| Cfare ju duhet te dini? |
|
#1
| ||||
| ||||
| Dėnesje nė dru, njė libėr pėr vetveten Dhjetė tregime tė prozatorit Lazėr Stani, tė pėrmbledhura nė njė libėr tė vogėl, si fryt i talentit dhe pasurisė shpirtėrore. Shkrimtarėt e mėdhenj i bėn stili, i bėn bota poetike qė e pėrftojnė dhe e shqiptojnė me anėn e strukturės gjuhėsore. Ata mund ti kopjosh, por jo edhe ti imitosh. Veprat e tyrė janė fryt i pasurisė shpirtėrore, i dijes, i aftėsisė dhe i shkathtėsisė sė veēantė krijuese. Duke e thėnė bukur atė qė duan tua thonė tė tjerėve, ata krijojnė artin e tyre tė madh, artin qė i dallon ata nga tė tjerėt dhe i bėn tė pavdekshėm. Kush ėshtė marrė dhe do tė merret mirėfilli me tregimet e Lazėr Stanit nuk e ka tė vėshtirė ta rradhisė atė ndėr kėta prozatorė. Me vlerat qė ka krijuar deri mė tash, qė pėrligjen thellėsisht edhe nė tregime qė po e shohin dritėn nė kėtė vėllim, ai hyn nė rrethin mė tė ngushtė tė tregimtarėve tanė mė tė mirė tė tė gjitha kohėve. Tregimet e tij cilėsohen me rrėfim burimor e tė mėvetėsishėm, me ēka ai dallohet nga prozatorėt tanė paraprakė dhe bashkėkohorė. Lazėr Stani ėshtė i lidhur ngushtė me tregimet e veta, me botėn poetike qė e pėrfiton si mesazh poetik. Pikėrisht nė procesin ekrijimit ai e ndien qenėsinė e plotnisė sė vet krijuese, e ndien dhe ėshtė nė gjėndje ta shprehė atė nėpėrmjet artit. Nė tregimet e veta autori ynė pėrmbush atė qė e ka thėnė edhe vetė: Thjeshtė, nė librat e mi dua tė jem vetvetja. Nė pėrftimin e tregimeve Stani pėrdor njė strategji tė veēantė tė rrėfimit, nėpėrmjet sė cilės bėhet gėrmimi nė rrafshin thellėsor tė botės konkrete dhe tė botės sė brendshme tė personazheve. Thellėsinė e vėzhgimit Stani e pėrligj sidomos nė shqiptimin e marrėdhėnieve midis dy gjinive: mashkullit dhe femrės, os emė drejt, nėpėrmjet ndjenjės sė dashurisė. Bota e rrėfimtarit nė tregimet e Stanit ėshtė sa e pasur aq edhe komplekse. E tillė ėshtė edhe bota e personazheve tė tjerė, me tė cilėt ai ndeshet e ka tė bėjė. I tillė, i pasur dhe kompleks, ėshtė edhe vetė rrėfimi pėr arsye se vetėm nėpėrmjet njė rrėfimi tė tillė tė shtresuar bėhet i mundur shpalimi i botės. Bota e tregimeve tė Lazėr Stanit ėshtė botė e pėrftuar nga ai, e pėrftuar nga imagjinata e tij e pasur. Kėtė e thotė ai vetė: Ēdo shkrimtar qė ecėn kėmbėzbathur nė terrenin e konkretes, korr nė fund arėn e zhgėnjimit. Mirėpo, dhet thėnė se rrėfimi i tij e ka bazėn nė botėn konkrete dhe nė pėrvojėn e tij jetėsore, tė pėrjetuar ose tė mėsuar nė libra. Pra, tregimet e Stanit nuk janė fantastike, ato nuk I pėrkasin as tė ashtuquajturit realizėm magjik, as botės sė pėrrallės, a sprozės realiste tradicionale (natyrisht skanė tė bėjnė aspak me veprat e realzimit socialist, me tė cilėn pėr pesėdhjetė vjet ishte lodhur letėrsia jonė). Tregimet e tij janė realė pėr arsye se shqiptojnė tė mundshmen. Tregimet e Stanit sjanė humoristike, as ironike, as sarkastike, por humori, ironia dhe sarkazma del nga mėnyra se si autori qaset, i trajton dhe i shqipton dukuritė, i shpalon disa cilėsi tė personazheve nė gjendje e nė situata tė veēanta.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#2
