Premierë e suksesshme e “Faustit” të Gunosë

Prof. Dr. Isak Shehu

Realizimi Padyshim vënia në skenë e“Faustit” të Sharl Gunosë (Charles Gounad) është një arritje në shumë drejtime, si artistike ashtu dhe menaxheriale duke thyer shumë koncepte në mirëfunksionimin e TOB-it si dhe në krijimin e traditave në këtë fushë. Që në momentin e parë që ballafaqohesh me afishet të binte në sy bashkëpunimi i gjerë i të gjithë atyre artistëve të shquar të huaj e shqiptarë gjë që tregon seriozitetin e organizatorëve për të realizuar me nivel sa më të lartë këtë vepër, e cila ka mjaft probleme të vështira artistike, por që mendoj se u arritën në nivele shumë të kënaqshme. E këtu, për këtë bashkëpunim, nuk duhen lënë pa falenderuar Ambasadën Franceze, Bashkinë dhe Operan e Marsejës e bashkëpunëtorë të tjerë të cilët ndihmuan në realizimin e kësaj opere. Sot, teatrot e operave në botë funksionojnë pikërisht në mënyrën se si u realizua “Fausti”. Për sezone të caktuara kontraktohen artistë nga e gjithë bota, si regjizorë, dirigjentë, solistë, skenografë etj duke plotësuar sipas nevojave stafin e caktuar për një vepër të caktuar. Kjo sjell freskimin e herë pas hershëm të produksioneve artistike gjë që mban të interesuar publikun e këtij zhanri nga një anë, por shërben dhe për shkëmbime përvojash për artistët nga ana tjetër.
Por kjo mënyrë funksionimi e TOB-it sjell kërkesën e rritjes apo sigurimit të më shumë fondeve, pra lind nevoja e krijimit të një “bordi donatorësh”, i cili të sigurojë të ardhurat e duhura. Këto janë probleme që do të kristalizohen në kohë, por u takon drejtuesve të institucionve kulturore dhe Ministrisë përkatëse që të shkurtojnë kohë, sepse shembujt e mira ekzistojnë, mjafton të ndjekësh e përshtatësh.

Pak fjalë mbi veprën
Opera “Faust” e Gunosë është një nga pikat kulmore të krijimtarisë franceze dhe njëkohësisht asaj botërore. Libreti mbështetet në kryeveprën e Gëtes me të njëjtin emër “Faust”. Ishte pikërisht kjo kryevepër që do të magjepste kompozitorin që në moshën 20 vjeçare dhe pas shumë skicimesh, pas 20 vjetësh, me libretin e shkruar nga Zhyl Barbie (Jules Barbier) nxjerr në dritë operan që do të pushtonte skenat e botës “Faust”. Në fakt libreti ka mangësi në drejtim të pasurisë dhe thellësisë së fjalës, por kjo nuk bie në sy, duke patur parasysh se nga ana tjetër siguron një veprim më të lirë skenik dhe mbi të gjitha një emocion më të ngjeshur muzikor.

Opera “Faust” e Gunosë mbetet simboli i operas franceze, e pasur me figura të shkëlqyera muzikore dhe me shprehi të përkryera figurash artistike. Ajo solli në skenë një gjuhë melodike dhe harmonike që shkoi larg, duke influencuar ndjeshëm krijimtarinë muzikore të mëvonshme. Pikërisht për këtë Debusy dhe Ravel do shpreheshin:”Guno rizbuloi sekretin e sensualitetit harmonik, të humbur nga klaviçembalistët francezë të shekullit 17-të e 18-të”.

Interpretët
Rregjia e skenografia të linte mbresa dhe mendoj se ishin në lartësinë e veprës muzikore. Çdo gjë ishte funksion të mendimit muzikor dhe këto ishin elementë që ndihmuan në realizimin cilësor të veprës.

Solistët për mendimin tim e justifikuan plotësisht besimin e kontraktuesve duke na dhënë figurat e personazheve muzikorë në tërësinë e tyre gjë që e konfirmoi dhe reagimi i ngrohtë i publikut në të gjitha shfaqjet. Duke shprehur urimet më të mira për artistët e huaj të cilët e justifikuan më së miri praninë e tyre në këtë opera do të doja të veçoja artistët solistë shqiptarë të cilët kanë arritur nivele mjaft të mira dhe kanë një prespektivë të sigurtë. Kështu të tre Margaritat dhanë një figurë të kompletuar si nga ana vokale, por edhe nga ana skenike. Me suksesin e Etleva Golemit dhe Mariana Lekës tashmë jemi mësuar dhe unë i uroj nga zemra për këtë arritje të re të karrierës së tyre, por dua të përshëndes dhe këngëtaren e re Emiliana Palushaj, studente në Akademinë e Arteve, e cila bëri një hap mjaft të sigurt në realizimin e këtij roli.

Edhe mexosopranot ishin të një niveli mjaft të mirë, por dua të veçoj E. Zepishtën për progresin që ka bërë me vokalin e saj. Fjalë të mira mund të thuhen dhe për L. Sulën dhe S. Hidershën në rolin e Vagnerit. Orkestra tingëlloi kompakte dhe këtë rradhë më e intonuar se rradhët e tjera. Eshtë për tu përgëzuar puna e dirigjentit italian Fabio Pirona për punën këmbëngulëse dhe mendoj se ai arriti qëllimit duke siguruar një tingëllim shumë afër kërkesave të veprës. Edhe kori e përballoi mjaft mirë rolin e tij me ndonjë problem në zërat e burrave, por që nuk e dëmtoi shfaqjen.

A ka krizë në opera?
Marr shkas ta mbyll me këtë pyetje nga një emision në Top Chanel me të njëjtin titull. Për mendimin tim krizë nuk ka përderisa ka produksione të tilla, por probleme ka. Gjithnjë për mednimin tim, problem është mungesa e një dirigjenti të kualifikuar që të paktën të dijë ç’është intonacioni. Dhe ky problem del në pah sa herë që vijnë dirigjentë nga jashtë. Problemi kryesor është se instrumentisti më i dobët i orkestrës është më i përgatitur se dirigjenti, atëhere çfarë mund të presësh nga orkestra?? Përsëri për mendimin tim problem jo i vogël është dhe pagesa e këtyre instrumentistëve. Nuk mendoj se është problem për buxhetin e shtetit rritja e pagave të instrumentistëve të dy orkestrave të kryeqytetit gjë që do të ndikonte drejtpërsëdrejti në nivelin e lojës së këtyre orkestrave.

Për fat të keq këto dy probleme nuk dolën në atë emision, por mendoj se nuk është vendi të zgjatemi me këto probleme, për të cilat mednoj se personat të cilëve u takojnë duhet të merren seriozisht, në mënyrë që atyre tu lehtësohet puna, dhe ne spektatorëve të na çojnë më me qejf e dëshirë në TOB.