| Cfare ju duhet te dini? |
|
#1
| ||||
| ||||
| Sateliti Aqua ne Mision Sateliti Aqua, sistemi me i ri i Nasas per vrojtimin e Tokes, po dergon me sukses te dhena dhe imazhe mbi gjendjen e planetit tone. Sateliti Aqua, i pajisur me 6 instrumente te fuqishme, u leshua ne orbit para dy muajsh, dhe nese gjithshka shkon sipas planit te dhenat e derguara mund te cojne ne permiresimin e parashikimit te motit dhe ne nje kuptim me te mire te sistemit klimatik, vecanerisht rolit te ujit ne te. Nderkohe, astronomet per here te pare kane pergatitur nje film dokumentar me fotografite e marra nga teleskopi Hubble. Kur mjegulla ne forme gaforreje u shfaq papritur ne qiell afro nje mije vjet me pare, astronomet kineze mbajten shenime e shkruan rreth saj, ndersa indianet e Amerikes e gdhenden ne gur. Tani astronomet duke perdorur teleskopet me te fuqishem te kohes, kane bere nje film dokumentar rreth Mjegulles se Gaforres. Shkencetaret thone se nga pamjet kane mesuar se kjo mjegullje eshte nje yll mjaft kompakt qe rotullohet me shpejtesi rreth vetes duke cliruar vrullshem energji. Filmi u prodhua duke perdorur pamje televizive dhe duke i kombinuar ato me nje seri fotografish te marra nga teleskopi Hubble dhe nga Observatori Chandra X. ******************************************* Vizion i ri per ekplorimin e hapesires Ne shtator te vitit 1962 presidenti John Kennedy shkoi ne Universitetin Rice ne Houston te shtetit Teksas dhe i beri thirrje komunitetit shkencor te vendit, per te derguar nje njeri ne Hene nga fundi i atij dhjetevjecari. "Ne duam te shkojme ne Hene, po, ne duam te shkojme ne Hene, ne duam te shkojme ne Hene ne kete dhjetevjecar dhe te bejme edhe gjera te tjera, jo sepse jane te lehta, por sepse jane te veshtira". Sot, 40 vjet me vone, ne Houston eshte ngritur Qendra e Hapesires, Johnson dhe vendi e ka mberthyer veshtrimin pertej Henes, ne Mars. Politikane, shkencetare dhe astronaute u mblodhen kete muaj ne Universitetin Rice, me rastin e pervjetorit te atij fjalimi historik dhe per te diskutuar mbi te ardhmen e programit te hapesires. Takimi u organizua nga kongresmeni i Teksasit, Nick Lampson. "Ne se na duhet nje gare ne hapesire, tha kongresmeni Lampson, e kemi nje. Kina ka thene se do te dergoje nje njeri ne Hene brenda 5 vjetesh. Ata nuk duhet te shkojne atje, pa qene ne qe tu urojme". Ish-astronauti, kapiteni Gene Cernan, njeriu i fundit qe shkeli ne truallin e Henes, tha se Amerika duhet ta zgjeroje ekipin e njerezve qe shkojne ne hapesire. "Une dua qe femijet tane te kene mundesi jo vetem te takohen me nje astronaut, apo te enderrojne per te shkuar ne hapesire kur te jene 30 ose 40 vjec, por te kene mundesi te shkojne ne hapesire, ne intervalin e kohes pasi kane mbaruar shkollen e mesme dhe para se te fillojne kolegjin. Ne se mund te dergojme ne hapesire nje 77-vjecar, pse te mos dergojme edhe nje 17-vjecar"? 