| ||||
| ||||
| "Udhėtari i natės" Udhėtari i natės ėshtė njė roman mbi drejtėsinė qė njeriu duhet ti kthejė njeriut. E gjithė vepra ngjan si njė fluturim dallėndyshesh mbi barbarinė e njė shekulli qė ende nuk ka mbaruar. Njė specialist i kafshėve dhe shpendėve shtegtarė shkon nė qendėr tė shkretėtirės sahariane pėr tė pritur atje kalimin e dallėndysheve. Nė kėtė pritje nė mes tė shkretėtirės, ai njihet dhe mrekullohet nga urtėsia e menēuria e popullit taxhil, duke e bėrė tė vetėn diturinė e udhėrrėfyesit tė tij vendas, Xhibrilit. Aty, heroi i romanit, rrėfyesi, njihet me tipa tė ndryshėm njerėzish, me tė cilėt kėmben pėrshtypjet e tij mbi jetėn dhe, mė tej, mbi luftėrat dhe vdekjen, pėr tė cilat ai ka menduar gjatė gjithė jetės sė tij prej udhėtari tė pasionuar. Por kėtyre njerėzve tė izoluar tė shkretėtirės ai do tu tregojė edhe histori nga pjesa e tjetėr e botės, nga ajo pjesė ku bie njė sistem dhe ngrihet njė tjetėr, ku bėhet luftė dhe njerėzit kanė marrė arratinė si kafshėt. Dhe kėshtu, histori pas historie, rrėfim brenda rrėfimit, romani ka tėrheqjen dhe atmosferėn e ngrohtė tė njė mbrėmjeje tė freskėt rreth njė zjarri bubulak.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#3
| ||||
| ||||
| Lindja e Turqisė moderne Autor: Bernard Lewis ISBN: 99943-641-2-X Botoi:SHLK Perktheu: Krenar Hajdėri Ky libėr ka pėr subjekt historinė e dy shekujve tė fundit tė Turqisė, pra lindjen e Turqisė moderne mbi gėrmadhat e Perandorisė Otomane. Njė temė pėr tė cilėn janė shkruar njė mori librash, por mes tyre, libri i Bernard Lewis pranohet tashmė si njė klasik, si njė ndėr librat qė duhet tė bėjnė pjesė nė bibliotekėn e ēdokujt qė i intereson historia. Autori ka vėnė nė punė njohuri tė pashoqe si tė burimeve turke, ashtu dhe tė atyre perėndimore pėr tė analizuar rėndėsinė e revolucionit qė kreu Ataturku, si dhe pėr tė na dhėnė kontekstin esencial qė tė ndihmon pėr tė kuptuar problemet me tė cilat pėr ballet Turqia bashkohore, si dhe pėr tė gjykuar tė ardhmen e kėtij vendi. Njė libėr qė tė ndihmon tė kuptosh mė mirė shumė nga dukuritė me tė cilat u pėrballėn shqiptarėt (dhe vazhdojnė edhe sot e kėsaj dite) nė rrugėn e tyre pėr tu bėrė pjesė e botės moderne.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#4
| ||||
| ||||
