I cilësuar si Ati i poezisë bashkëkohore shqipe, Esad Mekuli, këtë vit do të përkujtohet në 90 vjetorin e lindjes së tij. Si një nga personalitet më të veçanta të poezisë shqipe në ish-Jugosllavi, Mekuli mbetet ende një nga poetet e dashur.

Si rrallë kush, Mekuli do të besonte në fuqinë e vargjeve dhe të këngës, duke sjellë një krijimtari të fuqishme dhe origjinale. Pa dyshim që ai zë një vend të rëndësishëm në letërsinë shqipe. Për të, studiuesi Rexhep Qosja është shprehur se, Mekuli edhe pse nuk ka shkruar shumë, fama e tij mund të matet me famën e Majakovskit, Apolinerit, Lorkës ose Eseninit në vendet e tyre" dhe e quan "tribunus plebis" (tribun popullor). Poezia e tij mbart brenda ngjarjet dhe trazimet që kaluan kosovarët në luftën e tyre për ekzistencë në trojet e veta.

Mekuli i njohur në letrat shqipe edhe si Sat Nokshi dhe Sat Hoxha, pseudonime me të cilat nënshkruhej herë pas herë, lindi në Plavë më 17 dhjetor 1916 dhe vdiq në Prishtinë më 6 gusht 1993. U shqua si poet që në vitet '30, kur ishte një dëshmitar i dhimbshëm e kryeneç i shumë padrejtësive, që nxënës i klasës së parë të gjimnazit, ai i dërgoi poezitë e tij revistave përparimtare të Podgoricës, të Nikshiqit, të Beogradit dhe të Zagrebit, të cilat, rregullisht, pas dy-tre numrave, ndaloheshin. "Granit", "Venac", "Mladost" e të tjera, i publikuan vjershat e Mekulit, në të cilat ai shfaqi edhe qëndrimin e tij ndaj realitetit shoqëror. Ndër emrat që meritojnë të shënohen në historinë e popullit shqiptar dhe letërsinë shqipe, padyshim se Esad Mekuli zë një vend të rëndësishëm.

Ai ishte njeriu që u mor me shumë veprimtari, shoqërore, shkencore, letrare. Një krijues i gjithanshëm, i përkushtuar, i vetëdijshëm. Në vitin 1949 do të themelojë revistën e parë letrare “Jeta e re”, të cilën e drejtoi përgjatë një çerek shekulli. Kjo revistë u bë një ndër pishtarët më të shquar të kulturës dhe veçanërisht letërsisë shqipe në Kosovë. Në faqet e saj, u linden dhe u rritën të gjitha penat që shkruan shqip. Do të jepte një kontribut të vyer edhe në të tjera revista shkencore që botoheshin në ish-Jugosllavi, duke bashkëpunuar me një sërë revistash në gjuhën serbo-kroate. Por krijimtaria letrare, do të zinte një vend të rëndësishëm në punën e tij. Mekuli, shkroi që në moshë të re romanin “Vendeta” (Hakmarrja), që siç e pohonte edhe vetë “ishte një përpjekje jo shumë e shkathët për të dënuar gjakmarrjen e nxitur nga regjimi dhe shfarosjen e ndërsjellë të fajtorëve pa faj”.

Ai mbetet njëri ndër poetët më të spikatur të letërsisë shqipe që u krijua ne trojet e ish Jugosllavisë, ndërsa poezia e tij u bë udhërrëfyese e gjeneratave të ardhëshme. Ai ngriti në piedestalin e krijimtarisë letrare, të gjitha çështjet që mundonin popullit e tij. Përmbledhjen e parë të poezive, titulluar “Për ty”, Esad Mekuli e boton në moshën 40 vjeçare, në vitin 1955, e cila do të njihte edhe tre ribotime të tjera. Kjo përmbledhje poetike me vetëm 50 vjersha do të shënonte edhe kulmin poetik për të, duke i rezervuar edhe një vend të rëndësishëm në poezinë shqipe. Poezitë e veta, Mekuli i ndan në tre grupe që i përkasin tri periudhave historike të popullit, të para luftës, të luftës e të mbas luftës. Çdo kohë në poezinë e tij është sintezë e asaj peshe sociale e psikologjike që brezat i lënë njëra-tjetrës, ku poeti është lajmëtar i kohës.

Mekuli akademik
Një kontribut të çmueshëm, Esad Mekuli dha edhe në përkthimin e veprave letrare nga gjuha serbokroate në atë shqipe dhe anasjelltas. Ai ka përkthyer në gjuhën shqipe rreth 80 vepra në poezi, prozë, dramaturgji dhe estetikë nga letërsia e popujve të Jugosllavisë dhe nga letërsia botërore, duke u mundësuar kështu gjeneratave që të njihen më mirë me vlerat kulminante të letërsisë botërore. Por gjithashtu, përktheu nga gjuha shqipe në atë serbokroate shumë autorë nga Kosova dhe Shqipëria, duke ndihmuar në njohjen e letërsisë shqipe. Mekuli ishte kryetari i parë i Shoqatës se Shkrimtarëve të Kosovës, themeluesi dhe kryetari i parë i Akademisë se Shkencave dhe të Artit të Kosovës, si dhe anëtar me korrespodencë i gjashtë akademive të Shkencave dhe të Arteve në ish-Jugosllavi. Poezitë e tij janë përkthyer në disa gjuhë, si serbokroate, sllovene, maqedonase, hungareze, italiane.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.