__________________
Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im.

Ernest Koliqi do te ishte 100 vjec

Ish ministri i kultures mbetet edhe nje atdhetar i madh, sipas menyres se tij. Ishte nxenesi i Luigj Gurakuqit dhe njeriu qe krijoi shkollen e pare te mesme ne Kosove. Pas Luftes se Dyte, i arratisur nga Shqiperia, drejtoi "Shejzat" dhe krijoi ne Rome Institutin e Studimeve Shqiptare

TIRANE-E kane kujtuar me aktivitet te madh kulturor, perfaqesuesin e shquar te letersise dhe te botes kulturore shqiptare, Ernest Koliqin, Instituti i Gjuhesise dhe i Letersise. Ne sallen e Akademise se Shkencave eshte organizuar dje, nje "Konference shkencore perkujtimore" me pjesemarrjen e njerezve te ndryshem te botes akademike dhe te artit.

Pavaresisht se 100 vjetori i Ernest Koliqit ka kaluar pa ndonje buje te madhe, sepse realisht ditelindja e tij eshte ne 20 maj, aktiviteti eshte per t'u pergezuar, sepse ka sjelle ne evidence nje nga figurat me te njohura te letrave shqipe. Qe i dyzuar sic ka qene ne historine e politikes kombetare, permban shume vlera ne boten e kultures.

Ai u lind ne Shkoder 100 vjet me pare dhe shkollen fillore e ka bere ne Kolegjin Saverjan te Jezuiteve. Te mesmen e ka vazhduar ne Bergamo te Italise. Qe nga viti 1921 do te vinte ne Shqiperi nga ku nisi veprimtarine letrare. Ishte i lidhur me miqesi me Karl Gurakuqin, Dom Lazer Shanton, Kole Kamsin etj. Ka qene shume i ndikuar nga Luigj Gurakuqi, ndersa merita e tij ishte se bashke me Pater Anton Harapin dhe Nuc Topallin krijuan ne vitin 1923 "Oren e maleve". Ne vitin 1924 ishte me Avni Rustemin. Me pas do te studjonte serbo-kroatishten dhe per pese vjet jetoi ne Jugosllavi, per te mesuar dhe njohur autoret e medhenj te vendit. Perseri u rikthye ne Shqiperi dhe ka dhene mesim ne Shkollen Tregtare te Vlores dhe ne Shkoder. Ne vitin 1937 do te studjonte ne Padova dhe atje mbrojti dhe doktoraturen me temen "Epika popullore shqiptare". Ishte koha kur ra ne sy te albanologeve te medhenj Jokl dhe Lamberc. Njolla e zeze e tij ishte se ne vitin 1939 u be minister kulture ne qeverine fashiste te Shefqet Verlacit. Ku, nuk duhet harruar se ne kete kohe, ai punoi shume per tekstet e shkollave fillore dhe te mesme shqiptare. Cudirat e tij do te vazhdonin, sepse ne vitin 1939 u be primat i katedres se gjuhes dhe Letersise shqipe ne Rome. Kurse, ne vitin 1940, arriti qe te bente ne Tirane, Kongresin e Studimeve shqiptare. Per asnje moment nuk duhet harruar se fale tij iken ne Kosove 200 mesues nga Shqiperia per te dhene mesim atje dhe dha edhe shume bursa. Ishte protagonist i krijimit te shkolles se pare te mesme shqip ne Kosove me 12 dhjetor 1941. Iku pas Luftes se Dyte Boterore dhe deri sa vdiq drejtoi "Shejzat". Nje merite tjeter e tij ishte se ktheu katedren e gjuhes shqipe ne Institut. Martin Camaj e vlereson edhe si krijuesin e prozes te pare moderne shqiptare. Keto jane disa nga veprat e tij: "Kushtrimi i Skenderbeut"; "Poetet e medhenj te Italise", "Gjurmet e Stineve", "Tregtar flamujsh", "Epika popullore shqipe", "Simfonia e shqipeve", "Shkrimtare shqiptare", "Kangjellat e Rilindjes", "Antologji e Lirikes shqipe","Shija e bukes se brume", "Shtate pasqyrat e Narcizit" etj...