| Ku ėshtė gabuar? Autor: Bernard Lewis ISBN: 99943-641-0-3 Botoi:SHLK Perktheu: Piro Misha Njė libėr shumė i rėndėsishėm pėr tė kuptuar ēpo ndodh sot nė botė. Njė libėr qė i jep pėrgjigje shumė pyetjeve qė shumėkush i bėn. Njė libėr bestseller nė mbarė botėn, i pėrkthyer nė mbi 20 gjuhė, mes tė cilave nė turqisht dhe arabisht, qė kėrkon tė gjejė arsyet e asaj qė po ndodh sot nė Lindjen e Mesme dhe, mė nė pėrgjithėsi, nė botėn islame. Njė libėr qė pėrpiqet tė na shpjegojė rrėnjėt historike tė marrėdhėnieve tė vėshtira qė ekzistojnė sot mes Perėndimit dhe botės islamike, kėsaj bote qė, pasi qe nė pararojė tė zhvillimeve njerėzore (fuqia mė e madhe ushtarake dhe ekonomike qė printe nė arte dhe nė shkencė) pėr disa shekuj me rradhė, befas mbeti pas e dominuar tėrėsisht nga Perėndimi. Bernard Lewis, ky dekan i historianėve tė Lindjes sė Mesme e njė ndėr islamologėt mė tė shquar, na jep njė tablo tė gjallė tė historisė sė pėrpjekjeve tė botės islame pėr ti bėrė ballė ekspancionit evropian, fillimisht atij ushtarak, mė pas edhe ekonomik e kulturor, tė rrekjeve tė saj tė dėshtuara gjatė dy shekujve tė fundit pėr tė dalė nga kjo gjendje si dhe dilemave qė brejnė sot Lindjen e Mesme, ku krahas atyre qė vazhdojnė tė besojnė se fajin pėr tė gjitha au kanė tė tjerėt, janė gjithnjė e mė tė shumtė ata qė kanė nisur ti bėjnė vetes pyetjen: Ku ėshtė gabuar?
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#5
| ||||
| ||||
| pas Erės sė Re Autor: Preē Zogaj ISBN: 99927-977-0 Botoi: Ora Me poezinė “Poeti qe”, poeti Preē Zogaj e kujton lexuesin shqiptar se ėshtė, se ėshtė kthyer, se mund tė jetė pėr mė gjatė. Kjo poezi hap vėllimin “pas Erės sė Re”, titull ky i lidhur ngushtė me kumtin e librit e ndoshta mentonimi e periudhave tė krijimtarisė sė autorit. Gjithēka nė vėllim i pėrgjigjet dėshirės: “dua tė kthehem”, edhe kujtimet, edhe fėmijėria, edhe pėrmasa e pėrjetėshme, prindėrit. Pasi ka kėrkuar “midis pluhurit dhe mėrzisė hartėn e vjetėr tė shpirtit” poeti kthehet, e gjen “udhėn nga erdhi”. Vėllimi i fundit me poezi i autorit i pėrket vitit 1999.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#6
| ||||
| ||||
| Gjuha e shpėtuar Autor: Elias Caneti ISBN: 99927-793-3-0 Botoi:Elena Gjika Perktheu: Aristidh Ristani Frikacak, me tė vėrtetė frikacak, ai qė trembet nga kujtimet e veta! - kjo ėshtė motoja me tė cilėn vihet nė lėvizje mekanizmi i ndėrlikuar i kujtimeve nė romanin e Elias Canieti-t Gjuha e shpėtuar. Kujtimet mė tė hershme tė tij na shpėrfaqin atė histori unike qė pėr secilin prej nesh ėshtė mė e fshehta e mė enigmatikja: historia vetjake. Fėmijėria ėshtė njė nga zonat njėkohėsisht mė tė frekuentuara dhe mė unike tė letėrsisė dhe po aq janė tė ndryshme kėndvėshtrimet e autorėve klasikė e bashkėkohorė mbi tė. Kėndvėshtimi retrospektiv i Caneti-t ėshtė ndėr mė zhbiruesit. Ky libėr hap tetralogjinė autobiografike tė shkrimtarit tė shquar Elias Caneti i cili botohet pėr tė parėn herė nė gjuhėn shqipe. Qysh kur doli sė pai nė vitin 1977, kjo histori e njė rinie u prit si njė vepėr klasike bashkohore, si njė nga ato vepra letrare qė e kanė tė sigurt jetėn e tyre tė gjatė dhe qė emocionojnė thellė ēdo lloj lexuesi. Klasik tė gjallė, njė prej humanistėve mė tė mėdhenj tė shekullit XX e ka mbiquajtur kritika Elias Caneti-n, fitues i ēmimit Nobel nė Letėrsi nė vitin 1981.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#7
| ||||
| ||||
| Shoqėria periferike Autor: Artan Fuga ISBN: 99927-977-6-2 Botoi: Ora Libri Shoqėria periferike i paraqitet lexuesit si njė tėrėsi arsyetimesh, shqyrtimesh, analizash teorike dhe konkrete lidhur me shkaqet e gjendjes ekonomike dhe shoqėrore tė vendit dhe tė prirjeve qė do tė pėrcaktojnė tė ardhmen e tij nė vitet qė do tė vijnė. Nė vitin 2000 ai u botua fillimisht nė frengjisht nė Paris. Ribotimi i tanishėm pas njė periudhe katėr vjeēare ka dhėnė autorit mundėsinė tė shtojė a pėrpunojė argumenta dhe shqyrtime tė reja. Libri priret tė vėzhgojė nė radhė tė parė marrėdhėniet pronėsore nė shoqėritė e tranzicionit, gjendjen e prodhimit bujqėsor dhe industrial, ndryshimet e bėra nė planin demografik tė zhvendosjeve mekanike tė popullsisė, ndėrtimin e grupeve tė reja shoqėrore, bazat juridike tė konflikteve tė sotme shoqėrore midis shtresave tė ndryshme tė popullsisė, gjendjen e sistemit politik, vėshtirėsitė dhe pengesat nė procesin e integrimit evropian, pra njė sėrė fushash pėrcaktuese pėr ritmet dhe drejtimet e ndryshimeve shoqėrore nė Shqipėrinė e sotme dhe tė ardhme.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#8
| ||||
| ||||
| Harry Potter dhe Urdhėri i Feniksit Autor: Joanne K. Rowling ISBN: 99971-59-518 Botoi: Dituria Perktheu: Amik Kasehuro Dy vjet pas daljes sė vėllimit tė katėrt, edhe nė Shqipėri shfaqet vazhdimi i shumėpritur i aventurave tė Harry Potter-it, djaloshit magjistar tė dashur pėr miliona lexues tė vegjėl e tė mėdhenj nė tė gjithė botėn. Nė kėtė vėllim tė pestė tė sagės, personazhi i krijuar nga fantazia e shkrimtares angleze J.K. Rowling ėshtė i vendosur ti dhurojė publikut njė histori tė re, gjithnjė mė tė pasur e mė tė artikuluar. Koha kalon edhe pėr Harry-n, heroi i ri rritet. Tashmė e rigjejmė pesėmbėdhjetėvjeēar edhe njė herė duke u marrė mė artet fantastike tė magjisė dhe me forcat e fshehta e tė errėta tė sė keqes, por edhe si viktimė e sėmundjeve tė adoleshencės. Si ēdo adoleshent tjetėr, edhe Harry zbulon anėt mė tė fshehta e mė tė mprehta tė karakterit tė tij rebel, ėshtė gjithnjė e mė shpesh impulsiv, i paduruar, sidomos me tė afėrmit e tij Dursley-t tė cilėt, gjatė pushimeve tė shkollės e detyrojnė tė mbyllet nė shtėpi duke i prerė ēdo kontakt me botėn e magjisė. Edhe nė kėtė vėllim nuk do tė mungojnė surprizat dhe argėtimi pėr ata qė do tė duan tė futen nė universin fantastik qė kreativiteti i J.K. Rowling e bėn gjithnjė e mė tė magjishėm, falė njė subjekti tė jashtėzakonshėm dhe falė shpikjes sė krijesave nga mė tė ēuditėshmet e personazheve nga mė tė paharrueshmit.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#9
| ||||
| ||||
| Kodi Da Vinēi Autor: Dan Brown ISBN: 99943-33-03-8 Botoi: Dudaj Perktheu: Amik Kasehuro Kush ishte nė tė vėrtetė Leonardo Da Vinci? Ēkanė fshehur pėr vite Templarėt? Cili ėshtė ēelėsi qė tė ēon tek segreti i Graal-it tė shenjtė? Kėto e mė tepėr rrėfehen tek Kodi Da Vinci! Ai nis nė njė natė tė qetė pariziene. Asgjė nuk ndėrduket nga fasada klasike dhe e padepėrtueshme e Luvrit, por njė dramė po konsumohet nė brendėsi tė tij, nė Galerinė e Madhe. Kuratori i vjetėr Sauničre, i plagosur pėr vdekje, mbėrthehet nė njė gjest tė fundit tė dėshpėruar pas njė pikture tė Karavaxhios, ēka bėn tė ndizet alarmi. Sauničre-it i mbesin vetėm pak minuta jetė. Ai zhvishet dhe shtrihet nė pozicionin e njeriut Virtuvio, skica e famshme e leonardos. Pranė vetes shkruan ca numra dhe vetėm njė emėr: Robert Langdon, njė studiues simbologjie. Do ti takojė atij tė zbulojė misterin qė fshihet pas kryeveprave tė Leonardos. Kush ishte piktori i rilindjes? Ēfarė fshihte? E mbi tė gjitha, ēenigma tronditėse fshihnin pikturat e tij? Pse buzėqesh Mona Liza? Romani i Dan Brown, mė nė fund i ka dhėnė njė shpiegim pėr miliona lexues nė botė buzeqeshjes sė saj. Ky libėr ėshtė konsideruar edhe si sfidė ndaj njė prej dogmave kryesore tė kishės, ēka e ka kontribuar pėr ta bėrė atė njė libėr mjaft tė debatuar.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#10
| ||||
| ||||
| I kam shėrbyer mbretit tė Anglisė Autor: Bohumil Hrabal ISBN: 99927-453-2-7 Botoi: Korbi Ėshtė e rrallė qė njė libėr tia dalė si ky tė shpėrfaqė njė gamė tė tillė regjistrash, historish e frymėzimesh. Gjejmė nė tė njė erotizėm festiv, pasionin absolut pėr jetėn, pėr tė papriturat e saj, gjejmė dėshirėn pėr para e sukses si ankth promovimi, gjejmė trishtimin nga jeta si zhgėnjim e vetmi, gjejmė festėn e imaxheve e tė poezisė. Ky libėr ėshtė njė zallahi tėrheqėse qė rrėfen historitė e njė kamarieri fillestar qė e ka obsesion shtatshkurtėsinė e vet nė njė botė ku tė gjithė janė tė gjatė dhe tė pasur. Nė roman, protagonisti tė cilit i dihet vetėm mbiemri, Dite (fėmijė), rrėfen jetėn e tij qė kur ishte adoleshent. Rrėfen sesi fillon punė ndihmės-kamarjer nė njė hotel province tė frekuentuar nga shitės shetitės ekstravagantė, sesi shijon mrekullitė e dashurisė nė njė bordell parajsor dhe sesi zbulon mjetin magjik pėr tu ngjitur nė shkallėn sociale e pėr tė ndrequr kėshtu shkurtėsinė e shtatit, paratė. Rrėfimi nė kėtė roman, nga kapitulli nė kapitull, bėhėt mė i dendur deri sa ngijet nė tema, por pa pushuar pėr asnjė ēast hallakatjen nė qindra histori tė vogla tė kapura gati rastėsisht nga protagonisti-narrator pėr tė cilin ēdo gjė ėshtė e njėjtė, pra ēdo gjė ėshtė e ēmuar. Ky ėshtė dhe thelbi i shkrimit hrabalian, kjo uri gjithėpėrfshirėse pėr tė rregjistruar gjithēka me sigurinė se do tė vijė njė ditė kur kolazhi pėrherė i papėrfunduar tek i cili ēdo ditė vihet nga njė copėz do tė thotė diēka ose tė paktėn do tė thotė qė portreti mė i besueshėm e mė i denjė i jetės njerėzore ėshtė pikėrisht kjo rrėmujė e pakryer.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#11
| ||||
| ||||
| Pėrplasja e qytetėrimeve dhe ribėrja e rendit botėror Autor: S. Huntington ISBN: 99927-645-3-6 Botoi: LogosA Cilat janė qytetėrimet qė po hyjnė nė konflikt nė skenėn globale? Nga njėra anė ėshtė natyrshėm modeli amerikan. Po cilėt janė protagonistėt e tjerė? Ēpeshė ka fuqia ushtarake, po ajo ekonomike nė kėtė ndeshje pėr tė fituar supremacinė botėrore? Ērol do tė ketė Evropa? Cili do tė jetė roli i Azisė dhe i ekonomive nė rritje? Leximi i librit tė Samuel P. Huntington, profesor nė Universitetin e Harvard-it, rezulton tė jetė njė mjet i domosdoshėm pėr kė do tė thellohet me njė vetėdije kritike nė tė kuptuarit e fakteve qė kanė karakterizuar fillimet e mijėvjeēarit tė ri. Ngjarjet tragjike tė 11 shtatorit kanė risjellė nė skenė me njė dramaticitet aktual analizat e shprehura nė libėr, parashikime tė bėra nga autori qė nė vitin 1996, vit kur vepra u botua pėr herė tė parė. Ato pėrballen me realitetin pas sulmit nė kullat binjake qė po verifikohet sot nė Lindjen e Mesme. Vepra, e shumėdiksutuar, qė ka ngjallur polemika pa fund dhe mjaft e suksesshme, priret tė ravijėzojė njė model interpretimi pėr skenarin politik botėror tė vlefshėm pėr studiuesit dhe tė dobishėm pėr politikanėt.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#12
| ||||
| ||||
| Morfologjia e pėrrallės Autor: Vladimir Propp ISBN: 99927-958-40 Botoi: Shlk & Aleph Perktheu: Agron Tufa Fjala morfologji do tė thotė shkencė mbi format. Nė botanikė, me morfologji nėn kuptohet studimi mbi pjesėt pėrbėrėse tė bimėve, marrėdhėniet midis njėra-tjetrės dhe tėrėsisė, me fjalė tė tjera, studimi i strukturės sė bimėve. Pėr mundėsinė e nocionit dhe termit morfologjia e pėrrallės nuk ka menduar kush. Ndėrkaq, nė sferėn e pėrrallės folklorike popullore shqyrtimi i formave dhe pėrpunimi i ligjėsive tė ndėrtimit ėshtėi mundur me po tė tillė pėrpikmėri, sa ēėshtė e mundur morgologjia e formacioneve organike. Nėse kėtė gjė nuk mund ta dėshmojmė pėr pėrrallėn nė tėrėsi, me gjithė vėllimin e saj, atėehrė njė gjė tė tillė mund ta dėshmojmė pėr tė ashtuquajturat pėrralla magjike, pėr pėrrallat nė kuptimin e vėrtetė tė fjalės. Vetėm atyre pra u kushtohet ky punim. Njė nga punimet tashmė klasike tė semiotikės sė tekstit, Morfologjia e pėrrallės e formalistit tė shquar rus Vladimir Propp, vjen mė nė fund edhe nė shqip.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |