Vetëm dy ditë na ndajnë nga rivënia në skenë e “Medeas”, tragjedisë së famshme të Euripidit, sjellë në skenë me regji të Mikel Kalemit. Premiera e shfaqjes u bë në muajin nëntor të vitit 2006, në sallën Black Box të Akademisë së Arteve, me një sukses të padiskutueshëm. Nën interpretimin e protagonistëve Ema Andrea, Vasjan Lami, Roza Anagnosti e Ahmet Pasha, drama shënon një risi në teatrin shqiptar. Tashmë, ajo do të ngjitet në skenën e Teatrit Kombëtar për tre ditë me radhë, në 1- 2- 3 qershor, pikërisht në kohën kur sapo është mbyllur sezoni teatror në TK dhe në tre muaj mbi skenë do të ngjiten vetëm shfaqje të kompanive private.

Një shpëtim për artin e këtyre muajve, edhe pse në vetvete një sfidë për “Medean”, që do të çelë e para këtë sezon veror në skenën teatrore të kryeqytetit. Për më tepër, rreth shfaqjes foli me ne aktori Vasjan Lami, i cili në shfaqje luan rolin protagonist të Jasonit, bashkëshortit të Medeas (Ema Andrea në rol). Si e përjeton ai rolin e Jasonit, konceptimin e ri të veprës dhe emocionet e Festivalit të Butrintit dhe atij të Athinës, në të cilat merr pjesë së shpejti trupa e “Medeas”...

Le të flasim për vënien në skenë të “Medeas”, konceptimin shqiptar të veprës së antikitetit grek?
Mikel Kalemin unë kam pasur rast ta njoh dhe të shoh simptomat e tij regjisoriale që në vënien në skenë të “Antigonës”. Më pëlqeu shumë, kishte një regji perfekte dhe një vizion shumë interesant regjisorial. Më la impresionet më të mira dhe kur e urova, i thashë se jam shumë kurioz të shoh vënien e tij të radhës në skenë, për të besuar se është vërtetë një regjisor i talentuar. Dhe nuk vonoi, pas rreth një viti ai më ofroi rolin e Jasonit. Pashë që në bisedat e para se ai kishte një vizion të vetin origjinal, sepse ai ka një avantazh: njeh shumë mirë veprat e antikitetit grek, ka parë në skenë dhjetëra prej tyre, njeh gjuhën dhe kështu, e sjell veprën me një vizion krejt të ri. Për veprën ka bashkëpunuar më së miri edhe me Genc Shkodranin, sepse është kryesore se me çfarë skenografie vjen, pasi mes tyre ata përcaktuan edhe zgjidhjen e veprës, që ishte kyçi i suksesit të saj. Struktura është po ajo: kori- personazhet- ngjarja, por ai i bëri një shkurtim veprës, duke e zhveshur nga mitologjia greke, e cila e bënte pak të largët në kohë si vepër, pak ëndërrimtare, duke e sjellë më të prekshme dhe të perceptueshme për spektatorin shqiptar. Që kur e lexoje materialin e reduktuar, kuptoje se ishte një vepër që thoshte edhe sot shumë. Një grua vret fëmijët e saj për hakmarrje ndaj të shoqit dhe jo shumë kohë më parë kishin ndodhur edhe këtu makabritete të tilla. Kjo tingëllon vërtet aktuale, është problem i mprehtë dhe një nga dramat e shoqërisë sonë. Mendoj se kjo më erdhi mua e plotë nëpërmjet veprës dhe kjo është pikërisht çka Mikeli donte t’i transmetonte spektatorit shqiptar.

Nga premiera në Akademinë e Arteve në vënien e dytë të saj, cila është pritshmëria e spektatorit për një shfaqje si kjo?
Unë mund të them pa rezervë, se “Medea” është një nga veprat më të suksesshme të paktën këto 15 vjet të ndryshimeve demokratike, jo se jam unë pjesë e saj. Është një nga veprat më dinjitoze në parametra. Vepër që Greqia, si vend i origjinës (së veprës së shkruar) dhe që e vë në skenë prej qindra vjetësh, fton pikërisht trupën tonë ta vërë në skenën e saj, do të thotë që vepra i ka kaluar parametrat ndërkombëtarë. Ky është fakt. Ne do të jemi në 6-12 qershor në Greqi, për të dhënë 3 shfaqje në Festivalin e Teatrit Botëror të Athinës, ku do të vijnë trupa nga të gjitha vendet e botës. Ndërsa për spektatorin shqiptar, mund të them fare thjeshtë që ishte nga veprat e rralla, që të gjithë llojet e spektatorit, qoftë edhe ata që janë kritizerë të teatrit, e kanë pëlqyer shumë. Ndoshta ndonjë kritizer nuk është shprehur me superlativa, por vepra ka marrë nga të gjithë vlerësime maksimale, për regjisorin në radhë të parë dhe për trupën, po ashtu. Ndoshta unë isha iniciator që në vepër të angazhoheshin edhe aktorë si Roza Anagnosti dhe Ahmet Pasha, që janë personalitete të skenës dhe kjo duke besuar se Mikeli do të bënte një shfaqje të mirë. Ishte dëshira ime, që në këtë shfaqje ai të sillte në skenë R. Anagnostin, edhe pse ajo është në pension, por aktive në skenë, A. Pasha, Vangjel Toçen atëherë dhe tani, Pirro Malavecin. Unë do doja që kjo vepër të plotësonte në vizionin e regjisorit Kalemi pjesëmarrjen në trupë të aktorëve të mëdhenj, në këtë mënyrë siç erdhi. Ishin rreth 7 shfaqje në nëntor 2006 dhe spektatori erdhi në rritje, edhe pse me një publicitet fare modest. Madje, ditët e fundit të shfaqjes nuk kishte më bileta. Kjo tregon, se në një vepër edhe nëse mungon publiciteti në media, me vlerat e saj vepra i bën vetë publicitet vetes. Kjo ndodhi edhe me këtë shfaqje, që ishte tregues i suksesit. Për këtë vënie të dytë në skenë, shumë njerëz nuk e dinë, pasi informimi nuk ka qenë i plotë. Në vënien e saj të parë, me dhjetëra njerëz më pyesnin se kur do vihej sërish në skenë. Vetëm amatorët e hershëm të teatrit e dinë (qesh)...

E sigurt është që të gjithë tashmë e dinë që do të jeni pjesëmarrës në Festivalin e Butrintit, e për më tepër, përballë një trupe angleze që vë po “Medean”. Si e ndjeni rivalitetin me Jasonin anglez?
(qesh) Jam vërtet shumë kurioz ta shoh. Është diçka shumë e bukur kjo rastësi, kur dy trupa vijnë me të njëjtën vepër. Akoma më shumë, teatri anglez! Vihen përballë ‘babai i teatrit’ me ‘nipin’. Nuk e di çfarë vënie do të jetë, por kjo ardhje e “Medeas” është një nga vëniet më dinjitoze të teatrit tonë në skenën e Butrintit, ku do të vihet edhe “Berberi i Seviljes” natën e fundit. Këto dy vepra janë nga vëniet më dinjitoze në skenën e teatrit, pa i injoruar veprat e mëparshme. Kam bindjen profesionale se këto janë dy shfaqjet më të arrira të Teatrit Kombëtar këto 15 vitet e fundit.

Kompanitë private dhe klima e përgjithshme e teatrit shqiptar. Mos duhet të kenë privatët më shumë mbështetje?
Është normale dhe kjo është, pa frikë, një nga defiçencat e teatrit. Krijimi i kompanive private është shumë i vogël, por mendoj se sponsorizimi për to duhet të jetë më i madh, megjithatë i kontrolluar. Shpesh këto kompani kanë vënë në skenë vepra komerciale, abuzive dhe për këtë unë nuk jam dakord. Vetë spektatori tani do komedi, sepse është i stresuar dhe ka nevojë për çlodhje në teatër. Por nuk duhet ta degjenerojnë, me vënie veprash banale apo me banalitete, për të thithur spektatorin dhe për të fituar pesë lekë. Do të vijë edhe tek ne koha kur shteti të investojë 60-80% të kompanive dhe pjesën që mbetet ato ta mbledhin nga të ardhurat, siç ndodh edhe jashtë. Vërtet të investosh, por ky investim do ishte serioz nëse do të përzgjidheshin veprat, që të vlenin si shfaqje. Një nga detyrat e artit është edhe të kultivojë shijet e mira tek spektatori dhe kjo është detyra e të gjithëve, ndoshta edhe e vetë ne aktorëve. Unë vetë, si Vasjan, nuk do të pranoja që të luaja banalitete vetëm për ato pesë lekë. Do më vinte turp nga vetja, siç edhe më vjen kur shoh kolegët e mi, saqë nuk mund ta shohësh dot shfaqjen me familjen. Në këtë sens, jam shumë strikt. Është e domosdoshme të mbështeten kompanitë private, sepse sjellin një lloj konkurrence të mirë. Siç është edhe kjo vënie e “Medeas” nga Atelier 31, që me bindje ju them se është një konkurrencë dinjitoze para Teatrit Kombëtar, që një regjisor i ri vihet përballë regjisorëve me emër dhe mbi të gjitha me një kryevepër, jo me shfaqje limonadë. Është vepër shumë e vështirë, për ta vënë në skenë një regjisor i ri. Është një ballafaqim progresiv, rivalitet artistik i arrirë.

Mendoni se Jasoni është roli më i mirë që keni vënë në skenë gjatë gjithë vitit?
Mendoj se Jasoni është një personazh, që e ka ëndërr çdo aktorë për ta marrë si rol. Për mua ishte një shans që e luajta Jasonin. Ky është një personazh me parametra të tillë dramaturgjikë, që rrallëherë i bie aktorit ta luajë gjithë jetën e tij, ndoshta. Mendoj se e kam arritur në parametrat e kënaqshëm. Jam jashtëzakonisht i kënaqur dhe në shfaqjet në vazhdim do kërkoj edhe më nga roli. Mendoj se padyshim, ky është roli im më i mirë vitet e fundit.

__________________
Be aware of what u do in the past, because of the future consequences!