Nuk duhet harruar se ai arriti qe te ishte dhe zv/president i OEN Clubs, qe ka qene Shoqata e shkrimtareve, botuesve, perkthyesve dhe ishte krijuar ne vitin 1921. Kryetar i saj ka qene John Gollseorthy, i perkthyer ne shqip me "Sagen e Fortsajteve" dhe "Lulet e Molles"...Me 15 janar te vitit 1975, Koliqi do vdiste ne Rome.

(Ben Andoni ''Korrieri'')

Imazhe te Ngjitura

ekoliqi.jpg (8.9 KB, 68 vezhgime)

__________________
Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im.

Kim Mehmeti
Standartet, aty ku nis e vdes letërsia!

Në një Shqipëri ku ende nuk matet gjatësia e rrugës me kilometër por me orë, formë që bëhej në kohën e karvaneve, është shumë iluzioniste të flitet në rend të librave, apo në një Maqedoni ku s’kemi shtet, ku shteti nuk funksionon, unë të kërkoj të ketë rend në letërsi. Mirëpo ne duhet të fillojmë prej diku. Ne njerëzit që bëjmë pjesë në këtë hapësirë a mund të fillojmë aty ku mundemi

Si gjithmonë “me fjalën e fundit”. Kim Mehmeti paraqitet ashtu me fjalën e vrazhdë, po pa i anshakaluar aspak të vërtetës. Nuk ruhet, ashtu siç ndodh zakonisht me shumë nga ata që jemi mësuar t’i pyesim për letërsinë. Eshtë më shumë se sa një kritik. Po beson se mund ta bëjmë atë që na duhet, që ta bashkojmë fjalën e shqiptarëve kudo që shkruhet. “Duhet të përcaktojmë standartet, sepse tani për tani i kemi humbur”, përsërit Kimi shpeshherë, duke përmendur “shkrimtarët e mëhallave” dhe “panairet e fshatit” si pasqyrat që na tregojnë deformimin e vlerave tona.

-A mendoni se letërsia që zhvillohet sot në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni është e njëjta letërsi?

Po, gjithsesi mund të themi se është e njëjta. Pikësëpari duhet nisur nga ajo që arti nuk ka përkatësi krahinore, përkatësi etnike. Letërsia ka adresë të autorit etnik. Pra ne kemi sot letërsi shqiptare që zhvillohet në Maqedoni, Kosovë dhe Shqipëri. Kjo fare s’do të thotë që secila që krijohet në këto tri vende nuk ka specifikat e veta. Po të nisemi me këtë logjikë, çdo fshat ka specifikat e veta që lë gjurmë tek autori. Një ndarje e tillë në letërsi do të ishte absurde ndaj mund të themi pa frikë se ajo që krijohet sot në këto tri krahina ku jetojnë shqiptarët është e njëjta letërsi dhe nuk mund të jetë ndyshe. Arti është art, letërsia është letërsi dhe letërsia shqiptare është një dhe nuk mund të jetë ndryshe. Ajo nuk mund të jetë ndryshe se e them unë, por përderisa ajo bëhet nga i njëjti popull nuk di si mund të jetë letërsi e ndryshme. Çështjet krahinore janë më shumë çështje dialekti, pra një çështje që e kanë të gjitha kulturat. Kjo është një çështje që mund të shihet me syrin se sa kultivohet ky dialekt, pra sa është pjesë kjo krahinore në universalen e kombit.