77-vjecari per te cilin e kishte fjalen ish-astronauti eshte senatori i Shteteve te Bashkuara, John Glenn, i pari astronaut amerikan qe doli ne orbite rreth Tokes ne vitin 1962. Ai u kthye ne hapesire ne bordin e nje anijeje per vajtje-ardhje ne hapesire me 1998. Sipermarresi i sektorit te investimeve, Dennis Tito, u be i pari njeri qe pagoi per te bere nje fluturim ne Stacionin Nderkombetar te Hapesires. Ai parashikon nje te ardhme te madhe per turizmin e hapesires. Astronauti Scott Horowitz thote se entuziazmi per programin e hapesires te gllaberon ne ngjarje te tilla si leshimi i anijeve te hapesires: "Ajo qe u them njerezve, theksoi astronauti Horowitz, eshte se ne kemi nje mjet te mrekullueshem, anijen per vajtje-ardhje ne hapesire. Dhe njerezit i kane pare pamjet e saj ne televizor. Por ne se nuk keni pasur rastin te shihni personalisht leshimin e nje anijeje te hapesires, mos harroni se kjo eshte dicka qe duhet ta beni, sepse sikur te perfshin nje ndjenje fetare kur sheh me syte e tu leshimin e anijes, nje ndjenje me e fuqishme sesa e atyre qe jane brenda saj". Pjesemarresit ne takim thane se Nasa duhet te filloje te mendoje pertej vitit te ardhshem dhe pikerisht per 40 vjetet e ardhshem te hapesires. |
|
#2
| ||||
| ||||
| Sipas zyrtarėve tė Nasas, ka shumė tė ngjarė qė nė planetin Mars mund tė ketė ujė. Ata thonė se ky lloj zbulimi do tė pėrbėnte njė hap mė pranė gjetjes sė elementėve tė domosdoshėm pėr jetėn. Pėrvoja e deritanishme ka treguar se eksplorimi i marsit ėshtė njė sipėrmarrje tepėr e rrezikėshme. Dy nga 3 misionet nė Mars kanė pėrfunduar nė dėshtim. Por shkencėtarėt besojnė se makinat robotė qė pritet tė nisen sė shpejti pėr nė Mars janė mė tė aftat qė janė dėrguar nė planetin e kuq mė sot. Pėr uljen e robotėve nė kordinatat e caktuara nė Mars do tė pėrdoren parashuta tė posaēme. Makinat robote janė pajisur me kamera me reze infra tė kuqe pėr tė bėrė kėrkime e shqyrtime tė ndryshme gjeologjike pėr tė pėrcaktuar nėse nė planetin e kuq ka jetė. Makinat gjithashtu janė pajisur me panele diellore dhe ato do tė funksionojnė me enerigjėnė e grumbulluar nga kėto panele. Ndryshimet klimatike duhen pėrballuar me mjetet e nevojshme 5 shtator 2003 (17:30 UTC) Komisioni ndėrqeveritar mbi ndryshimet e klimės thotė se 1990-ta ka qėnė dekada mė e nxehtė nė njėmijė vitet e fundit. Kryetari i Komisionit Ndėrkombėtar, R.K. Paēuri, paralajmėron se temperaturat vazhdojnė tė rriten dhe se intensiteti dhe mundėsia e pėrsėritjes sė faktorėve tė motit ekstrem, siē janė vala e tė nxehtit dhe thatėsira, mund tė rriten. Zoti Paēuri foli pėr gazetarėt gjatė njė vizite nė New Delhi. Kur preket sistemi klimatik, kjo ndikon nė nivelet e rreshjeve, nė lėvizjen e rrymave oqeanike, sepse kėto janė tė balancuara nė mėnyrė mjaft delikate, dhe kėto ndryshojnė gradualisht nė qindra mijėra vjet.- thotė ai. Zoti Paēuri thotė se shkencėtarėt po vėzhgojnė provat pėr tė parė nėse ngrohja globale ka shkaktuar ngritjen e temperaturave nė Evropė, si dhe verėn e nxehtė, jo tė zakontė nė disa pjesė tė tjera tė botės. Disa studiues tė klimės e vlerėsojnė ngrohjen globale si fenomen tė shkaktuar nga dora e njeriut...kryesisht djegia e gazeve dhe gazet e ēliruara nga serat,-thotė zoti Paēuri. Ai thotė se efektet e ngrohjes sė Tokės, do tė qėndrojnė pėr disa dekada edhe nėse vendet e ndryshme do tė pakėsojnė ēlirimin e gazrave nė natyrė. Kjo pėr arsye se dyoksidi i karbonit qėndron nė atmosferė pėr njė kohė tė gjatė. Pėr kėtė arsye, zoti Paēuri thotė se, tė gjitha vendet, tė varfėra dhe tė pasura duhet tė pėrgatiten pėr faktorė ekstremė klimatikė si pėrshembull valė tė nxehti, pėmbytje, thatėsira, dhe ndryshime tė brigjeve detare. Pėr shembull, -thotė zoti Paēuri,- nė dekadat qė vijnė, ndryshimet klimatike do tė rrezikojnė prodhimet bujqėsore nė Azi, ku njė popullsi e madhe e bazon jetėn tek bujqėsia. Bangladeshi