100 vjet nga fluturimi i parė. 12 sekondat qė e ndryshuan botėn Vėllezėrit Wright e filluan epokėn e aviacionit mė 17 dhjetor tė vitit 1903. Prej asaj dite, zbulimi i tyre e bėri botėn mė tė vogėl...
Nė mitologjinė greke Ikarusi ishte i pari qė e provoi rrezikun nga ngjitja e fletėve me anė tė dyllit dhe ngjitjes nė qiell (ra nė oqean dhe u mbyt). Mirėpo, para 100 vjetėve vėllezėrit Wilbur dhe Orville Wright e filluan epokėn e aviacionit modern me njė ngjarje mjaft modeste: ata e mbuluan me njė pėlhurė tė bardhė njė skelet prej druri, ia vendosėn njė motor prej 12 kal fuqive tė pėrgaditur nga ta, dhe u ngjitėn nė qiell... Vetėm pėr disa sekonda...
Nė 17 dhjetor tė 1903-shit, katėr fluturimet e shkurta tė kėtyre dy vllezėrve afėr vendit tė quajtur Kitty Hawk, nė gjatėsi prej 120-852 feets (njėsi matėse amerikane), e ndryshuan krejtėsisht botėn. Kėto ishin fluturimet e para tė kontrolluara, me makina mė tė rėnda se ajri. Ėndrrat e fėmijve qė nga koha greke dhe tė shkencėtarėve si Leonardo da Vinēi mė nė fund u realizuan.
Sot aviacioni vazhdon tė bashkojė shkencėn dhe artin, tė panjohurėn me matematikėn. E solli botėn mė afėr, duke eliminuar izolimin gjeografik. Ja solli turizmin masave tė mėdha, e shpejtoi tregtinė dhe ia zgjeroi horizontet secilit, duke filluar prej poetėve e gjer te polikanėt dhe zbuluesit. Mirėpo, pėr fat tė keq i transformoi edhe luftėrat, duke i bėrė mė vdekjeprurėse duke u dhėnė njė mjet tė ri dhe tė rrezikshėm.
Mu pėr kėto arsye pozitive dhe negative, aeroplani fitoi njė vend tė posaēėm magjik nė imagjinatėn e njeriut dhe u quajt "zbulimi mė i madh i shekullit tė 20-tė". |