-A mund të flasim për atë të mirë dhe atë të metë që ka libri sot?
Nëse ju kuptoj drejt, pra nëse më pyesni për librin si libër, si mall që funksionon sot në botën shqiptare, unë them se libri është sot në atë situatë që ishte në katërdhjetëenënëtën, pra kur libri i botuar në Tiranë, shumë vështirë depërtonte në hapësirat gjithëshqiptare. Në këtë kontekst dua të jem i drejtë – libri që botohet në Tiranë apo Shkodër, në Prishtinë apo Shkup arrin. Por libri i botuar në Prishtinë apo Tetovë shumë vështirë të depërtojë në Shqipëri. Unë e di dhe nuk dua të ngushëllohem me faktin se ndonjëherë edhe libri i botuar në Shkodër vështirë të arrijë në Tiranë. Por unë këtë kam thënë gjithmonë, se si është e mundur që sot që kemi postën elektronike të kemi këtë pengesë. Edhe herë tjetër unë kam theksuar se, sikur pëllumbat t’i përdornim për të qarkulluar librin do të kishim më shumë depërtim, do të arrinim të vendosnim një komunikim më normal. Qarkullimi normal i librit mendoj se është edhe problemi më i madh për momentin. Mua nuk më intereson se sa do ta lexojnë librin në Tiranë, Shkup apo Prishtinë. Mua më intereson që libri të jetë i pranishëm. Për aq kohë sa nuk ka ndodhur ky qarkullim ne kot do të flasim për koncepte të mëdha, etnike, shqiptare. Madje të tilla koncepte kanë filluar të më irritojnë. Sepse shumë gjëra që varen nga ne shqiptarët ne nuk i realizojmë. Kush na e ndalon ne sot në Ballkan qarkullimin e librit? Askush! Ndoshta edhe ne vetë e ndalojmë edhe sepse na pëlqejnë ato principatat kulturore.

-Pra mendoni se pengesa jemi ne vetë?

Unë mendoj se edhe ne vetë njerëzve të artit kanë filluar të na pengojnë principatat kulturore. Kërkojmë që çdo njeri prej nesh të ndihet i mbyllur në principatën e vet dhe të ndjehet mirë. Unë nuk mendoj se është vetëm xhelozi. Unë mendoj se mungon gadishmëria për të ballafaquar atë çka ndodh në të gjithë territorin mbarëshqiptar. Në kemi krijuar intelektualët, krijusit e mëhallës sonë,e duket se na vjen keq nëse dikush i prek, sepse kemi frikën se na thonë se nuk janë bash ata që mendojmë ne. Ne rrezikohemi sepse kemi filluar të ndjekim po;litikën e ditës, pra çdo krijues kërkon të jetë i pari i pashal;lëkut të vet. Kjo ndoshta në politikë ka ndonjë logjikë të jetë ashtu, por në krijimtari nuk mund t’i shkojmë kësaj logjike, sepse askush nuk mund të na akuzojë në letërsi si shqiptaromadh. Unë mendoj se ne kemi frikë të ballafaqohemi, sepse ne thjesht dyshojmë në veprat tona. Duket asbrude por unë kështu mendoj.

-Themi shumë emra apo vërtet kemi shumë emra në letërsinë e sotme?

Në Maqedoni ka një shoqatë shkrimtarësh. Nuk dua të përmedn as emra, nuk dua të përmend as numra. Por sikur të kishim ne shqiptarët e maqedonisë aq shumë shkrimtarë, ajo do të thotë se çdo lagje e ka nga nji. Por ai popull që ka shkrimtarë në çdo lagje, ai duhet të turpërohet, sepse ai ose nuk e di se ç’është letërsia ose nuk njeh standatet për art. Ose ai popull është popull shkrimtarësh. Por është mëkat që të jetë I tillë, pasi shkrimtarët janë edhe njerëz që shumë vuajnë e që kanë ndjenja të çuditshme. Të kesh një popull vetëm me shkrimtarë është punë e tmershme.

-Si mund të shmangen shkrimtarët e mëhallave që duket se janë në lulëzim edhe në Shqipëri, edhe në Kosovë edhe në Maqedoni?