mund tė humbasė rreth 7 pėrqind tė territorit si pasojė e ngritjes sė nivelit tė detit. Ne ndoshta duhet tė pėrqendrojmė studimet nė bimet qė i rezistojnė thatėsirės dhe nxehtėsisė, dhe nė disa raste ndoshta duhet ndryshuar pėrbėrja gjenetike e bimėve......Nė disa raste ndoshta do tė duhet ndryshimi inxhinierik i strukturave pėr tė mbrojtur instalimet bregdetare. Kėshtu qė ka disa lloje tė ndryshme masash qė duhen patur parasysh. Ai thotė se vendet nė zhvillim mund tė pėrballen mė sė shumti me ndryshimet klimatike, sepse nuk i kanė teknologjinė dhe mjetet e duhura pėr tiu pėrshtatur ndryshimeve. Njė sondė e re pėr nė planetin Mars Agjencia amerikane e hapėsirės, NASA lėshoi dje nė mbrėmje pas disa shtyrjesh njė sondė pėr nė Mars, me njė robot qė do tė eksplorojė kėtė planet. Sonda u nis nga Kepi Kanaveral i Floridės. Zyrtarėt e Nasės e e anuluan lėshimin tė dielėn pėr shkak tė problemeve me njė bateri, ndėrsa mė parė nisja ishte shtyrė pėr shkak tė motit tė keq dhe problemeve teknike. Roboti i quajtur Opportunity, sė bashku me robotin tjetėr Spirit qė ndodhet tashmė nė Mars, do tė kontrollojnė nėse ka shenja uji nė Planetin e Kuq, gjė qė do tė provonte qė jeta ėshtė e mundshme nė Mars. Teleskop i Fuqishėm pėr Pėrdorim Publik Zyrtarėt e qendrės Kabot pėr shkencė dhe hapėsirė nė Oakland tė Kalifornisė shpresojnė se teleksopi i ri, fjala e fundit e teknikės, do tė tėrheqė mė shumė vizitorė. Ky shikohet si teleskopi mė i madh qė ėshtė vėnė pėr pėrdorim publik nė Amerikėn e Veriut. Nėpėrmjet tij, tani ēdo kush mund tė vrojtojė yjet dhe objekte tė tjera nė hapėsirė. Qėndra shkencore Kabot tėrheq ēdo vit rreth 150 mijė vizitorė. Por me vėnin nė pėrdorim tė teleskopit tė ri, zyrtarėt e turizmit shpresojnė qė numri i vizitorėve tė rritet nė 250 mijė. Pėr projektimin dhe ndėrtimin e teleskopit tė ri u shpenzuan rreth 1 milionė e 500 mijė dollarė. Kjo shumė u siguruar vetėm nga fonde private. Zyrtarėt parashikojnė njė rritje tė numrit tė vizitorėve veēanēėrisht gjatė muajit gusht, kur planeti Mars i afrohet tokės nė distancėn mė tė afėrt gjatė 15 mijė vjetėve tė fundit. Deri nga fundi i vitit, imazhet e marra nga teleskopi i ri mund tė shihen edhe npėrmjet kompjuterit. Gjithashtu studentėt ose astronomėt amatorė nėpėrmjet kumpjuterit do tė jenė nė gjendje me telekomandė nga shtėpia ose klasa ta drejtojnė teleskopin drejt ēdo ylli ose objekti nė hapėsirė qė ata dėshirojnė tė vrojtojnė. |
|
#3
| ||||
| ||||
| Zbulohet vėzhguesi mė i vjetėr astronomik nė Evropė Arkeologėt kanė zbuluar vėzhguesin mė tė vjetėr astronomik nė Evropė afėr qytetit Gosek tė shtetit Saksoni-Anhalt nė Gjermaninė Lindore. Diamteri i tij ėshtė 75 m. Ky vend arkeologjik ndodhet 25 km larg pyllit tė fshatit Nebra ku u zbulua tre vjet mė parė njė disk i periudhės sė Bronzit tė Hershėm i zbukuruar nė ar. Arkeologėt mundėn tė pėrcaktojnė datėn e vėzhguesit astronomik nėpėrmjet metodės sė karbonit tė zbatuar tek dy maja shigjetash dhe kockash tė kafshėve tė gjetura brenda unazave tė sipėrpėrmėndura. Analizat dėftyen qė mosha e vėzhguesit astronomik ėshtė diku midis viteve 5000 p.e.s. and 4800 p.e.s., gjė qė e bėn atė vėzhguesin astronomik mė tė vjetėr nė Evropė. Pra, ky vėzhgues astronomik ėshtė 7000 vjeēar dhe me kėtė moshė para daton vendin arkeologjik nė Britani tė njohur me emrin Rrethi i Gurėve (Stonehedge, 2000 p.e.s.). Arkeologėve iu tėrhoq vėmendja pėr herė tė parė mė 1992 kur fotografitė nga ajri tregonin rregullsira gjeometrike tė kodrinave nė atė zonė. Megjithatė, gėrmimėt filluan vetėm vitin e kaluar. Vendi arkeologjik nė Gosek dallon qartė nga 180 vendet e tjera tė ngjashme parahistorike tė shpėrndara nėpėr Evropė. Zakonisht, katėr porta tė ēojnė nė ambjente rrethorė tek vendet e tjera, porse nė Gosek ndodhen vetėm tre porta tė atilla. Astrofizikanti Shloser i Universitetit tė Ryhrit nė Bohum pranon se vendi arkeologjik i zbuluar ka qenė ndėrtuar pėr tė vezhguar ndodhitė astronomike tė tilla si lėvizjet ė Diellit, Hėnės, yjeve dhe pėr tė ndjekur kohėn. Portat jugore shėnojnė lindjen dhe perėndimin e Diellit nė ditėt mė tė gjata verore dhe mė tė shkurtra dimrore, duke i mundėsuar kėshtu Evropianėt e hershėm tė pėrcaktojnė me saktėsi drejtimin e Diellit ndėrkohė qė ai zhvendoset nė qiell. Vendodhja, drejtimi i saj, shėnimi i ditėve mė tė gjata verore dhe mė tė shkurtra dimrore tregojnė ngjashmėri me diskun e famshėm nė botė Nebra i krijuar 2400 vjet mė vonė. Disku Nebra e ka diametrin 32 cm dhe u gjet nė pyjet e rajonit Nebra, 25 km larg Gesekut, dhe gjykohet si pėrfaqėsimi material mė i vjetėr i kozmosit. Shkencėtari Shloser beson se formacionet mbi disk kanė qenė mbėshtetur nė vėzhgimet e mėparshme astronomike tė bėra nė Gosek. Ambjenti me mure i Gosekut pėrbėhet gjithashtu nga njė formacion i pazakontė unazash njėqėndrore tė gardheve drunore me lartėsinė e njeriut. Pėr shkak se unazat dhe portat nė rrathėt e brendshėm bėhen mė tė ngushta sa me shume i afrohesh qendrės, arkeologėt mendojnė qė vetėm pak njerėz lejoheshin tė futeshin nė unazėn mė tė vogėl. Arkeologėt kanė gjetur mjaft dėshmi qė provojnė qė Goseku ishte njė vend ku nderoheshin kultet parahistorike. Rregullimi i kockave njerėzore, pėr shembull, nuk i pėrket njė vendvarrimi dhe shenjat e prerjeve mbi kocka tregojnė qė kurbane njerėzore kanė qenė zbatuar tek ai vend. Ky vend arkeologjik gjykohet tė jetė vendi mė i vjetėr i shenjtė i zbuluar nė Evropėn qėndrore. |
|
#4
| ||||
| ||||
| 18 Nov 2003, 14:08 UTC Energjia diellore, kaq e efektėshme dhe e dobishme, njė ditė mund tė bėhet e rrezikėshme pėr planetin tonė. Dielli nė vetvete ėshtė njė furrė gjigande bėrthamore nga e cila ēdo vit ēlirohen masa tė zjarrta tė cilat pengohen tė hyjnė nė atmosferėn e tokės nga njė shtresė e padukėshme mbrojtėse, shtresė pėr tė cilėn shkencėtarėt thonė se po vjen duke u dobėsuar. Ritmet e dobėsimit tė kėsaj shtrese mbrojtėse janė tepėr tė larta, dhe shkencėtarėt ende nuk janė nė gjendje tė thonė pėrse ndodh kjo. Flakėt diellore janė gazra tė ngarkuara me elekricitet qė dalin nga dielli nė formė shpėrthimesh tė fuqishme mijėra herė nė vit. Flakėt diellore tė kohėve tė fundit ishin mė tė fuqishmet tė regjistruara ndonjėherė nga astronomėt. Shkencėtari Andrew Coates pranė laboratorit tė hapėsirės Mullard nė Angli, thotė se dielli nė vetvete ėshtė njė furrė termo bėrthamore qė ēliron sasi tė shumta materialesh tė rrezikėshme nė formė shpėrthimesh tė fuqishme. Nė disa raste kjo masė gazesh qė vėrshon drejt tokės ėshtė nė madhėsinė e malit Everest. Planeti ynė mbrohet, nga kėto stuhi tė hapėsirės, nga njė shtresė e padukėshme magnetike, por qė po vjen duke u dobėsuar. Gjeologu John Shaw pranė universitetit tė Liverpulit nė Angli thotė se ndryshimet qė i janė shkaktuar kėsaj shtrese gjatė 300 vjetėve tė fundit janė mė tė madhe sesa ndryshimet e ndodhura gjatė 5 mijė vjetėve tė fundit. Shkencėtarėt mendojnė se fusha magnetike po dobėsohet dhe mund tė arrijė nė njė pikė kur fusha magnetike mund tė ndryshojė drejtimin, dhe kur kjo tė ndodhė, shigjeta e busullės do tė tregojė jugun nė vend tė veriut, ndėrsa kafshėve, qė orientohen nga njė busull e brendėshme natyrale, do tu duhet kohė ti pėrshtaten njė ndryshimi tė tillė. Ndėrkohė qė kjo fushė magnetike ndodhet nė periudhėn kalimtare, ajo do tė vazhdojė tė dobėsohet ndoshta deri nė 90 pėrqind. Nė kėtė mėnyrė, thotė shkencėtari Coates, mburoja e planetit do tė prishet dhe rrezatimi diellor dhe galaktik mund tė godasė drejt pėrdrejt atmosferėn tonė dhe rrezatimi nė tokė do tė rritet. Kjo do tė ēonte nė njė shtim tė rasteve tė kancerit si dhe do tė sillte ndėrprerje tė vazhdueshme tė komunikimeve satelitore. Por dobėsimi i kėsaj mburoje magnetike ka edhe njė anė pozitive. Aurorat, shfaqja natyrale me drita, mund tė fillojnė tė ndodhin ēdo mbrėmje, madje edhe nė vende ku nuk janė parė ndonjėherė mė parė. Shkencėtarėt thonė se kėto janė vetėm parashikime dhe njerėzimi ka ende qindra vjet kohė pėr tu pėrgatitur pėr to. Misioni nė Mars 6 janar 2004 Shkencėtarėt e agjencisė amerikane tė hapėsirės, Nasa po i gėzohen suksesit tė rrallė tė misionit nė Planetin Mars. Pas njė udhėtimi prej 500 milionė kilometrash, sonda amerikane Spirit u ul tė shtunėn e kaluar nė planetin e kuq dhe thuajse menjėherė filloi tė dėrgojė nė tokė fotografi tė planetit. Fillimisht sonda dėrgoi fotografi bardh e zi qė tregonin sipėrfaqen e sheshtė tė planetit Mars dhe mė pas filluan tė mbrinin fotografitė me ngjyra qė tregonin vendin e uljes sė sondės. Sonda Spirit u ul nė sipėrfaqen e Marsit tė shtunėn, pak para mesnatės, e mbėshtjellė me jastėkė ajri, pėr tė mbrojtur pajisjet e saj delikate nga dėmtimet e mudėshme. Spirit ėshtė sonda e parė robot nga dy tė tilla qė do tė eksplorojnė sipėrfaqen e Marsit pėr 90 ditė, duke mbledhur dhe analizuar mostra tė gurėve tė planetit si dhe do tė kėrkojnė tė dhėna pėr gjurmė uji, element kyē ky pėr jetėn. Shkencėtarėt e NASA-s mendojnė se nga analizimi me imtėsi i gurėve tė Marsit mund tė dalė se shumė kohė mė parė, ky planet ka qėnė i ngrohtė dhe me lagėshti, kushte tė pėrshtaėshme pėr ekzstencėn e jetės. Sonda e dytė, e quajtur Opportunity do tė ulet nė anėn tjetėr tė Marsit pas tri javėsh. Ulja me e sondės amerikane nė Mars cilėsohet nga shkencėtarėt si njė suskes i rrallė. Ajo vjen pas dėshtimit tė njė misioni tė ngjashėm nga ana e Agjencisė evropiane tė hapėsirės nė prag tė vitit tė ri. Ndėrkohė, njė anije orbitale ka hyrė tashmė nė atmosferėn plot pluhur e gaz tė njė komete, ku Nasa shpreson se do tė mbledhė e sjellė nė tokė grimca atmosferike tė mbetura qė nga periudha e krijimit tė sistemit tonė diellor afro 4 presje 6 miliardė vjet mė parė. Shkencėtarėt gjithashtu mendojnė se pluri yjor pėrmban molekula organike tė nevojshme pėr jetė, molekula tė cilat kometat kanė lėshuar nė planetin tonė miliarda vjet mė parė. Agjencia amerikane e hapėsirės ka planifikuar qė anija e hapėsirės tė sjellė nė tokė edhe 72 fotografi tė brendėsisė sė kometės me sipėrfaqe prej 5 kilometrash katrorė. ****************************************** Shkencėtarėt e kėtij observatori pėrpiqen tė kapin ndonjė sinjal nga Sonda e parė evropiane qė pritej tė ulej nė Mars qė mė 25 dhjetor. Ata qėndrojnė pranė aparateve ditė e natė, por deri tani pa sukses Edhe njė pėrpjekje nga ana e sondės amerikane Odisei e cila ndodhet nė orbitė, nuk pati sukses pėr tė kapur ndonjė sinjal tė sondės evropiane Beagle 2. Gjatė historisė sė misioneve tė shumta pėr uljen e sondave nė planetin Mars, vetėm tre kanė qėnė tė suksesshme, qė tė treja tė dėrguara nga Agjencia amerikane e hapėsirės. Sonda Beagle 2 ishte parashikuar qė tė hynte nė atmosferėn e Marsit tė enjten e kaluar nė orėn 3 e 45 minuta sipas grinuiēit dhe tė ulej nė sipėrfaqen e planetit tė kuq 7 minuta mė vonė. Shkencėtarėt shpresonin se sonda do tė ulej me pak vonesė, por kur sonda amerikane Odisei nuk mundi tė kapte ndonjė sinjal, shpresat sikur u pakėsuan. Zyrtarėt thonė se sonda Beagle, e rėndė 67 kilogram dhe me pėrmasat e njė automobili mund tė jetė ulur nė sipėrfaqen e Marsit por me antena tė shtrira nė drejtim tė kundėrt me sondėn Odisei. Ata gjithashtu thonė nė mos marrjen e sinjaleve tė sondės Beagle mund tė ketė ndikuar edhe klima tepėr e ftohtė e planetit Marsit duke bllokuar pėrhapjen e frequencave tė transmetimit nga ana e sondės. |
|
#5
| ||||
| ||||
| Plane tė reja pėr misionet amerikane nė hapėsirė Presidenti Bush paraqiti plane pėr njė seri tė re misionesh amerikane nė hapėsirė, tė cilat mė nė fund mund tė pėrfshijnė edhe fluturime nė Mars. Presidenti Bush tha se agjencia amerikane e hapėsirės NASA ka njė pėrqendrim tė ri dhe objetiva tė qarta pėr tė vazhduar eksplorimin e sistemit diellor me njė brez tė ri anijesh tė hapėsirės. Ne zgjedhim tė eksplorojmė hapėsirėn, sepse duke bėrė njė gjė tė tillė ne pėrmirėsojmė jetėn dhe shpirtin tonė kombėtar, prandaj le tė vazhdojmė udhėtimin, tha presidenti. Sė pari nė rendin e ditės sė presidentit pėr eksplorimin e hapėsirės ėshtė pėrfundimi i Stacionit Ndėrkombėtar tė Hapėsirės deri nė vitin 2010. Zoti Bush tha se synon tė pėrmbushė angazhimin e Shteteve tė Bashkuara ndaj 15 vendeve partnere dhe tė ripėrqendrohet nė fushėn e kėrkimeve drejt kapėrcimit tė ndikimeve tė fluturimeve me njerėz nė hapėsirė. Mjedisi i hapėsirės ėshtė i dėmshėm pėr qeniet njerėzore. Rrezatimi dhe mungesa e forcės sė rėndesės pėrbėjnė rreziqe pėr shėndetin e njeriut dhe ne kemi shumė pėr tė mėsuar rreth ndikimeve tė tyre afatgjatė para se ekuipazhe me njerėz tė mund tė rrezikojnė nėpėr boshllėqet e hapėsirės pėr muaj tė tėrė para se tė kthehen pėrsėri nė tokė, tha presidenti. Pėrfundimi i Stacionit Ndėrkombėtar tė Hapėsirės do tė kėrkojė qė NASA tė dėrgojė pėrsėri nė hapėsirė disa prej anijeve tė hapėsirės, tė cilat kanė mbetur nė tokė qė prej katastrofės sė vitit tė kaluar tė anijes Columbia dhe vdekjes sė ekuipazhit tė saj prej 7 astronautėsh. Deri nė fund tė kėtij dhjetėvjeēari presidenti Bush tha se e gjithė flota e anijeve pėr vajtje -ardhje nė hapėsirė do tė ndalojė fluturimet pas njė shėrbimi prej gati 30 vjetėsh. Vendin e saj do ta zėrė njė brez i ri anijesh hapėsinore, i quajtur Automjeti i Ekuipazhit tė Eksplorimit, i cili, tha presidenti, duhet tė jetė gati pėr tu lėshuar deri nė vitin 2014. Presidenti tha se astronautėt do ti pėrdorin kėto automjete pėr tė udhėtuar nė stacionin e hapėsirės dhe pėr tu kthyer nė hėnė ndoshta qė nė vitin 2015. Pas njė sėrė vėzhgimesh me robot nė hėnė, zoti Bush tha se astronautėt mė nė fund do tė krijojnė njė farė baze pėr kėrkime shkencore dhe njė vend lėshimesh pėr eksplorime tė mėtejshme, pėrfshirė edhe njė udhėtim nė Mars. Nisja e anijeve tė rėnda dhe karburantit nga graviteti i tokės ėshtė njė ndėrmarrje e kushtueshme. Anijet e hapėsirės tė montuara dhe tė furnizuara nė hėnė mund tė pėrdorin shumė mė pak energji, duke ulur nė kėtė mėnyrė koston, tha presidenti. Ndryshe nga gara e hapėsirės gjatė viteve tė luftės sė ftohtė, presidenti Bush tha se hapėsira tani ėshtė mė shumė se njė udhėtim, tė cilin Shtetet e Bashkuara synojnė ta bėjnė me vende tė tjera nė frymėn e bashkėpunimit e tė miqėsisė. Njė gjė e tillė mund tė eliminojė njė pjesė tė konsiderueshme tė shpenzimeve tė programit, i cili vetėm gjatė 5 vjetėve tė ardhshėm do tė kushtojė 12 miliardė dollarė. Shtėpia e Bardhė thotė se pjesa mė e madhe e kėtij fondi do tė vijė nga riorganizimi i 11 miliardė dollarėve tė buxhetit tė tanishėm tė NASA-s prej 86 miliardė dollarėsh. Rusia ka lėnė gjithashtu tė kuptohet se planifikon tė rifillojė programet pėr eksplorimin e hėnės dhe tė Marsit. Japonia dhe India kanė gjithashtu plane pėr eksplorimin e hapėsirės.
__________________ Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im. |
|
#6
| ||||
| ||||
| Projektim me ekran nė Fakultetin e Shkencave Afėrdita, shfaqja e rrallė qė pritet tė mbėrrijė Mė datėn 8 qershor do tė ketė njė ngjarje tjetėr tė rėndėsishme: kalimi i Afėrditės nė vijėn mes Diellit dhe Tokės. Kjo do tė bėjė qė pėr rreth 5 orė nė sipėrfaqen e Diellit tė duket hija e Afėrditės, nė formėn e njė njolle tė errėt. Kjo ėshtė ngjarje relativisht e rrallė, ka ndodhur pėr herė tė fundit nė vitin 1882. Por duhet bėrė shumė kujdes: Dielli nuk vrojtohet asnjė herė direkt, sepse shkakton verbim. Drejtimi i dylbive ėshtė jashtėzakonisht i rrezikshėm, shkakton verbim tė menjėhershėm. Nė Fakultetin e Shkencave tė Natyrės kjo ngjarje do tė projektohet nė njė ekran, me dritėn qė vjen direkt nga dielli. Informacione Kjo kometė qė po vrojtohet kėto ditė ėshtė kapur pėr herė tė parė nga observatorėt nė vitin 2001 Kometė, nga greqishtja e vjetėr do tė thotė flokė. Pjesa mė spektakolare e saj ėshtė bishti i shndritshėm Kometa Halley ėshtė njė nga kometat mė tė famshme tė kohės sonė, e cila mund tė shihet nga toka afėrsisht njė herė nė 160 vjet Bishti i kometės ėshtė avulli i krijuar nga shkrirja e njė pjese tė kometės, i shtyrė nga presioni i rrezatimit diellor Meteorėt qė bien mund tė jenė edhe copėza kometash, tė cilat janė gjithnjė burim informacioni pėr pėrbėrjen e sistemit tonė diellor Kometa qė mund tė vėzhgohet kėto ditė nė konstelacionin e Gaforres ndodhet 50 milionė kilometra larg tokės
__________________ Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im. |
|
#8
| ||||
| ||||
| Studiuesi i orbitės sė Marsit i lanēuar nga NASA, filloi dje tė orbitojė planetin e Kuq Misioni i tij i vėzhgimit do tė zgjasė dy vjet me qėllim pėr tė gjetur vende zbarkimi pėr udhėtime tė ardhshme dhe kėrkimin e mė shumė provave, se uji dikur ka qenė i pranishėm nė sipėrfaqen e Marsit. Sonda iu dėrgoi njė sinjal kontrolluesve tė laboratorit tė National Aeronautics and Space Administration nė Pasadena, Kaliforni, dje nė orėn 5:16 pasdite (me orėn lokale). Kjo ishte shenja, qė sonda fiku motorėt dhe u ul nė orbitėn e planetit, ku ishte nėn ndikimin e gravitetit tė tij. Pėr rreth 30 ditė, sonda do tė fillojė njė