Një deputet i akuzuar gabimisht për ish- spiun. Kjo është në mënyrë të përmbledhur tema që prek komedia “Buburreci”. Pushteti absolut në komunizëm ka ardhur si pasojë e një “ushtrie informatorësh”, të cilët e çuan diktaturën në skajet më të larta. Ata janë tentakulat për të kontrolluar gjithçka. Këtë fakt më mirë se kushdo e përfaqësojnë në shfaqjen e sotme në Teatrin Kombëtar pjesëtarët e një familjeje të kamufluar; edhe më keq akoma, një fisi të tërë nën petkun e shëmtuar të spiunëve të komunizmit.E shkruar para dy vjetësh, nxitur nga një artikull gazete, që fliste për një deputet të akuzuar për “njollë” në biografi, sikur ai ishte informator i sigurimit të shtetit. Më pas faktet nxjerrin njëra- tjetrën dhe zbulohet se ai nuk ishte i tillë. Kështu ndodh me personazhin e Denit, I cili jo vetëm nuk është spiun, por e tërë familja e tij është dhe kjo absolutisht pa dijeninë e tij. "Sot tema e ditës është pikërisht kjo: emrat e spiunëve dhe numri i tyre, që mendohet se është më shumë se 100 mijë. Për këtë arsye, simbolika e buburrecit është më e përshtatshmja”- ka deklaruar autori i saj Ilir Bazhani. Është dashur më shumë se dy muaj për ta realizuar shfaqjen, e cila ka një trupë aktorësh të njohur, por edhe debutantë në TK, siç është edhe Desantila Kristo. Një shfaqje që përmban realizëm dhe lojë karakteresh, me bashkëregji të Mërkur Bozgos dhe Bezhanit. Ajo ka një skenografiVepra ka dy vjet që është shkruar. Ai e zbërthen simbolikën e tragji- komedisë, në intervistën e mëposhtme.

Çfarë materialesh keni shfrytëzuar për të shkruar një vepër me temë kaq konkrete?
Unë kam shfrytëzuar kryesisht materialet e Nafiz Bezhanit, xhaxhait tim. Ai ka qenë shef i Komisionit të Verifikimit të Dokumentave dhe ka shkruar edhe tre libra dhe në përgjithësi, dokumentacionin e gjithë infoprmatorëve shqiptarë e ka kaluar nëpër duar. Detyrimisht unë kam marrë informacionet që më interesojnë përsa i përket anës teknike, të mënyrës sesi bëheshin spiunët atëherë, ndërsa përsa i përket anës së ideve, unë kam patur mendimin tim. Më është dashur të merrem me një kontrapunto të këtij lloji, që sjell komedia. Një personazh që akuzohet si i tillë dhe që nuk është, gjëra që janë paradoksale sot në tranzicionin tonë.

Ku janë elementet e komikes në shfaqje?
Elementet e komikes janë në situatat kur këta të gjithë akuzojnë, zbulojnë dhe tallin njëri- tjetrin dhe që gjithë kohës ankohen se ky është një zanat shumë i vështirë, duhet të na kuptoni, e kemi bërë këtë gjë kështu, por nuk i kemi bërë gjë njeriu, sepse nuk ka ndodhur asgjë prej nesh… E gjitha kjo kalon në një tallje, sepse nëse ka patur ndonjëherë njerëz që u kanë bërë keq të tjerëve, kanë qenë pikërisht këta. Edhe sot, kur ndonjë del dhe justifikohet në këtë mënyrë, është vërtetë qesharake, sepse ai s’mund ta dijë nëse ka bërë keq duke firmosur një dokument në atë kohë, apo të pretendojnë se nuk kanë raportuar kurrë. Nuk mund as të shpifnin, se rrjeti informativ ka qenë i organizuar në formën “të gjithë kundër të gjithëve”, kontrollonin njëri- tjetrin. Kjo ka qenë një plagë shumë e madhe, e cila nuk vjen nga skema jonë, por nga skema ruse e Xherxhinskit, i cili thoshte se në katër veta njëri duhet të ishte spiun. Pra, llogaritni sa kanë qenë ky numër në Rusi.

Po në spektatorin që do të shohë shfaqjen, a mund të ketë një proporcion të tillë spiunësh?
(qesh) Po, mbase. Mbase ndonjërit do t’i vijë për të vjellë- le të dalë përjashta. Disa do jenë duke qeshur, disa duke qarë, por s’kemi çfarë të bëjmë. Në përgjithësi, tronditja do të jetë brenda tyre.
Do lavdërohet apo hidhet poshtë shfaqja juaj, për faktin se ka prekur një temë kaq delikate?
Shqetësimi im sigurisht është i madh, por ama guximi për të thënë diçka të vërtetë është edhe më i madh,. Kështu që, meqë triumfon kjo e dyta, them se do të pëlqehet.
Si e vlerësoni lojën e aktorëve, a ëshët ajo siç e prisnit?
Ata kanë bërë një lojë shumë të bukur, si Mehdi Malkaj, apo Natasha Sela, ashtu edhe Desantila Kristo është interesante, gjithashtu Sokol Angjeli. Është një kompleks aktorësh, që do të kenë ngjyra vërtet të veçanta.

Kjo shfaqje është realizuar në bashkëpunim me TK, që do të thotë se ju e keni financuar vetë atë?
Po, ne kemi bërë këtë që jemi bashkuar gjithë aktorët për të bërë “brumin” dhe kemi vendosur se duhet ta ngjisim në skenë këtë vepër, sepse na intereson shumë si komb, le të themi. Artistët kanë parë më shumë ineteresin artistik, sesa atë ekonomik. Pasioni për teatrin ka bërë këtë që ne ta realizojmë pa fonde, TK ka ofruar vetëm ambjentet. Por, duke patur besim tek spektatori, mendojmë do ta zgjidhim këtë me fitimet nga salla. Por, meqë kjo sallë ëshëte vogël, detyrimisht do ta kemi të vështirë. Do ta kemi edhe për shkak të repertorit, do na e lënë më gjatë sallën apo jo, sepse ka edhe të tjera shfaqje në program. Pas nesh psh. po përgatitet të vihet në skenë një dramë e huaj, e cila mund ta okupojë sallën për dy javë. Shfaqja e Hajrie Rondos para dy ditësh e elktrizoi sallën, sepse prekte një temë aktuale, ndërsa veprat nga letërsia e huaj nuk rezonojnë në realitetin shqiptar. Sigurisht, lënia e ambjenteve të sallës është shumë e kufizuar, por nëse ka sukses dhe e rishfaqim, do të mund të kemi fitime. Megjithatë kjo ndodh rrallë, sepse njerëzit nuk para kanë interes për kulturën. Indiferenca e “kapitalistëve të rinj” nuk preket shumë nga këto shfaqje. Gjithashtu, kjo ndodh edhe për faktin se nuk kemi hapësira menaxheriale në teatër.

Ju ka munduar realizimi i kësaj shfaqjeje?
Shumë, sepse të luash edhe vetë, të merresh edhe me regjizurën…Natyrisht, ka qenë e vështirë edhe si shfaqje, sepse është tragji- komedi, ka përbrenda emocionet tragjike dhe ato komike. T’i gërshetosh këto është tepër e vështirë. Aq më tepër na është dashur të punojmë më shumë, sepse na duhet të marrim edhe paret, apo jo?

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.