Pasardhësit sponsorizojnë muzeun Libohova

Dëshmitë e kohës thonë se sarajet e bejlerëve të Libohovës, u ndërtuan aty nga mesi i shekullit të XVIII. Ngritja e tyre nisi nga muret e oborrit, gurët e të cilit u sollën nga faqja e malit përballë qytetit…

Teksa ngjit të përpjetën, për të parë nga afër sarajet e Mufit Beut dhe bejlerëve të tjerë të Libohovës, ndër mend më vjen një kërkesë e Shoqatës Atdhetare Patriotike “Avni Rustemi”, drejtuar Bashkisë së qytetit të Libohovës , për t’i akorduar titullin “Nderi i Libohovës”, çiftit Mufit e Ollga Libohova "për patriotizmin e tyre dhe detyrën e kryer ndaj atdheut". Tek dera e Sarajeve të Libohovës, na pret me bujari kujdestari i shtëpisë, Pajtim Peca. Me një pamje prej fisniku, Pajtimi na tregon për vendimin që pasardhësit e familjes së Mufit Bej Libohovës kanë marrë për restaurimin e mjediseve të brendshme të sarajeve, restaurim ky që ata kanë vendosur ta bëjnë me shpenzimet e veta. “Sarajet e Mufit beut” do të jenë një muze me përmasa moderne në jug të vendit”,- na thotë ai. Kontributi financiar për rikonstruksionin dhe restaurimin e mjediseve të brendshme do të jetë i pasardhësve të familjes Libohova, Qemalit, Mufitit dhe Enverit që sot jetojnë në Danimarkë e Austri. Por projektet e familjes Libohova nuk mbarojnë këtu. Ata kanë menduar të restaurojnë edhe varret monumentale të bejlerëve të Libohovës në Lagjen “Teqe”, ku prehen dhe eshtrat e Mufit Beut dhe Shahnishasë, motrës së Ali Pashë Tepelenës.… Kemali, sot ndodhet në Danimarkë, familjërisht dhe punon duke dhënë një kontribut të vyer në shoqërinë civile, nëpërmjet transmetimit të vlerave universale në përkthimet dy gjuhësh shqip-danisht. Ai ndjek zhvillimet në Shqipëri dhe është mjaft i lidhur me qytetin e të parëve të tij, Libohovën, duke i kthyer në identitet pronat-saraje të familjes Libohova. Për këtë ai bashkëpunon ngushtë edhe me qeverisjen vendore të Libohovës. Krenohet me atë që kanë bërë të parët e tij për Shqipërinë, sidomos gjyshi i tij, Mufit Bej Libohova.

Kronika
Dëshmitë e kohës thonë se sarajet e bejlerëve të Libohovës, u ndërtuan aty nga mesi i shekullit të XVIII. Ngritja e tyre nisi nga muret e oborrit, gurët e të cilit u sollën nga faqja e malit përballë qytetit. Në kujtimet e shkruara të Ajet Libohovës, njërit prej vëllezërve të Mufit Beut, thuhet: “Njerëz të shumtë nga fshatrat përreth Libohovës u vunë në rresht dhe gurët e shkëputur nga mali përballë, i transportuan dorë më dorë deri në saraje”. Këto mure kishin katër kulla në katër qoshet, me frëngji në secilën prej tyre. Ishin të mbrojtura me topa të mëdhenj, me frëngji dhe me ulluk, për të derdhur vaj të nxehtë mbi ata që do të guxonin t’i sulmonin. Më pas, nisi ndërtimi i sarajeve me gati 60 dhoma, tavanet e të cilave ishin punuar me dru arre të mbuluar me varak e sedef. Pamja magjepsëse e këtyre sarajeve ka habitur atëhere jo pak vizitorë. Me kalimin e viteve ato nisën të vjetërsohen, por rrënimi erdhi kur mbas fitores së luftës u lanë në mëshirë të fatit.