Kurrqysh ato nuk mund të shmangen për aq kohë sa një shoqëri nuk ka përcaktuar standartet, pra që nuk ka përcaktuar ende standartin se çdo të thotë të jesh shkrimtar. Duhet më parë të plotësosh disa parakushte. Nuk është e thënë se ti vetëm se ke 1 mijë euro ia çon një botuesi e tani bëhesh shkrimtar. Ne duhet të përcaktojmë standartet. Këto standarte në botë ekzistojnë kështu që ne nuk kemi se çfarë të trillojmë. Por në një shoqëri kur nuk funksionojnë shumë gjëra të tjera është absurde që të kërkosh të funksionojë vetëm arti. Përshembull, në një Shqipëri ku ende nuk matet gjatësia e rrugës me kilometër por me orë, formë që bëhej në kohën e karvaneve, është shumë iluzioniste të flitet në rend të librave, apo në një Maqedoni ku s’kemi shtet, ku shteti nuk funksionon, unë të kërkoj të ketë rend në letërsi. Mirëpo ne duhet të fillojmë prej diku. Ne njerëzit që bëjmë pjesë në këtë hapësirë a mund të fillojmë aty ku mundemi, d.m.th askush nuk na pengon të kërkojmë një qarkullim të lirë të librit, të kërkojmë që të mos arrijmë që çdo fshat të ketë panairin e vet të librit. Ne duhet të diskutojmë bash****sht nëse një panair i madh, si ky oi Tiranës të bëhet i lëvizshëm, ta zëmë siç bëhet në shumë vende. Në amerikë, panairi që u bë në Los Anxhelos, vitin e ardhshëm bëhet në Çikago. Mua më trishton ajo se sa jemi të prirët që gjërat që janë me shumë peshë të madhe ne t’I biem në rrafshin e katundit, që mundet çdo fshat t’I bëjë. A e dini sa panaire kemi. Ne rrezikojmë që ndonjë ditë të kemi po aq panaire sa kemi edhe botues.

-A e mendoni emergjente shoqërimin e përmirësimit të kopertinës me përmirësimin e debatit mbi librin?

Ne kemi frusacionet tona. Ju këtu keni frusacionet që iu krijoi xhaxhi Enver ndërsa ne atje frusacionet që na bënë vëllezërit sllavë. Kështu që këtu është shumë e kuptueshme ajo që po ndodh është pasojë e ndalimit të mëparshëm. Pas një kohe kur ishte e ndaluar që gjithkush të këndonte apo të shkruante është e kuptueshme që të gjithë të mendojnë e të gjithë të shkruajnë. Mirëpo në këtë ndryshim jemi të ngadalshëm. Kanë kaluar 13 vite. Ne gjithmonë duket se duam të zgjasin këto faza.

-Ju thoni se ne i kemi dhënë kuptim tjetër tranzicionit?

Ne iu japim aq shumë kuptime sa më në fund edhe ne vetë na duken të pakuptimta. Unë e pranoj publikisht që shumëçka më duket re pakuptimtë dhe s’mund t’i akuzoj të tjerët, ndaj shpesh i them Kimit “Ti shumë vështirë kupton!”.

-Gjatë librave tuaj keni frazeologji që shpreni besimin tek Zoti, fenomen ky rëndom që i ka munguar letërsisë shqipe. Mendoni se kjo është pozitive apo negative?

Unë kam respekt edhe ndaj njerëzve që besojnë edhe ndaj njerëzve që s’besojnë vetëm nëse ata dinë përse e bëjnë këtë gjë. Mirëpo, më e çuditshmja është kur kjo gjë ndodh për çështje mode, siç e bënin dikur komunistët për të bindur partinë e tyre. Unë në prozën time kam vend për reliugjionin për aq sa ajo ndihmon në veprën konkrete për aq sa plotësohen ato elemente artistike të cilët janë të nevojshëm që ajo vepër të rrumbullakësohet. Aspak më shumë. Madje, mundohem që të mos ketë asnjë shenjë që të shënojë “Kimin religjioz” e as si “përdorues të religjionit në funksion të letërsisë”.

-Pra, në kufijtë e natyrshmërisë?

Po! Por unë nuk di se sa ajo u ka munguar letërsisë këtu në Shqipëri. Mirëpo unë e di që shqiptarëve mjaft u ka ka munguar një besim i tillë. Unë di që njeriu dujhet të besojë në diçka. Nuk predikoj këtu për asnjë religjion, por për atë që duhet të ndodhë me njeriun në jetë. Miirëpo mendoj se Shqipëria duket se paguajti një tatim të mnadh për faktin se njerëzit harruan Zotin dhe e zëvendësuan atë me një njeri të thjeshtë. Dhe logjika ime është kjo: nëse unë duhet të besoj tek diçka më mirë të besoj Zotin atje lart se sa tek ndonjë Enver apo Hasan. Po ta shohësh edhe me vëmendje, tendenca e të gjithë prijësve ka qenë që njerëzit të përkulen. Dhe në këtë konteskt ndoshta liderët komunistë ishin më të ashpër që më dukshëm e bënin këtë zëvendësim. Por është e rëndësishme të kuptojmë se, në të gjitha kohërat, kur njeriu gjendet në vështirësi, boshti ku kërkojmë ndruyshimin mbetet religjioni. Unë kam pikëpamjet e mia për religjionin dhe religjionet, por nuk mendoj se duhet t’i deklarojmë këto pikëpamje kur flasim për letërsinë.

-Atëherë, a mund të përkufizoni ju problemin më të madh që ka letërsia sot?

Mendoj se problemi më i madh i letërsisë shqipe është ai se nuk ekzistojnë standartet tek botuesit. Përshembull, ju sot keni shumë botues të cilët, nëse i paguani 1 mijë euro, ata janë gati të botojnë, ta zëmë, edhe se si flini ju natën me bashkëshorten. E këtu ç’është rreziku? Nëse është vetëm kjo atëherë nuk është edhe aq rrezik. Por, nëse këto libra merren e dërgohen nëpër shkolla, e me ndihmën e drejtorëve apo mësuesve ua ndaj fëmijëve, atëherë nis problemi i madh. Shih, nëse fëmija im duhet të bëhet lexues i ardhshëm i librave shqiptarë, nuk mund të bëhet me një vlerë të atillë. Me këtë mënyrë ne rrënojmë themelet e letërsisë sonë me këtë mënyrë sepse kështu ne vetëm i largojmë këta fëmijë nga libri. Këtë e flas hapur, sepse edhe mua më ka aredhur vajza ime, klasa e tretë, me librin e një autori, që më mirë mos ta përmend, që përshembull unë ta kisha lexu të parin këtë autor do të goditesha nga krijimtaria. E më e mundshmja është se mund të kisha vendosur të bëehsha pelivan, por kurrsesi shkriumtar. Me këtë unë dua të them se libri nuk është vetëm libër. Ai ka edhe një funksion tjetër, ka edhe funksionin e asaj që quhet kultivim. Mirëpo ne nuk mund të kultivojmë lexues me letërsi të dobët. Ndaj, nëse ne nuk kemi letërsi, le të bëjmë atë që e kanë shumë përpara nesh, që kanë përkthyer nga bota, pasi bota i ka vendosur standartet.
Unë vetë e di që ne kemi shkrimtarë. Ne kemi emra që janë bërë pjesë e pasurisë së bibliotekave botërore. Por në letërsi ne duhet të jemi komodoë e të kërkojmë libra që bëjnë lexues e jo që largojnë lexues. Ne duhet të dimë që të arrijmë këtu pengesat janë të mëdha. Janë të mëdha sepse ne jemi shoqëri ku u rrënuan të gjitha standartet. Nga ende jemi një shoqëri kapitaliste që ende nuk i ka kapitalistët. Ne sot kemi kalsën mauniste, që me maune bëhen të pasur. Ne kemi institucione kulturore që kinse janë institucione demokratike, mirëpo nëse ju e shihni se si veprojnë këto institucione kulturore do të shihni që nuk ka lidhje me respektimin e standarteve dhe lirinë e individit. Ju, atë që dikur e bënte e vetme Partia Komuniste, e kani ë shpërndarë në 10 komitete qëndrore. Dikur kishit vetëm një komitet qëndror. Edhe në Maqedoni është e njëjta gjë, ku komiyteti qëndror vetëm është imtësuar.

-A duhet të besojmë se pas këtyre pengesave fshihet dhe dëshira e dikujt që mos të jetë i përbashkët mendimi shqiptar për librin?

Nuk di si është këtu tek ju. Në të vërtetë, duhet të shtirem sikur nuk e di si është këtu tek ju. Mirëpo dua të jemj mysafir aq korrekt sa të mos tregoj se si rregullohet shtëpia e tjetërkujt, kështu që preferoj të flas se si ndodh në Maqedoni. Përhsembull vjen partia në pushtet dhe ajo i përcakton shkrimtarët të cilët vlejnë, të cilët mund të botohen.

-A mund të kosniderohet kjo një vdekje klinike e letërsisë?

Jo! Letërsia as nuk ngjallet e as nuk vdes kështu. Unë flas për fenomene që dëmtojnë kulturën tonë. Letërsia nuk ka vdekur as kur ka qenë e mbyllur në qeli. Mrëpo ne duhet të flsasim për dëmet që na sjell sepse ne ende kemi krijues të oborrit, të paktën flas për në maqedoni. Si? Përshembull, nëse është në fuqi në Maqedoni PDSH, ju e dini se edhe me cilin shkrimtar duhet të bisedoni, me cilin mund të bëni intervista. Krejt tjetër është jashtë vijës kombëtare, jashtë vijës letrare. Ne duket sikur i ngatërruam me qëllim punët. Sepse ne u mësuam që kur do partia ti je shkrimtar, nëse do partia, edhe nëse nuk njeh fjalorin e gjuhës shqipe, ty të botohet romani, sepse ajo gjen mënyrat, të lejon ta shkruash. Këto janë format se si vlerësohet puna, jo se sa botues ka. Nuk vlerësohet demokracia me numrin se sa parti ka, por se cila mendësi i vë në lëvizje. Dhe ju e shini se cila mendësi, mendësia e njejtë – nëse nuk je me mua, je armiku im, nëse nuk i shërben partisë time ti nuk je shkrimtar që mund të përfitosh kur të vij unë në qeveri. Nëse është kjo demokracia atëherë unë nuk jam shkrimtar. Ose ndoshta janë gjë që unë nuk i kuptoj.

-Pra ju ,mendoni se kemi një letërsi që bashkëjeton ende me politikën?
Jo! Kemi një letërsi që politika ende i përcakton fatin. Pra, në një farë mënyre, ende politika vendos panairet, promovimet, rëndësinë e intervistave.

Megjithëse 76 vjeç, Gjergj Vlashi vazhdon të krijojë e të përkthejë nga letërsia botërore. Romani i tij i fundit titullohet "I ngujuari dhe hija". Romani prek problemin e madh të gjakmarrjes në zonën veriore të vendit tonë. Ndërkohë që në duar ka të tjera punë po në gjininë e prozës.

Shkrimtar dhe regjisor
Gjergj Vlashi është autori i 300 tregimeve dhe i 16 romaneve. Ndërkohë, në karrierën tij të gjatë si regjisor i trupës profesioniste të qytetit të Durrësit, ka vënë në skenë 100 variete. Ai pohon se pas daljes në pension ka më tepër kohë të lirë që të merret me letërsi. "Në vitet `90 dola në pension dhe, pasi lashë skenën, iu kushtova krejtësisht letërsisë. Gjatë kësaj periudhe kam botuar romanet 'Damian P', 'Njeriu i netëve të vjeshtës', 'Udhëtimi yt u mbyll me klithma' dhe 'I ngujuari dhe hija' ", thotë Vlashi. Ngjarjet e veçanta dhe problemet në kohë të ndryshme e kanë shtyrë shkrimtarin që t'i hedhë përjetimet e tij në letër. "Njeriu i netëve të vjeshtës" është bazuar në një ngjarje të rrallë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Është një copë histori e qytetit të Durrësit, ndoshta unikale në historinë e kësaj lufte. Të trembur nga ndonjë zbarkim i anglo-amerikanëve në brigjet e Durrësit, ushtria gjermane minoi të gjithë bregdetin dhe banorët i evakuoi në drejtim të Tiranës e të Kavajës. Këtë operacion minimi gjermanët e quajtën me emrin e koduar "Shëtitje në port". Kjo ndodhi në muajin tetor 1943 dhe në qytet mbeti vetëm një njeri. Ai e përjetoi këtë fakt të rrallë historik.
Për shkrimtarin, i cili njihet edhe si "babai" i varietesë shqiptare, nuk ka asgjë të veçantë binomi i shkrimtarit dhe regjisorit. "Në vendin tonë, të ishe profesionist i lirë ishte privilegj i një pakice artistësh, kështu që unë pas punës gjeja kohë edhe të shkruaja. Ndërsa raportin ndërmjet shkrimtarit dhe regjisorit unë ia le për vlerësim lexuesit", thotë ai. Fillimet e punës si drejtues i grupeve artistike amatore i shoqëroi me hartimin e libreteve dhe regjisurën. Po kështu, Vlashi drejtonte po vetë edhe anën muzikore të shfaqjeve. Në vitin 1961, së bashku me aktorët Spiro Strati, Ramazan Njala, Enver Likmeta, Aishe Stari e të tjerë krijoi Teatrin e Estradës profesioniste të qytetit të Durrësit. Për 30 vjet me këtë trupë ai krijoi humor dhe një galeri tipash e prototipash, që ende vazhdojnëtë jenë prezent si personazhe barcaletash.

Përkthimet
Gjergj Vlashi karrierën artistike e ka nisur me përkthime nga letërsia botërore. Njohës i gjuhëve ruse, gjermane, spanjolle, portugeze, italiane dhe frënge, ai ka sjellë për lexuesin vepra të korifejve të letërsisë botërore. Ai kujton përkthimin e parë: "Isha 15 vjeç kur përktheva tregimin 'Rrëfimet e një gruaje', të shkrimatrit francez Gi de Mopasan. Ky tregim u botua në gazetën "Bashkimi i Kombit" në muajt e parë të vitit 1944, ndërsa përkthimi i fundit është një antologji e tregimit hispano-amerikan të shekullit XX, botuar nga shtëpia botuese "Dudaj". Gjatë punës si përkthyes, por edhe si lexues, Gjergj Vlashi kishte për zemër shkrimtarin çek Franc Kafka, i shpallur autor i ndaluar në kohën e diktaturës. Dëshira e tij ishte ta sillte në shqip këtë autor. Ky pasion u bë realitet në fillim të viteve '90. "Nxora nga raftet e librave 2 novelat e Kafkës, "Metamorfoza" dhe "Në koloninë ndëshkimore", të shkruara nga autori në gjuhën gjermane. Pasi i përktheva, kryredaktori i atëhershëm i revistës "Bota Letrare" u tregua i gatshëm e i botoi të dyja në një nga numrat e asaj reviste. Ky ishte botimi i parë i Kafkës në gjuhën shqipe (përveç një tregimi të botuar në gazetën 'Drita' të përkthyer nga Ardian Klosi)", kujton përkthyesi. Më pas u botua një përmbledhje me tregime të Kafkës, e titulluar "Në portat e ligjit". E po kështu doli në shqip kryevepra e Kafkës "Procesi", i cili është cilësuar si kryevepra e tij. Ai u pasua edhe me dy përkthime të tjera të këtij autori, të cilat përbëjnë të gjithë novelistikën e shkrimtarit çifut çek. Lista e përkthimeve të Gjergjit vazhdoi me autorin italian Dino Buxati dhe me autorë të tjerë të mëdhenj të prozës botërore, si Hose Saramago apo Gabriel Garcia Markez. Madje, ai kujton se është takuar me kolosët e letërsisë botërore: Hose Saramago, Paulo Coelho e Hose Camilo Sela. Vepra e Gjergj Vlashit i ka kaluar edhe kufijtë e vendit. Kështu, vitin e kaluar mikrokomedia e tij "Xhaketa" përfaqësoi vendin tonë në edicionin e 12-të të Festivalit të prozës, muzikës, koreografisë, poezisë, artit viziv dhe teatrit për vendet e Europës Qendrore, e cila u zhvillua në Cividale (Itali). Ndërsa në Festivalin e 12 të Teatrit Eksperimental në Kajro, Vlashi u thirr për të referuar kumtesën "Efektet e metodave të vënies në skenë të dhe prirjet e reja në shfaqjet teatrale të shekullit XX".

__________________
Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im.

Visar Zhiti, "Perendia mbrapsht dhe e dashura"

Botohet romani i ri i letrarit te njohur, qe kete here, na jep nje shqiptar te cuditshem ne nje rrugetim surreal: ku do te kerkoje ne jeten e gjalle shpirtin binjak dhe do te hedhe ne gjyq atdheun. OMSCA tenton edhe njehere me promovimin e prozes kombetare te rradhes

Rikthehet kete jave Visar Zhiti me romanin e tij te ri "Perendia mbrapsht dhe e dashura". E botuar nga OMSCA, ajo synon, qe te na sjelle nje rrefim disi surreal. Ku personazhi i Zhitit ka ne koke tre gjera, te cilat duhet t'i kryeje me cfaredo cmimi. I bindur se duhet te ndryshoje realitetin e tij, ai ka pergatitur per ne Hage nje "Dosje kunder atdheut"; kerkon ngado shpirtin binjak te se dashures; dhe pervec kesaj, mbart nje amanet te jashtezakonshem me vehte: qe ka te beje me viziten ne vendet, qe dikur ka enderruar me te dashuren e tij. Per te realizuar te pamunduren, ky shpirt i drobituar, ka me vehte vetem nje arme: drejtesine. Eshte ky ilaci, qe e mban per te mposhtur ankthin dhe zhgenjimin, cekulibrimin dhe per t'u transformuar ne nje personazh te vertete tragjik. Duket sikur personazhi i Zhitit ecen ne pasjete, sepse sa e vertete eshte jeta e tij ne toke, aq me e vertete eshte jeta tjeter e tij, ajo qe ka te beje me boten e ndijimeve te tij. "Romani eshte jete dhe enderr, madje nje zhytje ne materien e te dyjave, ikje nga vendi yt dhe ekskursion i cuditshem ne Europen e deshiruar, malli per t'u lidhur me te, por per fat te keq, vone dhe mbrapsht, ne menyren me ironike dhe vrastare. Edhe emigrant edhe turist i hallakatur, me sakte as njera dhe as tjetra, por misionar i nje dashurie te nderprere mizorisht dhe i nje vetveteje te pergjysmuar, personazhi u avitet qyteteve te medhenj si Roma, Parisi, Viena, vagellimthi kerkon Hagen, gjyqin e saj, kerkon nje shpirt, nje ringjallje, por sulmohet pa rreshtur nga kujtimet dhe ankthet e se kaluares, nga skenat e dhunes, me te rendat, dhe vrasjet, nga lufta ne Kosove dhe, me pas, simbioza e romanit i ngjan nje realizmi magjik tejet te trishte, ku s'ka te ardhme, por te shkuar ngado", shkruan OMSCA ne prezantimin e tij..

I gjithe zhvillimi behet me nje ecje ne invers te personazhit, qe duket se na sjell keshtu nje permase tjeter te panjohur. Kjo do t'i sherbeje edhe si sens per t'u rebeluar, per t'u hakmarre por edhe per te ecur shume perpara. Autori perdor me kujdes figurat letrare per te mos e roberuar personazhin e tij, qe edhe pa keto, eshte nje mbikrijese. Nuk duhet harruar se ne kete mjedis surreal, autori shpalos dhe dashurine e tij per te bukuren, gruan dhe mbi te gjitha dashurine, nje nga mekanizmat kryesore te evolucionit, element qe shfaqet i plote ne nje nga skenat e fundit, kur ai kujton se e ploteson shpirtin binjak, ndersa braktis Dosjen kunder Atdheut. Referuar Shtepise Botuese OMSCA, e cila eshte e dhene pas letersise kombetare, "'Perendia mbrapsht dhe e dashura' eshte jo vetem nje arritje e re ne prozen e autorit, qe, sipas kritikut te mirenjohur Ali Aliu 'Visar Zhiti eshte personalitet i rendesishem i letersise shqiptare', por eshte sukses dhe i gjithe letersise sone te tanishme".

Ben Andoni ''Korrieri''

__________________
Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im.