipėrisė Ndėnji nė fron tė Persisė, E arratisnė Daranė, Njerėzit e ti e vranė! Aleksandri dha lirinė, E shpėtoi nga zgjedh' Asinė, I dha nder dhe Shqipėrisė, Mėmės sė ti, q'i dha sisė, Pėrkujdesi njerėzinė Dhe pruri qytetėrinė, Bėri udhė e qytetė, Pru gėzim nė gjithė jetė Edhe sot Aleksandria Na rrėfen punėt e tija. Evropėn e ka shpėtuar Nga njė zgjedh e mallėkuar. Kėto punė shqipėtarėt I bėnė, ata tė parėt, Ata tė parėtė tanė, Edhe emėrė na lanė. Edhe Pirroja ish burrė, Qė s'ka pasur shokė kurrė. Ay romasit i mundi, Italinė tėr' e tundi; Tekdo qė kishte lėftuar, Botėn e kish tėmerruar. Kėshtu edhe shumė tė tjerė Shqipėtar' ishin tė ndjerė. Ishte mėm' e trimėrisė Edh' e zonj' e urtėsisė Shqipėria kurdoherė, Qė nxirte burra tė vlerė. Trima burra tė vėrtetė Sa kanė qėnė nė jetė Tė gjithė ajo i polli, Trimėria soje dolli. Qe dhe njė koh' e njė ditė, Qė polli dhe perėnditė, I pat pjellė Shqipėria, Pa u falej njerėzia, Dhe besoninė qėmoti Qė nė Shqipėri rrij zoti, Vij rremet i njerėzisė, E i falej Shqipėrisė. Tomori nuk ėsht' i pakė, Qė nxjer dhe sot zė pa flakė, Se rrininė perėnditė Ndė atė natė e ditė! Prindit tanė i besonin Perėndit' e s'i mėrgonin. Perėndi e trimėrisė Ishte mėm' e Shqipėrisė. Shqipėtari trim me fletė Rronte gjithėnjė nė jetė, Shigjet' e ti vrėngėllinte, Vdekjenė me vet' e shpinte! Perėndi e bukurisė Me shijėt tė gjithėsisė, Q'ėsht' e bardhė si dėborė Nuk e lij kurrė Tomorė, Flinte nė shtratthit tė artė Shtat' i bardhė posi kartė. Leshėrat i kish tė arta Edhe faqezėt tė zjarta, Ballė, gushė, krahėruar, Llėrė, pulpė, kėmbė, duar, Prej drite ishinė bėrė, Sikundėr dhe trup' i tėrė. Si dėbor' e kishte gjinė, Pa sill nėr mėnt bukurinė! Kur kthehej e tė shikonte, Zėmrėnė ta pėrvėlonte. Zėn' e kishte si bilbili, Faqetė si trėndafili, Diellin e urdhėronte, Nė gjit tė saj perėndonte, Nė shtratthit tė saj e vinte, Edh' e mbant' e nuk e linte, Tėrė natėn e pushtonte, Pa nė mėngjest e lėshonte. Hėna kėto duke parė, Dhe duke tretur e tharė, Ligej fort shum' e drobitej, Kahėnitej e venitej, Se i haj zėmrėn nakari, Qė djek i shkreti si zjarri. Perėndi e bukurisė, Q'i ip dritė njerėzisė, Nga gjir' i saj dritė qitte, Hėnėnė e pėrsėritte, I ip pjesė bukurie Edhe shij' e drit' e hije. Pjesa e dytė Dhe fqinjėt e Shqipėrisė, Armikėt e perėndisė, Kshu treteshin nga nakari, se ish burrė shqipėtari. Sa mbretėrė tė dėgjuar, Nė Shqipėri tė uruar, Sa burra tė fort' e trima, Me vėshtrim si vetėtima, Kan' ardhur e kanė shkuar, Dh' emri s'u ėshtė haruar! Me ta bashk' ish trimėria, Dhe me ta ish urtėsia, Tė dyj' ato mbretėronin, Mėmėdhen' e lulėzonin, Ish parrajsė Shqipėria, Se ishte gjall mirėsia. Bukuri e perėndisė, Perėndi e bukurisė, Kėmbergjėntė, leshflorinjtė, Duke mbledhurė pėqinjtė, Nė Shqipėri tekdo shkelte, Bari mbint' e gjethi ēelte, Dhe luletė lulėzonin, E bilbilėtė kėndonin. Ajo dhe nė re qėndronte, Edhe nd'erė fluturonte, Tekdo vij, ip bukurinė, E pėrndante mirėsinė. Bėheshin mollėtė ftonjtė, Portokaletė, lemonjtė, Manatė, rrushtė, qershitė, Fiqtė, arratė, lajthitė, Pjeshka, thana, vadhja, shega, Ulliri me shumė dega, Gruri, misėri, peceli, Elbi, tėrshėra e meli. Ish i veshur vėndi gjithė, Dhe pill shumė pem' e drithė, Drur'i dardhėsė me dardhė Ish si zonja sisėbardhė. Nėr fushatė luleshumė Lumėnj vrapmėdhenj pa gjumė Shkoninė duke kėnduar Me kanisk tė math nėr duar. Ata mėmė kanė renė, E ajo ka atė denė. Dheu, kafshėtė, bagėtia, Shpestė, gjithė njerėzia, Pin' ujėt e tyr' e prehen, Dhe bimėrat pa tė s'bėhen. Tek shkonte lum' i uruar, Q'ishte si ar i kulluar, Kafshėtė dhe bagėtia, Lėēinin si mizėria. Edhe grat' e Shqipėrisė Gjithė me foshnjė nė sisė, Sicila ish mbretėreshė Dh'e bukur si pėllumbeshė S'shihnje njė gjė tė shėmtuar Dhe pa gas e tė helmuar. Edhe vashėzė mes'hollė I kuqte faqja si mollė, Dorėn q'e kish pej ergjėndi, S'e hiqte nga avlėmėndi, Gjithė ē'i duhej nė jetė, I bėnte tė tėra vetė. Nė viset tė Shqipėrisė S'kish gjė pėrveē mirėsisė, Moskamja dhe varfėria E tė tjera tė kėqija? Kurrė nė Shqipėri s'ishin, Mase dhe emėrė s'kishin. S'kish as kurva as kurvarė, as tė liq kish as kusarė, Gjithėkush vetė punonte, E njeri nukė pėrtonte; Sicili fort mirė shkonte, Haj, pij dhe tepėronte; Kėto me djers' i fitonin, Mė shumė nukė kėrkonin, Se kish duk nga perėndia Dhe uratė Shqipėria. Ish shumė trim shqipėtari Dhe i bukur si fill ari, Si burratė edhe gratė Ishinė trime me shpatė, Ish ligė vėllazėria, Edhe besė miqėsia. Shqipėria gjithė nderė Kisht' e ishte shum' e ndjerė. Shqipėtari ish i mirė, Dhe kish emėr tė pavdirė. Shqipėria shum' e vlerė Ish e madh' e gjat' e gjerė, Se ahere s'ishin shqehtė, As maxharėtė, as vllehtė, Ishin gjithė shqipėtarė Nė atė kohėt tė parė, Qeltėtė kishinė fqinjė, Q'ishinė brinjė pėr brinjė. Ishte njė tjatrė jetė, Shi t'artė shtininė retė, Ish njė ver' e gjithėnjėshme E njė kohė shum' e bėshme, Dhe nė dimėrė vėrritė, Qė mbaninė bagėtitė, Ishinė plot manushaqe, Dheu kish bukuri mi faqe. . . . . . . . . . . . . . . Shqipėtar' ish i vėrtetė, Trim i bukur e i qetė, Fjalėnė qė ip, s'e kthente E s'doj kurrė tė gėnjente. Tė miratė gjithė ē'janė I kishin prinditė tanė. Bima pillte kallinj tetė, Nėntė, dhetė, dymbėdhetė. Tė tėrė dhenė ta rrihnje, Plak tė kėrrusurė s'shihnje, Veē kalliri unjte kokė, Nukė dilte pėrmi shokė. Vasha fill e vetėm shkonte, Njeri kurrė s'e shikonte, Nė flori ngarkuar shkonje, Gjėsendi nukė pėsonje. Kish ahere Shqipėria Gjithė ē'kėrkon njerėzia, Zot'i math e kish uruar, Pa ishte fatbardhėsuar, Kishtej njerės tė vėrtetė, Trima burra pa tė metė, Kish kamjen' e dashurinė, Mirėsin' e urtėsinė, Ish e tėrė njė fėmijė, At' e mėm' e bir e bijė, Kish bulmet e pem' e drithė, Edhe tė miratė gjithė. Mijėra vjet kėshtu shkuan, Shqipėtarėtė s'u ndryshuan, Patnė gjith' ato qė duhen, Kishinė nder' e lirinė, Pa dhe gjithė mirėsinė, Se njeriu e njerėzia Ushqehenė nga liria. Njeriu lindi i liruar, Pasdaj e kanė penguar. Pjesa e tretė Gjithė botėnė romanėt E vunė poshtė, veē tanėt U pren' udhėn' e s'i lanė, Pa shumė lufėtra ngjanė. U mbyt nė gjak Shqipėria, Po rop s'u bė njerėzia, Nuk' u bė rop shqipėtari, Po qėndroi si ish sė pari! Dha shpirtin e gjakn' e derdhi, Nė zgjedhė si kau s'erdhi, Mbroi nder' e Shqipėrisė Dhe sendrėn' e njerėzisė! Mbajti lirin' e ra vetė, Trimėrinė s'e la shkretė. Pa kur erdhė egėrsirat Me tė gjitha tė pahirat, Si hynė, shqeh e tė tjerė, Duke vrar' e duke prerė, Tė gjithė kombet' i zunė Dhe nė kurt tė keq i shtunė, Njeri pėrpara s'u dilte, Gjithėkush udhėn' u ēilte. Vetėm prindit trima tanė "Gjer aty, barbar'!" u thanė. Dhe kur erdhė nga Asia Tė shumė si mizėria Turqitė, q'ishinė trima Dhe binin si vetėtima, Pa mė thoni kush lėftonte Edhe gjėsendi s'pėsonte? Vall' elinėt a bullgarėt! Apo neve shqipėtarėt? Njeri tjatėrė s'kuxonte, Veē shqipėtari lėftonte! Ajy prap' e ka shpėtuar Evropėnė e verbuar. Kush nuk e di Skėnderbenė, Qė nderojti mėmėdhenė? "Lum ti, moj Shqipėri!" thashė, Armėt e ti' kur i pashė Ndė Belvedere nė Vjenė, Sikur pashė Skėnderbenė. Dhe sot nga armėt e tija Kullon fjeshtė trimėria! E di njerėzi e tėrė Atė zot ē'punė ka bėrė Kur hiqte Skėnderbeu shpatė, Trimavet u ipte datė! Burra tė veshur nė hekur Dhe luftėtarė tė pjekur, Q'ishin nė luftė kaluar Pėrmi kuaj tė harbuar, Kur hiq me kordhėt tė prehtė, Q'ishte si pėndėz e lehtė, Posi pjepėrin i priste, Nė vdekje pa ndjer' i klliste, Njerin' e kalėn e ēante, Tė dy mė katėr i ndante. Mirėsin' e trimėrinė, Dhe mėndjen, e urtėsinė T'ati zoti njeri kurrė S'e ka pasur nonjė burrė. Vet' ajy burr' e trim ishte, Edhe shokėtė qė kishte, Si Tanushi me Uranė, E Moisiu me Hamzanė, Si Maneshi e Muzaka, Qė hidheshin posi flaka, E si Lekė Dukagjini, Si Perllati, si Mardini, Zėnėbisha, Araniti, Gjon Koka, q'ish si hastriti, Kont, prens, mbretėr e tė tjerė, Burra tė vler' e tė ndjerė. Qenė trima tė vėrtetė, Nuk u bėnė rop nė jetė. Opopo! ē'kanė lėftuar, E ē'punė kanė punuar! Sa mbretėr e prensėr qenė, Njohnė tė math Skėnderbenė, Zun' udhėn e urtėsisė, Ishinė lark marrėzisė, Pėr Shqipėrinė lėftonin, Madhėritė nuk' i donin, Po kishin vėllazėrinė, S'e qasninė djallėzinė, Pa lan'emėrė pėrjetė, Zotėrinjtė e vėrtetė, Veē Shqipėrinė mejtonin, Tė tjeratė i harronin, S'kishin ata thashetheme, Tė kėqija e tė rreme, Donin gjithė mėmėdhenė Dhe kombin' e Skėnderbenė, Kush i rrij kundrejt Tyrqisė, Veē burrat' e Shqipėrisė, As Sėrbij' as Bullgaria, As Elladha as Vllahia, As Venetia qėndronte, As tjatėrė komp kuxonte. Evropa ishte e shuar, Njerėzit tė mallėkuar, Kishin vdekurė nga frika, Nga Turqit' u binte pika, U trėmpnė gjithė me radhė, Dhe Vlladisla me Uniadhė, Si gjithė kėta tė rinjtė, Dhe papa e vyzandinjtė Mė njė ditė Konstandinė Turqit' e zunė dh'e pshinė, Kostandinopoj' e ndjerė S'u mbajt, po ra menjėherė. Grekėrit' ishin tė vdekur, S'hanin dot barut e hekur, Le tė mbahen me lėvdatė Grekėrėtė posi gratė, Me fjal' e me thashetheme, Janė tė gjitha tė rreme. Kishte vdekur njerėzia, Rronte vetėm Shqipėria, Veē shqiptari lėftonte, Njeri tjatėrė s'kuxonte. Kordhėtar tjatėrė s'gjenė, Turqitė, veē Skėnderbenė. Skėnderbeu me tė parėt, Me tė gjithė shqipėtarėt, I qėndruanė Turqisė, I dhanė nder Shqipėrisė, Ata duall' e lėftuan, Gjith' Evropėn' e shpėtuan. Te Skėnderbeu kishte shpresė Aher' Evrop' e pabesė. Rrėfe, o mal' i Sopotit! Edhe ti, Tomor'i zotit! Me oshėtimė tregoni, E me vetėtimė thoni, Dhe ti, fortes' e Beratit! E ju, bregoret' e Matit! Folė, fol' o Drin'i shkretė! Q'i ke parė me sy vetė Tė tėr' ato ligjėrime I mer vesh zėmėra ime. Kėto gjithė po i dimė, Mė tėhu tani tė vimė. Pas Skėnderbeut Shqipėria Nukė ra nė tė kėqija, Se nė kurt' kurrė s'ka rėnė, Poshtė njeri s'e ka vėnė, Se shqipėtari ish burrė, Nėnė zgjedhė s'hyri kurrė. Nder' e vjeftėnė e mbajti, Dhe sedrėnė nuk e ndajti, Nuk e harroi mėmėdhenė Dhe lirin' e Skėnderbenė, I huaj nė vėndit tėnė S'shkelte dot, se nuk ish thėnė Retė muntte tė pėrpinte, Nė Shqipėri s'munt tė vinte; Fill e vetėm shqipėtari Udhėtonte si m'i pari, Me mbledhėt tė pleqėsisė Shihej pun' e Shqipėrisė Ligė kishin tė vėrtetėn, Qė sbukuron gjithė jetėn, Kishin udhė urtėsinė, Besė kishin njerėzinė, Udhėrėfenjės e dritė Kishin gjithė mirėsitė. Gjithė sa qenė tė parė Dhe me mėnt e kordhėtarė, Q'i dhanė jetė Turqisė E nder tė math Shqipėrisė, Tė tėr' ishin shqipėtarė Sa bėnė punė tė mbarė, Si Qyprilit' e tė tjerė Burra me emr' e tė ndjerė. Shqipėtari mbretėronte, Ajy lėftont' e gjykonte. Pjesa e katėrt Shqipėria ishte zonjė E kishte tė madhe pronjė, Shqipėria kurdoherė Ka nxjerrė trima tė vlerė, Mehmet Alin', Ibrahimnė, Gjikėnė, Gjolekė trimnė, Rrapon e Ali Pashanė, Silahdarė e Shkodranė E shumė njerės tė tjerė, Si kėta dhe mė tė ndjerė. Ishte vash' e Shqipėrisė Ajo zonj' e urtėsisė, Dora Distra nga Pėrmeti, Q'ish nė diturit si deti. Gjithė gravet u ka dhėnė Nder dhe mėmėdheut tėnė. E kush e bėri Morenė? Gjithė shqipėtarė qenė. S'ish shqipėtar Marko Suli? Xhavella e Miauli? Bubulina e Kanari? Shqipėtar bir shqipėtari. Me armėt tė Shqipėrisė Iu hoth themeli Greqisė, Po grekėrėt e pabesė, Qė iu bėnė zot Moresė, S'e duanė shqipėtarė, Kėrkojnė t'i bėjnė varrė! Po kush bėn nė kėtė jetė Varr' e shokut, bije vetė. Nukė trėmbet shqipėtari Nga greku e nga bullgari, Nga Mal'i Zi, nga Sėrbia Nukė trėmbet Shqipėria. S'trėmbet kurrė shqipėtari, Dhe sot ėsht' ajy i pari, Bota gjith' e kanė parė Nė luftėra shqipėtarė, Plevna, Shipka s'u harua, Koha shumė s'u mėrgua. Neve muntmė venetjanėt Dhe barbarėt e romanėt, Turqinė edhe Persinė, Afrikėnė e Hindinė. Gjithė njerėzit e dinė Kush e bashkoi Italinė. Cilėt pėr vdekj' e pėr kokė Garibaldi kishte shokė? Shqipėtar ishin tė tėrė, Ata punė kanė bėrė. Edhe sot lul' e Turqisė Janė djemt' e Shqipėrisė, Njerės t'urt' e tė vėrtetė, Tė ditur e pa tė metė. Edhe sot ėshtė i zoti Shqipėtari si qėmoti, Ēdo punė qė ka punuar, Kurdo e ka trashėguar. Kėto tė vėrteta janė, E tė rrema brėnda s'kanė Njeriu po tė mėsonjė, Kėto do t'i kupėtonjė. Eshtė fjalėz e vėrtetė, Qė tjatėrė komp nė jetė S'i arrin dot shqipėtarit, Burrit trim e punėmbarit. Ka nxjerrė e do tė nxjerrė Shqipėria kurdoherė Burra t'urt'e tė vėrtetė, Ka pasur dhe do tė ketė. I ka dhėnė perėndia Gjithė ē'donte Shqipėria, Se e ka ngrehur pėrjetė Zot i math e i vėrtetė. Shqipėria s'copėtohet, Kurrė nukėvarfėrohet, Posi hėna pėrsėritet, Kurrė nukė kahėnitet. Gjithė ē'jemi shqipėtarė, Jemi njė fis e njė farė, Kemi tė tėrė njė shpresė, Njė gjak, njė gjuhė, njė besė, Besė kemi perėndinė Dhe ligė vėllazėrinė, Jemi gjithė shqipėtarė, S'jemi tė ēar' e tė ndarė, Jemi shtėpi e fėmijė, At' e mėm' e bir e bijė. Mėmė kemi Shqipėrinė Edhe motėr urtėsinė, Kemi ndihmės trimėrinė, Mėm' e atė perėndinė, Se asaj i prumė besė, Tė gjith' atje kemi pjesė. S'jemi as turq as kaurė, Mos e thoni kėtė kurrė, S'jemi grekėr as bullgarė, Jemi vetėm shqipėtarė Ky emėrė na ep nderė, Pa s'na duhenė tė tjerė, Kemi gjuhėzėnė tėnė, Zot'i math na e ka dhėnė, Dhe komp e mėmėdhe kemi, Tė humbur nė jetė s'jemi. Ajy qė s'do mėmėdhenė Dhe kombin e vetėhenė, Dhe gjuhėnė qė flet vetė, S'ėshtė njeri i vėrtetė. Ata quhen tradhėtorė, Janė tė mjer' e tė gjorė, Faqezes e gėnjeshtarė Dhe tė paqėn' e tė marrė, E lenė mėnjanė nderė E lipin derė mė derė Ata janė posi berri Edhe tė ndyrė si derri. Nder e vjeftė s'munt tė ketė Njeriu i tillė nė jetė. Gjithė ē'jemi shqipėtarė, Jemi njė s'jemi tė ndarė, Kėt' emėrė mjaft e kemi Dhe na ep nder kur e themi, Eshtė emr'i Skėnderbeut, Emr'i gjithė mėmėdheut, Me kėt' emrė tė bekuar Tanėtė janė lėvduar. Selenik e tatėpjetė Ka qėnė dhe do tė jetė Vėnd'i tėr' i Shqipėrisė Me ndihmėt tė perėndisė. O ju fqinjtė e pabesė! Mos bini me atė shpresė, Shqipėria s'copėtohet, Shqipėtari nukė ndrohet. Ju e njihni shqipėtarė, E kini parė mė parė, Po mos delni nga kufitė Edhe lini marrėzitė. Qė tė kemi miqėsinė Tė gjithė dhe dashurinė, S'ka njeri tė marrė pjesė, Pėr tė zonė do tė mbesė I zoti ė'shtė shqipėtari, Ajy qė ka qėn' i pari, S'ka njeri tjatėrė pjesė, Pa nukė ka besa-besė. Shqipėria ka tė zonė, Q'e ka pasur gjithėmonė, Me qėnė gjall shqipėtari, Ē'kėrkon greku dhe bullgari? Dhe Mal'i Zi e Sėrbia Ē'kėrkojnė nga Shqipėria! Hiquni, o tė pabesė! Se e zeza do t'u presė! Djemt' e Skėnderbeut pėrjetė Janė burra tė vėrtetė, Ē'e pandehtė shqipėtarė? Tė vdekur, q'i bėni varrė? S'e dini ē'u ka punuar? S'mė ngjan t'i kini haruar. Kush ia ka me tė pabesė Shqipėrisė, do tė vdesė, Do tė vdes' e tė humbasė, Nga nakari tė pėlcasė, Shqipėria do tė rronjė, Paskėtaj tė mbretėronjė. Nė pastė ndėr shqipėtarė Pakė grekėr e bullgarė, Pakė shqipėtarė janė Vallė nėpėr fqinjtė tanė? Ne duam vėllazėrinė, Dashurin' e miqėsinė, Pa luftės s'i trėmbet kurrė, Shqipėtari ėshtė burrė. Edhe Evropa e tėrė Sonte me ne ėshtė bėrė, Se tė drejtėn ne e kemi, Ne tė zott' e vėndit jemi. Pjesa e pestė Sot pėr sot Maqedhonia, Thesprotia, Mollosia, Dhardhania, Iliria, Paravea, Haonia Qė u thoshinė qėmoti Bota, po s'u thosh i zoti, Bėjnė gjithė Shqipėrinė, Edhe fqinjtė ton' e dinė. Tani, djemt' e mėmėdheut! O tė bijt' e Skėnderbeut! Ju, o vėllezėr e shokė! Pa mblithni mėnttė nė kokė, Zgjohuni, o shqipėtarė, Se afėroi dit' e mbarė! Mos vini veshnė nė botė, Si tė dojė le tė thotė. Gjithė ē'jemi shqipėtarė, Jemi njė komp e njė farė, Edh' e tėrė Shqipėria Eshtė njė si perėndia. Lereni mėnjanė fenė, Tė shikojmė mėmėdhenė, Tė jemi miq nė mest tėnė Dhe shokė, si kemi qėnė, Ta shtojmė vėllazėrinė, Dashurin' e miqėsinė. Jemi djemt' e mėmėdheut Gjithė dhe tė Skėnderbeut, Sicili le tė besonjė Sikundėr tė kupėtonjė, Po feja tė mos na ndanjė, Nė zgjedhė tė mos na mbanjė. Pėrpiqi pėr vethet tuaj, Mos pėr bot' e pėr tė huaj. Eshtė dit' e diturisė Sot e koh' e urtėsisė S'bėn dot punė marrėzia, Padija e foshnjėria, Poshtė ndarja e nakari, Qoftė lark nga shqipėtari, Rroftė bashkimi pėrjetė, Q'e fali zot'i vėrtetė! Ta kemi vėllazėrinė, Miqėsin' e urtėsinė, Njė fjalė gjithė tė themi E njė dėshirė tė kemi: Tė nderojmė mėmėdhenė, Gjuhėnė e vetėhenė, Shqipėrinė ta shpėtojmė, Sė gjithash ta lartėsojmė Atė kemi gjithė mėmė, Nė tė huaj nuk' e lėmė Pa njeri tė mos kuxonjė Ta pres' e ta copėtonjė. Shqipėri, o jetėgjatė! Ty tė kemi mėm' e atė Dhe pėr ty do tė lėftojmė, Gjersa tė tė trashėgojmė! Pėr ty gjithė, dit' e natė, Mejtohemi gjer' e gjatė. Ti kurrė s'prishesh, s'shkretohesh, As drobitesh, as pengohesh. Mė ke gjithė bukuritė E tė tėra mirėsitė: Ke fusha me lule shumė, Lumėnj tė mbėdhenj pa gjumė, Male tė lart' e tė veshur, Buzėn' e detit tė qeshur; Gjithė gazė ta dha zoti, Ta ka falur qė qėmoti; Mė je dritėzė nė dritė, Me tė gjitha mirėsitė. Pėr ty shumė do tė thoshe, O Nuseja bukuroshe! Ti s'plake kurrė nė jetė, Posi perėndia vetė! Vdekja edhe pleqėria, Shėmėtimi, dobėtia, Ty s'ta zėnė dot pėqinė, Mėsa zėnė perėndinė! Ke pjell' aqė tė vėrtetė, Sa s'nėmėrohen nė jetė, Pa ke pjellė Skėnderbenė E gjithė trimat sa qenė. Ke sot djem t'urt' e tė mirė, Trima me shumė dėshirė. Nukė vdesin shqipėtarėt, Janė vet'ata tė parėt. Dardha nėnė dardhėt bije, Dit' e sotme qe dhe dije, Nukė shuhet njerėzia, Vdes e ėma, rron e bija, Rron i biri, q'ėshtė vetė I ati qė qe ndė jetė. Trėndafili, qė ep er, Ēeletė sėrish nė verė. Ju priftėrė mjekėr gjatė, Q'u quan kombi uratė, Uratė e perėndisė, Q'ėshtė drit' e gjithėsisė, Munt tė bėhi tė pabesė Pėr tė mirėt tė Moresė? Harroni dot mėmėdhenė? E pse? Ē'e kemi Morenė? Krishti grek nukė ka qėnė, Dhe besėn ata s'e bėnė. Dhe ju hoxh' e ju dervishė Mos shihni xhami e kishė, Si kisha ė'shtė dhe xhamia, Tekdo ėshtė perėndia, Pa tė tėrė njerėzinė Zot' i math e ka tė tinė, Se pėrpara perėndisė Nj'ėshtė tuf' e njerėzisė Kush ka zėmrė tė qėruar, Munt tė jet' ajy m'i ēquar, Se po vetėm urtėsia N'afėron te perėndia. Ta doni keq perėndinė, Po bashkė me Shqipėrinė. Shqipėri, tė qofsha falė! Tė kam mėm' e mė ke djalė, Nė gjit tėnt ngrihem e bije, Ti ke fuqi perėndie, E mer nė gjit bukurinė Dh'e nxjer prapė kur hap gjinė. Trėndafil' i kuq me palė, Qė nga gjiri yt ka dalė, Ėshtė gjaku i njė mbreti, Qė prėhje ndė gjit tėnt gjeti. Nga tė mos nxjerē lule m'erė Ti, qė kėllet kurdoherė Ndė gji vetė bukurinė? Gjithė tek ti ven' e vinė. Parrajs' e vėrtetė vetė Ėshtė Mėmėdheu nė jetė.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |