Një skup i madh dramatik

Janë dashur vetëm 41 ditë xhirime nga një staf profesional kineastësh që mban emrat kryesorë të realizimit, Mevlan Shanajt regji dhe skenar të Natasha Lakos. Dy bashkëshortë modernë që nuk rreshtin drejt synimit të një suksesi të përbashkët nga ku duket se është arritur ajo çfarë ata kanë kërkuar në një bashkëpunim të frytshëm. Në filmin “Lule të kuqe, lule të zeza” shënohet një etapë e re e krijimtarisë epike e ndikuar nga ngjarjet e vitit ’97. Është një etje për të lënë një dëshmi të gjallë kur gjithë bota, jo vetëm Shqipëria, po priret rreth shoqërive retrospektive. E gjithë kjo... “vjen nga dëshira për restaurime rendesh të mëparshme të cilat sado të duam nuk mund të sillen si më parë. Ne jetojmë në këto vija jete paralele, kur njerëzit kanë restauruar edhe hakmarrjen” – kështu shprehen ato të dy, artistët bashkëshortë që mbajnë suksesin më të madh të këtij filmi. Kjo frymë Retro duket se i ka shoqëruar jo pak ata deri sa qëllimi i tyre është finalizuar në këtë film. Tek “Lule të kuqe, lule të zeza”, simptomat e përgjithshme restauruese duket se kanë depërtuar edhe më thellë. Nuk flitet më për restaurime sociale, por për ato shpirtërore, madje si për absurd, për restaurime dashurish.

Filmi ka skena të jashtëzakonshme dhe shumë të fuqishme. Kësaj rradhe krahas aktorëve Bujar Lako dhe Katriot Çaushit, vjen edhe Yllka Mujo. Tek “Lule të kuqe, lule të zeza” vjen edhe kamera profesionale e një vëzhgimi të madh artistik të Afrim Spahiut dhe muzika e mrekullueshme e Kujtim Laros, i cili është kompozitor i më shumë se 30 filmave artistikë. Elia Zaharia, e quajtur si një zbulim, një yll i ri në kinematografinë shqiptare, është protagoniste kryesore ku luan rolin e Anës, një vajzë e re që përcjell një dramë të fuqishme. Por frymës Retro nuk i kanë shpëtuar edhe vetë autorët e filmit, të cilët kanë marrë përsipër të zhbirojnë këtë temë në mes të ikjeve dhe largimeve shqiptare, kur faktikisht rrëzohet një sistem i tërë shoqëror, në një pikë mikroskopike të Evropës Lindore, siç janë rrëzuar qytetërime dhe sisteme të tëra gjatë gjithë kohërave. Shfaqja e këtij filmi starton për herë të parë në Tiranë me 14 Tetor, pas një premiere tepër të suksesshme në Prishtinë. Pas kësaj pritet që filmi të shfaqet edhe në kinematë e vogla në rrethe të ndryshme të vendit. E gjithë kjo – siç do të shprehej edhe vetë Shanaj – për një sensibilizim sa më të thellë të shoqërisë shqiptare. Një film ky që materializon përpjekjet e kësaj shoqërie si një shenjë e parë e ndërgjegjes që thërret.

Një angazhim total familjar që çojnë drejt një suksesi të padiskutueshëm. Joni Shanaj, i cili ka punuar në këtë film si asistent regjisor dhe montazhier, po udhëton në festivale të ndryshme ndërkombëtare me filmin e tij dokumentar “Ivi Tirana Pank”. Në përcjellje e sipër, gjithë preokupimi i familjes, veçanërisht i Erës, trashëgimtares së talentuar të familjes Shanaj, e cila është kthyer në një supervizore për krijimtarinë, është të justifikojë një skenë të filmit të xhiruar me aktorin kosovar Zeqir Duraku, në një monolog të tij para një qeni të varur. Era dhe Joni dëshirojnë të sqarohet se skena është e improvizuar dhe nuk janë kineastët që kanë provokuar përçudnimin e një kafshe të pafajshme. Sidoqoftë, ky qen i përçudnuar dhe i maskuar nga njerëzit gjendet në ekranin shpërthyes të filmit “Lule të kuqe, lule të zeza”. Edhe shumë gjëra të tjera mund të gjejë secili te ky film me dimensione të hapura, ashtu si edhe gjithë jeta e tyre krijuese.


Yllka Mujo: Uroj të mos jem unë etaloni për bijën time

Elia Zaharia, protagonistja që mbart dhe rolin kryesor të këtij filmi, sapo është kthyer nga Franca (nga ku ndjek studimet e larta në degën e aktrimit), pikërisht për këtë premierë. Një pozicion i ri ku ajo rishfaqet para publikut tashmë jo me artin e këngës, por në atë të kinemasë. Duket se një rastësi e bukur por edhe një dëshirë e kuptimtë e ka çuar drejt këtij roli. Kohë më parë, kur ajo ka shfaqur këtë dëshirë në një intervistë për të luajtur përkrah nënës së saj, aktores së madhe Yllka Mujo, ka tërhequr vëmëndjen e regjisorit Shanaj, i cili pa patur nevojën e një kinoprove i ka besuar asaj rolin e protagonistes kryesore. “Qysh në momentin e parë që kam lexuar skenarin, kam ëndërruar ta kem këtë rol, sepse aty gjeta që në fillim një pjesë të vetes sime”. Një eksperiencë e re në kinema, por në tërësinë e një arti të plotë kjo ka dominuar vazhdimisht në jetën e artistes së re.

“Jam rritur në oborrin e Teatrit”- shprehet vetë Elia, tashmë pas një sigurie të marrë nga ky film. – “Duke bashkëpunuar përkrah kolegëve të mamasë, artistë të mëdhenj të skenës shqiptare, ka qenë më e lehtë të kapërcej pengesat që shpesh ngjajnë të padukshme në kërkim të realizimit të parë. Ishte një eksperiencë e mrekullueshme...”. Të qënit në kontakt të vazhdueshëm me provat, shfaqjet, ambiente artistësh dhe e rritur në një atmosferë ndryshe, padyshim që do t’i ushqente vetes një dëshirë dhe pasion të tillë. Skenat më të bukura duket se i ka ndjerë me dialogjet me mamanë e saj duke i krijuar ndjesinë e vërtetë të marrëdhënieve shumë familjare. Ndërsa vështirësitë janë kapërcyer në një harmoni të përcjellë me një organizim të përbashkët . “…Dhe roli erdhi gradualisht duke u bërë pjesë e imja. Tani pas një pune vërtetë të përkushtuar, them se jam e kënaqur për atë çfarë kam realizuar”- shprehet Elia.

Shkëputja me këngën duket se është e përkohshme. Studimet dhe angazhimin në kinema i ka patur vazhdimisht qëllim në vetvete e ndoshta kënga apo edhe piktura, që flenë si një tërësi për të realizuar artisten brenda saj, do ta ndihmojnë në rrugën e nisur, për të qenë më e sigurt dhe më e kompletuar në ato çfarë synon. Në këtë film ka patur ndjesinë e veçantë për të luajtur përkrah nënës së saj, aktores së madhe shqiptare që veç të tjerash, i ka dhënë një peshë shumë të madhe emocionale skenës së këtij filmi. Ajo vetë e konsideron si një shkollë. “Kemi qenë gjithnjë shoqe të mira, dhe kjo më ka ndihmuar të rritem si artiste” – tregon me emocion Elia. Tani për tani ka vendosur t’i përkushtohet vetëm shkollës. Sapo ka filluar studimet në Bordo, përmes tyre synon të realizojë ëndrrën e saj të madhe, aktrimin, që të mund të vazhdojë sërish të luajë përkrah mamasë së saj, e që më pas “…të kthehem sërish, këtu ku nisën sukseset e mia të para duke shpresuar se kushtet do të ndryshojnë e artistët të vlerësohen më shumë…

” Ndërsa vetë aktorja e madhe, Yllka Mujo tregon se ka patur një kënaqësi të jashtëzakonshme duke patur në krah të bijën e saj të talentuar, e cila i ka treguar asaj një pjekuri të thellë profesionale, për figurën, rolin dhe prezantimin e saj me shumë dinjitet. Dhe është kjo ndjesi e mrekullueshme që e ka pushtuar për momentin duke e konsideruar prezantimin e Elias si një sukses më vete. “Kjo hyn në gjërat e mia më të bukura dhe që më bëjnë të ndjehem shumë e lumtur. Elia në këtë film ka një bazament jashtëzakonshit të mirë. Kam një kënaqësi të trefishtë, si nënë, si shoqe, si kolege... Uroj të mos jem unë etaloni për të. Ajo do të mund të arrijë më shumë me synimet dhe ambicjet e saj prej artisteje duke përqafuar dhe mundësitë që sjellin tashmë kohët moderne. Më ka ngrohur ky film dhe them me siguri se më ka pëlqyer. Është një film me atmosferë shumë interesante. I zhveshur nga zbukurimet e realitetit ... është e vërteta jonë e pamohueshme... një skup shumë i madh dramatik”.
Dhe mjafton veç të kthehemi në një kohë Retro, për një tjetër arsye tashmë, për të kujtuar “I teti në Bronx” kur Yllka Mujo do të triumfonte në skenën shqiptare qysh në rolin e saj të parë. Sipas saj, roli i Anës që sillet nga Elia vjen me përmasa shumë më të realizuara, gjë që do të thotë se “Portat për Elian janë tashmë të hapura nga ajo vetë”.