Që në moshë fare të re, kur isha ende nxënës në bangat e shkollës, më pati
tërhequr figura e atdhetarit Luigj Gurakuqi. Veç informacionit që kisha marrë në shkollë, pata lexuar shumë për këtë atdhetar të madh. Luigj Gurakuqi ishte një veprimtar demokrat, pjesmarrës në ngritjen e Flamurit Kombëtar në Vlorë, hartuesi dhe firmosësi i teksit të Aktit të Shpalljes së Pavarësisë Kombëtare, mësues, drejtor i së parës shkollë Normale në Shqipëri, shkrimtar, studiues, publiçist dhe burrë shteti, pjesmarrës dhe anëtar i disa qeverive si të kryesuar nga Ismail Qemali, Fan Noli etj. Në bangat e shkollës kishim mësuar përmendësh edhe poezinë mjaft të bukur të Fan S. Nolit “Syrgjyn-vdekur”, kushtuar figurës së Luigj Gurakuqit, të cilën poeti e pati quajtur “elegji”. Edhe sikur të mos ishin gjithë ato bëma të Gurakuqit të Madh, të cilat i përmendëm më sipër, vetëm elegjia e Nolit do të mjaftonte që, këtij “Vigani Liberator”, do t’i qëndronte mbi krye si një aureolë.

Bashkë me admirimin dhe adhurimin e figurës së Luigj Gurakuqit më pati tërhequr vëmendjen edhe emri i familjes së Gurakuqit, që përkonte me emrin e fshatit Gurakuq të Çermenikës. Pyesja veten me naivitet: Cila është origjina e familjes së Luigj Gurakuqit?! Dëshiroja me gjithë shpirt që Luigji të ishte gurakuqas. Por disa fakte, si vendlindja e tij në Shkodër, që ishte shumë larg krahinës së Çermenikës; besimi kristian-katolik të cilit i përkiste familja Gurakuqi, në një kohë që banorët në fshatin Gurakuq dhe në të gjithë krahinën janë të besimit musliman, ma largonin mendimin që Luigji të ishte nga Gurakuqi i Çermenikës.

Me kalimin e viteve, sa herë që hasesha me persona të ndryshëm që kishin si mbiemër (llagap) emrin e fshatit të tyre, menjëherë më shkonte mendja tek Gurakuqi i Shkodrës që më dukej si Gurakuqi i Çermenikës. Çdo fakt, si p.sh., popullimi i Shkodrës nga mjeshtrat gurakuqas të punimit të ëmbëlsirave, që kishin zbarkuar në atë qytet nëpër vite të ndryshme, Gurakuqi i Shkodrës më afrohej me Gurakuqin e Çermenikës. Edhe pasi u njoha me rregjistrat kadastralë turq të shekujve XV, XVI dhe XVII etj., që dokumentonin se banorët çermenikasas dhe ata gurakuqas të këtye viteve ishin të krishterë, përsëri Gurakuqi i Shkodrës më dukej më afër me Gurakuqin e Çermenikës. Takimi që kam pasur në Tiranë me një të afërm dhe pjestar të familjes së Luigj Gurakuqit dhe pohimi i tij që origjina e familjes së tyre ishte nga fshati Gurakuq i Elbasanit e vulosi përfundimisht bindjen time që origjina e familjes Gurakuqi të Shkodrës është nga Gurakuqi i Çermenikës. Duke iu referuar gjithë këtyre fakteve mendimi, që origjina e familjes Gurakuqi të Shkodrës ishte nga Gurakuqi i Çermenikës nuk ishin më një ëndërr apo dëshirë, por një realitet.

Le të përmendim disa fakte
Marrja e emrit (mbiemrit) të familjes me atë të qytetit apo fshatit të origjinës është një traditë gjithëshqiptare. Emrat e familjeve të njohura shqiptare si Vlora (Ismail Qemal), Elbasani (Aqif Pashë), Prizreni (Ymer), Prishtina (Hasan), Libohova (Mufit bej), Tepelena (Ali Pashë), Frashëri (Abdyl, Naim, Sami), Kruja (Mustafa), Shkodra (Zija), Luarasi (Petro Nini), Floqi (Kristo), Gërmenji (Themistokli), etj. dihen që janë edhe emrat e qyteteve apo fshatrave respektivë. Në qytetin e Elbasanit jetojnë disa familje muslimane elbasanase që mbajnë si mbiemër (llagap) Gurakuqi. Ata janë me origjinë nga Gurakuqi i Çermenikës dhe disa prej gurakuqasve të vjetër i mbajnë edhe sot lidhjet me fshatin e origjinës së tyre.

Gurakuqasit janë të njohur në gjithë Shqipërinë si mjeshtra për prodhimin e ëmbëlsirave dhe mjeshtërinë e tyre ata e kanë ushtruar në të gjithë territorin e vendit, nga veriu në jug. Ata njihen në të gjithë Shqipërinë me emrat “gegë” dhe në Shkodër si “kosaxhinj” apo “bozaxhinj” etj. Nuk ka qytet të vendit tonë, por edhe jashtë tij, gati në të gjithë Ballkanin e në Europë, ku të mos ketë gurakuqas. Ka të dhëna që edhe në Kinë e në Mongoli janë gjendur gurakuqas. Qytetet më të populluar me gurakuqas janë Elbasani, Durrësi, Tirana, Shkodra dhe Vlora. Ata kanë ikur në vite të ndryshme. Pjesa më e madhe e tyre nuk i merrnin familjet dhe mbanin lidhje të ngushta me vendlindjen, por disa nga ata i merrni familjet dhe shpërnguleshin përgjithmonë nga fshati i tyre. Në qytetin e Durrësit jetojnë dy ish sportistët të njohur të veteve ’70 – ’80 të shek. XX, vëllezërit Ballgjini, Shyqyri dhe Haxhi Ballgjini, futbollistë të shquar të ekipit kombëtar dhe ekipeve të Dinamos (Shyqi), Partizanit (Haxhiu) dhe të Teutës (Shyqi, Haxhiu). Pavarësisht se ata kanë lindur në qytetin e Durrësit, origjina e familjes së tyre është nga fshati Gurakuq i Çermenikës. Atje (në Gurakuq) jetojnë edhe sot të afërmit (kushërinjtë) e ballgjinasve të famshëm.

Veç dokumentave të regjistrave kadrastalë turq të shek. XV, XVI dhe XVII, që i përmendëm më sipër, si dëshmi më e qartë e origjinës katolike të popullsisë së fshatit Gurakuq janë edhe një sërë toponimesh (emra vendesh) si Kodrat e Palit, Kroi i Gjok Marës, Kroi i Kishës, Qarri i As-Kolës, Prroi i Shinkollit, Ligata e Skurës etj., por edhe e një sërë antroponimesh (emra-llagapesh) të banorëve vendas si Ballgjini (Ball-Gjini), Gjorga, Muzhaqi, Murat-Gjoni etj.

Në një bisedë që kam pasur me mikun tim, regjisorin dhe këngëtarin e njohur lirik të Teatrit të Operas dhe Baletit në Tiranë, zotin Nikolin Gurakuqi, i cili është me origjinë nga qyteti i Shkodrës dhe është nga e njëjta familje me atë të Luigj Gurakuqit, e kam pyetur rreth origjinës së familjes së tij. Në familjen Gurakuqi të Shkodrës, sipas regjisorit N. Gurakuqi, ekziston mendimi që origjina e fisit të tyre është nga fshati Gurakuq i Çermenikës. Një prift katolik shkodran, pinjoll i familjes Gurakuqi, është marrë me historikun e origjinës së familjes Gurakuqi, bile pati ndërtuar edhe pemën gjenealogjike të kësaj familjeje. Historiku i saj shkon deri në 300 vjet e ngulur në Shkodër. Të parët e tyre, sipas zotit Nikolin Gurakuqi, ishin shpërngulur nga Gurakuqi i Elbasanit dhe ishin vendosur në Kosovë e prej andej kishin vajtur në Shkodër. Për fat të keq ky historik, i cili ishte ruajtur deri në vitet ’20 të shek.XX dhe sipas zotit N. Gurakuqi ai kishte humbur e nuk ekzistonte më. Ndoshta fati mund ta gjejë atë historik të priftit katolik shkodran dhe atëherë do të ketë edhe më shumë fakte si dhe do të sqarohen edhe më shumë të dhënat rreth origjinës së familjes së Luigj Gurakuqit.

Imazhe te Ngjitura

Luigj-Gurakuqit.jpg (26.8 KB, 1 vezhgime)

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.