Si erdhi ftesa për të marrë pjesë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit të Wiesbaden-it?
Ne dërguam një sasi filmash të studentëve, duke ndjekur procedurën e festivaleve. Është festivali i tretë ndërkombëtar që studentët e shkollës së filmit dhe multimendias “Marubi” marrin pjesë. Madje këtë herë marrin pjesë tre studentë dhe jo një, gjë për të cilën jam mjaft i gëzuar. Zgjedhja e tre studentëve tregon që sjell një portret në të njëjtën kohë të tendencave të reja të kinematografisë shqiptare, të vetë shkollës së filmit dhe multimedial “Marubi”.Në këtë drejtim, them se është sukses i institucionit tonë, pra i shkollës së filmit. Festivali i Weisbaden-it është ndërkombëtar dhe ka filma të metrazhit të mesëm, të shkurtër dhe të gjatë. Po shihen disa tendenca të reja të këtij festivali në vitin e tij të shtatë, sepse ka krijuar disa seksione të veçanta të filmit të shkurtër. Unë do të jem prezent në të, sepse aty do të jenë prezentë edhe rektorë dhe drejtorë shkollash filmi, që do të bëjnë një marrëveshje të përbashkët të strategjisë që duhet të bëjnë shkollat tona të filmit në Europë. Për të parë perspektivat e gjeneratave të reja të kineastëve dhe të dixhitalizimit të kinemasë që po ndodh së fundi. Besoj që është një takim mjaft i rëndësishëm, ehde për faktin se ne jemi nj shkollë tre vjeçare, ne do të renditemi krahas shkollave 60 vjeçare e që kanë personalitet në fushën e kinemasë evropiane.

Ne shkojmë me një frut konkret të studentëve që përgatit shkolla jonë, pra me këta filma pjesëmarrës. Vlen të theksohet, se ne si shkollë jemi bërë pjesë e një konsorciumi të 35 shkollave amerikane dhe evropiane dhe kemi krijuar një lidhje triangël, siç e quajmë ne, që do të vijë duke u zgjeruar me akademinë e filmit të Ludvigsburgut, me akademinë e filmit në Beograd dhe shkollën e filmit dhe multimedial “Marubi”. Ne kemi rreth 30 studentë dhe po i njëjti numër ka shkuar jashtë, në akademi dhe shkolla të tjera, duke bashkëprodhuar me studentët e Ludvigsburgut dhe ata të akademisë së Beogradit. Ka rezultuar që aktualisht janë mbi 12 orë film të co- produksion dhe është interesante sesi shihet Shqipëria me syrin e këtyre studentëve të huaj dhe si e shohin studentët tanë jetën në këto dy shtete të huaja. Në njëfarë mënyre, ne kemi sjellë një pilot evropian sesi mund të jenë tendencat dhe konceptet e shkollave të këtij karakteri, profesionale të filmit. Ne jemi një shkollë me karakter prodhues, ndryshojmë nga të gjitha universitetet e tjera, sepse çdo vit mesatarisht prodhojmë 8 orë film, që krahasuar me atë të kinematografisë së qendrës së filmit, me një buxhet prej 600 mijë eurosh, që është qesharake, prodhon -1 ose 1 orë film. Ndërkohë që shkolla jonë, me vështirësi të mëdha, arrin të prodhojë 8 orë film, madje duke hequr këtu 12 orë film nga co-poduksioni me akademitë e tjera. Këtu punohet 24 orë dhe unë kam një gëzim të madh, sepse jam në një mjedis ku pothuajse kaloi gjithë karriera e jetës sime dhe tashmë unë i gëzohem fryteve të punës së studentëve të mi dhe nuk ka grim më të madh sesa për punën e tjetrit.

Si kanë ecur studentët tuaj, a ka maja mes tyre dhe si mund ta gjejnë ata veten në këtë klimë të kinematografisë shqiptare?
Është shumë e vështirë të flasësh për maja. Studenti duhet të kuptojë, se sa më shumë në majë ngjitesh, aq më shumë pikëpyetje i vë vetvetes. Është një filozofi krejt tjetër e mënyrës sesi duhet të konceptohet karriera. Studentët tanë kanë një tendencë të re problematikash dhe tematikash. Nëqoftëse ne do ndiejmë se në kinematografinë dhe letërsinë shqiptare mungon reflektimi mbi kohën që jetohet, tek studentët tanë pjesa më e madhe e filmave të tyre prekin tema tabu të jetës shqiptare. Kanë një ndjeshmëri ndaj temave sociale dhe të atyre që kanë të bëjnë me jetën e tyre. edhe pedagogët që mësojnë në shkollën “Marubi” janë të një kalibri shumë të madh, prandaj unë mendoj se është më e mira për ta që të kenë profesorë të tillë. Përmend këtu pedagogët Artan Fuga, Elvis Hoxha që kanë mbaruar në shkollë perëndimore dhe japin mësim sot në “Marubi”, apo Pirro Milkani, Vladimir Prifti, Bashkim Hoxha, Timo Flloko, Gëzim Qëndro etj. ne kemi 27 pedagogë të huaj, disa prej të cilëve vijnë nga Amerika dhe kjo falë mbështetjes së departamentit të shtetit, nga partneri ynë qendror që është Gjermania, pedagogë që mbështeten nga British Council, nga Franca etj.

Ka treg sot filmi shqiptar dhe këto filma të studentëve të “Marubit” a do të mund të transmetohen në televizion, për kureshtjen e të gjithë atyre që nuk e njohin punën e këtyre kineastëve të rinj?
Pyetja është shumë e drejtë, por duhet të dimë më parë a ka treg sot filmi në Europë? Kultura evropiane? Ne kemi një koncept të gabuar me tregun, se kujtojmë se produkti shpirtëror është mall tregu. Ne harrojmë që e gjithë Europa nuk ka treg, e megjithatë prapë prodhon filma, art, kulturë. Ajo që nuk blihet me para është identiteti kombëtar. Këto njerëz, që i përkasin kulturave të konsoliduara, e dinë rëndësinë e identitetit kombëtar dhe ndërgjegjes kombëtare. Kombi shqiptar është i ndarë në pesë shtete dhe më shumë se kushdo alarmante duhej ta kishte këtë gjë shteti shqiptar. Ne kemi një fatkeqësi porsa i përket tregut të filmit. Le të shpresojmë që ministri i ri Pango do të ketë një vizion të plotë sesi do të arrijë peizazhi kulturor shqiptar të kthehet në një peizazh të plotë. Kriza reale e këtij populli nuk është krizë ekonomike, as politike, por kulturore, që duhet kuptuar si problem me mentalitetin e shqiptarëve. Mentaliteti ndryshohet nga investimi që bëhet në kulturë. Jam në pritje të vizioneve të tij, sesi ai do ta shohë kulturën tonë, që është me një multi- identitet.

Meqë jemi tek investimi mbi kulturën, dimë se shteti nuk e mbështeti festivalin e të drejtave të njeriut mbajtur këtu në Marubi javën e kaluar...
Unë e kuptoj këtë gjë, se kur thua shteti nënkuptohet qeveria. Edhe të ftuarit që erdhën në këtë festival e shihnin si festival të shtetit shqiptar, edhe pse i mbajtur nën çatinë e shkollës “Marubi”. Ata nuk e dinin absolutisht qëndrimin e shtetit apo institucioneve që janë votuar për t’i shërbyer vendit tonë dhe atyre instancave në emër të kulturës sonë. Një ndihmë simbolike ishte nga Ministria e Jashtme përmes z. Mustafaj, ndërsa pjesa tjetër është zero. Gjatë festivalit nuk kishte asnjë politikan as të djathtë, as të majtë edhe pse ishte festival për të drejtat e njeriut. Dhe ky është problemi më i zgjidhur dhe më perfekt në këtë vend, sepse njerëzit janë atrofizuar si duket nga ngjarjet e zeza që ndodhin përditë në jetën tonë dhe duket sikur u thonë atyre “Mirëmëngjes”, “Mirëmbrëma” dhe harrojnë se prapa atyre janë humbje jetësh, lista të vdekurish dhe ajo vjen si rezultat i sensibilizimit të njeriut në kohën e lirisë. Liria këtu më shumë është kuptuar si një spekulim, sesa si një dimension i përgjegjësive. Duket, ne do ta kemi të vështirë ta konceptojmë ndryshe. Ne kemi ndryshuar sistemin politik, por jo atë të të menduarit, sesa e rëndësishme është kultura dhe arkitektura që ti zgjedh për të parë jetën. Nuk kam patur, pra absolutisht asnjë përkrahje as nga ata që janë të kësaj fushe, siç ishte edhe Qendra e Filmit, ndërkohë që ky festival solli në Shqipëri artistë dhe regjisorë që kishin vënë jetën e tyre në rrezik, siç ishte Isabel Rodrigues, një regjisore e re që depërton në mafian argjentinase. Kostoja e festivalit ishte 8 mijë euro, siç e kam deklaruar publikisht dhe jam mbështetur vetëm nga sponsorët privatë dhe organizata të huaja në Shqipëri.

Mendoni se festivali i filmit për të drejtat e njeriut sjell diçka për Shqipërinë, në kohët aktuale?
Patjetër, ky edhe vetë si festival është konsoliduar dhe institucionalizuar, pra do të vazhdojë në vite. Ajo që sillo ishte sensibilizimi për problemet akute që sot shqetësojnë një botë të tërë dhe pse jo vendin tonë. E shoh se filmat që u transmetuan në këtë festival sollën para publikut emra nga më të njohurit e kinemasë botërore, si Ermir Kusturica, Spike Lee, etj gjigandë të regjisë.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.