Koreografi i njohur italian Toni Candeloro tregon për premierën e re në Teatrin e Operas dhe Baletit. Ndërkohë që zhvilloheshin provat në sallën e baletit për shfaqjen “Paganini” koreografi i njohur tregonte për projektet e reja që kishte ai së bashku me drejtorin e këtij teatri Zhani Ciko.

-Flisni pak për rikthimin tuaj në Shqipëri?
Nuk mund të flitet më për një rikthim sepse është e treta apo e katërta herë që unë vij në Shqipëri. Tani mund të them se jam një koreograf, i cili varet edhe nga Teatri i Operas dhe Baletit të Tiranës.Ky është një ndër takimet e radhës që tashmë, në harkun e një viti jam mësuar me to. Jam natyrisht shumë i kënaqur që ndodhem këtu, sepse kam patë zhvillimin shumë të rëndësishëm të balerinëve, falë dhe të kësaj shkrirjeje që patëm sepse edhe unë mësova se çfarë ndodh në shkëmbimet dhe në takimet, është një shkëmbim reciprok dhe kështu edhe unë herën e kaluar u largova nga Shqipëria i pasuruar dhe shpresoj që këtë herë të ndodh e njëjta gjë si herët e shkuara, të marr të njëjtën kënaqësi.

-Cili është ndryshimi që sjell Toni Candeloro në skenën shqiptare?
Po, duhet folur edhe për publikun, i cili duhet të mësohet me diçka ndryshe. Diçka ndryshe nuk do të thotë që të bëjmë çmendurira, por diçka ndryshe do të thotë që të nga kjo traditë dhe nga ky repertor të bëjmë gjëra që të jetë, jo e re por ndryshe e cila i jep një elasticitet baletit që normalisht bëhet këtu në Tiranë. Besoj se meqenëse është e treta apo e katërta herë publiku është mësuar disi me atë që bëj unë dhe me atë që bëjnë balerinët së bashku me mua këtu.

Kështu që tek kjo shfaqje ajo që shikoj se është më e rëndësishme është që të mos duket shumë Toni Kandeloro duke kërcyer, por të gjithë balerinët, sepse fati i madh i Teatrit të Operas dhe Baletit të Tiranës është që ka balerinë fantastikë. Megjithëse duhet të mësohen akoma dhe më shumë që të kenë një elasticitet, mbi të gjitha një dëshirë që të përpiqen që të jenë utilitar. Sot shoqëria bënë një balet klasik dhe më pas një balet neoklasik ose modern, dhe kjo është e vetmja mënyrë që të arrish të japësh një plasticitet të ri, dhe të aktualizosh teknikën dhe plasticitetin e trupave, por mbi të gjitha t’i japësh publikut atë që ndodh në skenat e tjera europiane.

-Sa mendoni se është i interesuar publiku shqiptar për shfaqje të kësaj gjinie?
Të them të vërtetën, unë marr e-mail gjatë gjithë vitit. Vitin e kaluar kishte raste kur unë nuk mund të dilja dhe kjo vërteton jo suksesin tim por suksesin e të gjithëve. Me suksesin mësohesh por unë më suksesin e Tiranës nuk jam mësuar sepse është një sukses i vërtetë, një sukses i kureshtjes, dhe kështu është një sukses i vërtetë nga këndvështrimi human. Mua pikërisht kjo më intereson, që të kem një sukses human. Mendoj se kjo është shumë e rëndësishme sepse është historizuar, sepse ishte zhvillimi i parë italian që ndodhte në Teatrin e Operas dhe Baletit në Tiranë, por jo vetëm për t’i dhënë një datë këtij aktiviteti por nje vijimësi, pikërisht ajo vijimësi që është tani. Unë duhet të falënderoj shumë Zhani Cikon i cili nuk është vetëm një drejtor, as ajo që mendoni por është më shumë se kaq.

Është një njeri i cili rrezikon shumë dhe një njeri që hap kufijtë tuaj ligjor dhe hap mbi të gjitha një diskutim për të luftuar një situatë të vështirë këtu aktualisht por falë vështirësive dalin krijime dhe takime të rëndësishme dhe të reja. Kështu që përveç balerinëve, dëshira ime për të qenë këtu është që të jem pranë Zhani Cikos. Mendoj se është një drejtues i vërtetë dhe një kryetar i vërtetë Teatri, dhe gjenden vërtet pak të tillë, me një kulturë të madhe, dhe një edukatë artistike të vërtetë dhe nuk kisha takuar një drejtues të tillë prej vitesh.

-Na tregoni diçka më shumë për shfaqjen?
Shfaqja është një pretekst. Mund të ishte “Paganini” apo “Mozart” apo “Farineli”, janë të gjithë pretekste për të qenë aktual. Mendoj se sot të përsërisësh “Paganinin” është e pamundur. Nuk mund të jetë njeri aq idiot që të imitoj “Paganinin”, sepse nuk e dimë se si ishte dhe në fakt nuk duam ta dimë, thjesht duam të lexojmë dhe të informohemi por në skenë nuk është e rëndësishme të vëmë jetën e Paganinit sepse asnjeri nuk do t’ia dijë për këtë. Ne duhet ta sjellim sot me justifikimin që rievokimi i këtij miti të violinës, duam të gjejmë këtë justifikim dhe këtë rast për të folur për një personazh i cili e ka bërë muzikën të rëndësishme dhe falë tij të frymëzohemi.

Në këtë rast edhe falë Rakmaninoph sepse Paganini është i treguar nga një kompozitor i modernitetit rus. Kështu që është një incest dashurie drejt këtij Paganini, nga vetë Paganini dhe Rakmaninoph, ndoshta koreografia ime, por natyrisht nga suksesi i balerinëve të Teatrit të Operas dhe Baletit të Tiranës, që në këtë periudhë janë momenti më interesant i karrierës sime sepse po filloj t’i jap formë një hipoteze, që shpresoj të mos mbetet e tillë, dëshirës sime për të bërë koreografi. Unë nuk e konsideroj veten një koreograf, por si dikush që po përpiqet të bëj koreografi, dhe kur ke të bësh me kualitete plastike, emotive dhe pasionale, si këta që gjenden këtu unë e konsideroj veten shumë me fat, dhe kështu që është shumë e lehtë.

-Pas përfundimit të premierës së “Paganinit” në Teatrin e Operas dhe Baletit në Tiranë cilat do të jenë angazhimet tuaja?
Pas shfaqjes këtu do të shkoj në Itali. Kam një shfaqje në Genova për “Carlo Felice”. Me këtë rast do të ketë një ekspozitë për Rakmaninoph që titullohet “Rusia Urs” për piktorët e mëdhenj të viteve 900. Do të zhvillohet kjo shfaqje për Diagileph dhe për disa nga kompozitorët rus të viteve 900, të cilët kanë bërë modernitetin përveç koreografive të mëdha të Mischell Fockin. Shfaqja që do të zhvillohet në një nga sallat më të mëdha të Genova, titullohet “Duke pritur Diagileph”, sepse Diagileph është drejtori i baleteve ruse që në vitet ‘900 bënë një jehonë në një aksident, dhe kjo paqe e arteve, falë muzikës, pikturës, skulpturës dhe balerinëve. Për të parët herë në botë dhe në histori është kjo shtrirje e madhe arteve, por nuk është kjo e rëndësishme. E rëndësishme është se përfaqësues janë emrat më të spikatur dhe më të shquar të viteve ‘900.

-Kur do të riktheheni përsëri në Shipëri?
Shumë shpejt. Është një projekt të cilin po e diskutonim me maestron Zhani Ciko, sepse është ky projekti Puglia-Shqipëri dhe duhet ta konkretizojmë. Unë dhe Zhani Ciko kemi bërë shumë duke rrezikuar personalisht. Kështu që nuk kemi pritur ligjet, nuk kemi pritur financimet e famshme, por rrezikuam. Është shumë e rëndësishme së pari që të zgjidhemi dhe të kuptohemi në mënyrë që të japim produkte që të mos japin jo vetëm një rizgjim ekonomik por edhe kulturor. Unë kam shprehur dëshirën që të ftoj Teatrin e Operas dhe Baletit që të zhvilloj një turne jo vetëm në Itali por edhe në vende të tjera.
-Projekti që keni së bashku me teatrin e operas për çfarë bën fjalë?
Projekti ka të bëj me një produksion të ri. Por është një projekt për produksion të bashkëpunëtorëve italian dhe shqiptar. Këtë herë duam që të bëjmë një produksion më të madh të shoqëruar me një turne. Në këtë mënyrë do të arrijmë që Teatri i Operas dhe Baletit të Tiranës të ndërfutet në një qark internacional dhe të mund të bëj një promovim të vërtetë, sepse sipas mendimit tim është shumë e rëndësishme që të dëgjohen edhe shqiptarët në botë.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

kam pasur rastin ta shohe kete Tonin
eshte me mire te rri ne Pulja e te kapi ndonje pension
ne Tirane ka gjetur nje teater qe as ne enderr se kishte pare
nuk e di ku i gjejn keta pesionista dhe te humbur dhe i sjellin