proces 6-mujor tė njohur si aerobraking pėr tė ndryshuar orbitėn e tij nė njė formė mė rrethore. Ky sistemim do tė maksimizojė pėrdorimin e gjashtė instrumenteve shkencore gjatė misionit qė ka kushtuar 720 milionė dollarė. Jam shumė i lehtėsuar, tha menaxheri i projektit, Jim Graf, nė njė intervistė televizive nga NASA. Ishte perfekte. Nuk do tė mund ta pėrshkruanim mė mirė. Astrobiologėt kanė dėrguar sonda nė sistemin diellor qė nė vitin 1970 pėr tė kėrkuar trupat (planetėt) pėr ujė tė lėngshėm pėr tė ndihmuar shkencėtarėt tė dalin nė pėrfundimin se si ėshtė formuar jeta nė Tokė. Ka shumė kohė, qė shkencėtarėt kanė hedhur teorinė se kjo ka ekzistuar nė gjashtė trupa: Toka, Marsi, hėna e Jupiterit, Europa dhe hėna e Saturnit, Enceladeus, ku sonda Cassini e NASA-s ka gjetur prova tė ekzistencės sė njė oqeani tė nėndheshėm. Agjencia pėr eksplorimin e Marsit, Rovers, e cila e ka vėzhguar planetin prej mė shumė se dy vjetėsh, ka gjetur prova tė mineraleve tė lėna pas nga uji, qė dikur ka qenė nė sipėrfaqen e Marsit dhe nė polet e planetit janė fotografuar njolla akulli. Sonda 2 177 kg, Mars Reconnaissance, ėshtė lanēuar mė 12 gusht dha ka pėrshkruar rreth 310 milionė milje. Ai do tė bashkohet me dy sonda tė tjera qė po qarkullojnė rreth Marsit dhe do tė orbitojė nė polet e planetit nė rreth 200 milje. Sonda do tė pėrshkruajė planetin nė detajet mė tė hollėsishme, sidomos me kamerėn qė kushton 31 milionė dollarė, e ndėrtuar nga Ball Corp, dhe Universiteti i Arizonės qė do tė jetė e aftė tė fotografojė edhe objekte sa njė filxhan kafeje.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
|
#9
| ||||
| ||||
| Dikur nė Mars ka patur det Disa studime te reja te sapo publikuara kane nxjerre teorine se ne brigjet e Meridiani Planum ne Mars ka ekzistuar nje det i me uje te kripur. Kerkimi per uje ne fqinjin e planetit fqinj me Token eshte ne qender te debatit mbi mundesine e jetes qe mund te kete ekzistuar ne planetin e kuq. Ne mars te vitit 2004, Skuadra e NASA per Zbulimet ne Mars, e drejtuar nga Steve Squyres, mbajti nje konference per shtyp per te njoftuar se skuadra Opportunity Rover, e cila ne ate kohe kishte kater muaj qe po studionte formimet shkembore ne Meridiani, kishte zbuluar prova gjeologjike se kjo zone me pare kishte qene e mbuluar me uje. Skuadra theksoi pranine e nje lloj guri ranor qe ata mendonin se ishte formuar ne te shkuaren e larget kur shkembinjte vullkanike ishin shkeputur ne uje acid dhe me kripe qe me vone avulloi. Njoftimi ngjalli shume diskutime ne ate kohe duke menduar se ky det mund te kishte qene shtepia e organizmave te gjalle, ndoshta te ngjashem me baktere ose me mikrobe te tjera ne Toke.
__________________ The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps. |
![]() |
| Bookmarks |
| Alternativa Teme | |
| Vleresojeni kete Teme | |
| |
Tema te ngjashme | ||||
| Tema | Filluesi i temes | Forumi | Pergjigje | Postimi i Fundit |
| Qėllimi dhe kuptimi i fesė - besimit | Sabahi | Teologjia | 0 | 05-01-2008 11:26 |
| Dilemat me te cilat perballen Rinia | SmArTs_WAY | Kurani dhe Jeta | 0 | 27-06-2006 10:21 |
| Dyzet hadithe mbi personalitetin Islamik | SmArTs_WAY | Kurani dhe Jeta | 0 | 27-06-2006 10:08 |
| Bibla ne Shqip | Administratori | Bibla dhe Jeta | 11 | 27-02-2005 01:51 |
| Histori Shkodrane : Krimet komuniste. | AlbShkodra | Historia | 21 | 16-12-2003 19:36 |