Sot eshte 14 Shkurti. Shume, kane pritur gjate qe per here te pare te festojne Diten e te dashuruarve, Shen Valentinin. Te tjere kane pergatitur reagime apo justifikime per kete dite, nese nuk kane kujt t'ia shprehin dashurine. Festa ... Kur thua "feste", ke thene shume. Ke thene dhurata, defrim, darka dhe 'party', perfshi shpenzime dhe shume perfytyrime...

Nje unaze te shtrenjte, mbase me gur te cmuar, nje tufe lulesh, nje pako cokollata ne forme zemre, nje CD me kenget hit te dashurise, ose nje liber me kete teme, jane gati gjithmone dhuratat qe zgjidhen nga te rinjte. Keta, ndjehen edhe 'zoterit' e dites, ndersa nuk u mungon edhe ndrojtja. "E di qe ketu tek ne nuk respektohet intimiteti i kesaj dite, por mua edhe keshtu me pelqen", thote Mira, studente. Nuk tregon se cfare dhurate ka bere per te dashurin e saj. "Kete duhet ta dije vetem ai". Sa here e kemi degjuar ...

Eshte folur cdo vit, me nje pandryshueshmeri gati te persosur, per historine e Valentinit, por vetem ne 14 Shkurt, pra sot, sepse sot, ky eshte motivi kryesor i dites. Tek romaket e lashte pagane, para disa shekujsh, dita e dashurise konsiderohej si festa me e madhe, qe nenkuptonte dashurine qe ata kishin per zotin e tyre. Legjendat rreth festes, jane te shumta, ndersa me e spikatura eshte ajo qe vete romaket e besonin si te vertete: Thuhet se themeluesi i Romes se lashte, Romulus, nje dite prej ditesh, kur ishte ende foshnje, piu nga gjiri i nje ulkonje, qumeshti i se ciles i dhuroi trupit te tij force e energji.

Duke marre shkas nga kjo, romaket e lashte e pagane, e perkujtonin ate cdo vit, ne mes te muajit shkurt duke therrur ate dite nje qen e nje dhi dhe me gjakun e tyre dy djem te rinj lyenin trupin. Me pas, dy te rinjte te ndjekur nga qindra njerez, vertiteshin neper rruget e qytetit. Ata mbanin ne duar dy copa lekure kafshe dhe me to ferkonin cdo njeri qe takohej me ta, ndersa femrat romake besonin se nje rit i tille u mundesonte atyre mbetjen shtatzane. Tregohet se Shen-Valentini, vdiq ne Romen e lashte, ne vitin 296 e.s., i ekzekutuar nga prijesi i ushtrise romake, Klaudios. Ne shenje perkujtimi per te, banoret e ketij qyteti, ne vitin 350 e.s. ngriten nje kishe pikerisht ne vendin ku ai u ekzekutua.

Edhe pse romaket e perqafuan fene e krishtere, ata vazhduan ta festonin kete dite "te shenjte", por i ndryshuan kuptimin pagan nga "Dashuri hyjnore", ne "Marterizim dashurie", per te cilen, sic thuhet Shen Valentini kishte dhene jeten, pasi qe i pari nismetar qe thirri per paqe dhe dashuri. Me vone, kjo feste, u quajt "Festa e te dashuruarve". Thuhet gjithashtu, se kur perandori Klaudios i II-te, ishte ne pushtet (shek. III-te e.s.), dha urdher, qe askush nga ushtaret e tij te mos martohej, pasi kjo i pengonte te merrnin pjese neper beteja. Kete vendim, e shkeli prifti Valentin, i cili ne fshehtesi, nisi te nenshkruaje akte martesash, te cilat i sollen edhe ekzekutimin nga perandori. Sot, te gjithe e dine se ne perkujtim te flijimit te tij, mbeti dita e 14 shkurtit, dita simbol e te dashuruarve.

Ne te njejten kohe, shume behen kurioze, per 'suksesin' dhe jetegjatesine e ketyre legjendave, te cilat edhe pse pa baza te forta historike, munden te sjellin nje atmosfere te ndryshme nga ditet e tjera te vitit. Pak e kuptojne se ne vetvete kane deshire ta adhurojne dashurine, ashtu si njerezit para nesh. Deshira per te adhuruar dashurine ... Para krijimit te festes se Shen Valentinit, madje para legjendave romake, dashuria ishte nje kult, i cili si i tille adhurohej. Ky ishte kulti i Aferdites, perendeshes se dashurise. Origjina e saj ishte nga Qipro, ndersa ne Greqi, vendi kryesor i kultit te saj, ishte Korinti, ku ajo nderohej si Aferdita Pandemos, mbrojtese e dashurise njerezore.

Konsiderohej si e tille, bije e Zeusit dhe Diones, megjithese me i perhapur ishte miti i krijimit te saj nga shkuma e valeve te detit dhe gjaku i Uranit. Sipas mitologjise, krijimi i perendive fillonte me bashkimin e Geas ose Tokes me Uranin, nga te cilet linden titanet, ciklopet, etj. Kronosi, njeri prej titaneve, e goditi te atin dhe i mori sundimin, ndersa nga gjaku i derdhur linden nimfat dhe nga shkuma e formuar ne det, doli Aferdita. Aferdita, nderohej ne lartesine e maleve dhe paraqitej duke mbajtur nje molle si simbol i pjellorise dhe i dashurise.

Ne lidhje me natyren, ajo ishte perendeshe e luleve, e kopshteve dhe e pranveres. Paraqitet e zbukuruar me lule, ne shoqerine e te dashurit te saj, Adonisit. Nje perkrahje te gjere, kishte miti i grindjes se saj me Heren dhe Athinane, se cila prej tyre ishte me e bukura. Si gjykates ato zgjodhen Paridin, i cili i dha mollen qe do te ishte tregues i ketij vleresimi, Aferdites dhe mori si shperblim Helenen.

Me kete ze fill edhe lufta e Trojes. Sot eshte 14 Shkurti ... Zhurme ose jo, hare ose jo, dhurate apo puthje... cfaredo qofshin sfondet e kesaj dite, te gjithe sikur duan te "genjehen" me pak magji, trishtim dashurie, por edhe me legjenda dhe shpenzime. Sot eshte 14 Shkurti, dita kur cdo gje e bukur mund te shnderrohet ne nje kenaqesi, sepse edhe njerezit duan te kenaqen, mbase pak me ndryshe se ditet e tjera...