Kthimi në identitet
Për t’u kthyer sarajeve të bejlerëve libohovitë shkëlqimin dhe madhështinë e dikurshme, para disa kohësh, Ministria e Kulturës ka investuar një fond prej 10 milion lekësh. Sipas Drejtorit Rajonal të Monumenteve të Kulturës, Bexhet Çobani, projekti i Ministrisë së Kulturës synon ndërhyrjen në disa pjesë të sarajeve, rikonstruksionin dhe restaurimin e disa fragmenteve të mureve dhe elementëve të tjerë të banesës madhështore. Qëllimi, sipas tij është restaurimi dhe ruajtja e disa prej vlerave më të spikatura arkitekturore të këtij kompleksi me vlera të rralla.

Pas punimeve restauruese, të kryera nga bashkia, në fasadën e sarajeve dhe restaurimin e çatisë karakteristike, momentalisht specialistë të paguar nga vetë familjarët e të afërmit e Mufit Bej Libohovës, po punojnë në mjediset e brendshme të këtij kompleksi të rrallë historik dhe arkitektonik.


Biografi e shkurtuar
Mufiti, beu i fundit i Libohovës

Mufit Libohova është i fundit pinjoll i bejlerëve të Libohovës që qëndroi i graduar në vendin e tij. Kanë kaluar gati 130 vjet nga dita e lindjes së tij dhe enigma e jetës së këtij diplomatit poliglot, ende nuk është zgjidhur. Mufit Libohova, rezulton një nga pinjollët më të shquar të familjes Libohova. Është pasardhës i Asllan Pashës, që bëri krushqi me Ali Pashë Tepelenën, duke e ndarë me të pushtetin në trevën jugore të Shqipërisë, për t’u bërë zotër të Janinës që nga vitet 1300. I ati i tij, Neki Pasha, Guvernator i Gjirokastrës dhe deputet i Shqipërisë në Parlamentin e Parë turk të 1879-ës, ishte njeri me kulturë të trashëguar në breza. Mufiti, djali i madh i familjes, mbaroi gjimnazin “Zosimea” në Janinë dhe u diplomua më pas në “Gallata Saraj” të kryeqytetit turk, Stamboll, në Degën e Drejtësisë, për gjuhën frënge. U laurua në Lozanë të Zvicrës, ku dhe mori doktoraturën në Shkencat Politike. Fliste dhe shkruante një mori gjuhësh të huaja si: frëngjisht, greqisht, turqisht, arabisht, persisht dhe italisht. Mufit Beu pati dy martesa. E para ishte vajzë e kryeministrit të Perandorisë Turke, me të cilën lindi Maliq Beun, më 1896, që vdiq më 1952. E dyta ishte Ollga Scweitzer nga Danimarka, me të cilën më 1922 lindi Elmazin. Ky i fundit vdiq më 1977.

Karriera politike
. Në vitin 1902 Mufit Bej Libohova është diplomat perandorak në Belgjikë, ku ndihmon Ismail Qemalin për botimin e gazetës “Albania” në tre gjuhë, në Bruksel.
.Më 1904, zhvendoset në Bernë të Zvicrës, si kryediplomat i perandorisë. Shërbeu në disa qytete të mëdha të botës, mes tyre edhe në Shën Petërburg.
. Më 1906 viziton Mbretin e Egjyptit, Abaz Hilmi dhe i kërkon atij ndihmë për të ndërhyrë pranë Stambollit në favor të pavarësisë së Shqipërisë.
. Viti 1907 e gjen konsull në Thesali. Gati një vit më vonë, jep dorëheqjen nga posti i Ministrit Fuqiplotë të Perandorisë Osmane dhe së bashku me vëllezërit e tij, i kushtohet pavarësisë së Shqipërisë.
. Më 1908-ën, Mufit Bej Libohova zgjidhet deputet, duke përfaqësuar dhe mbrojtur në këtë institucion të lartë të Parlamentit Turk, Gjirokastrën, Janinën dhe Labërinë.
. Në vitin 1912, në qeverinë e Ismail Qemalit, emërohet Ministër i Brendshëm.
. Kur ishte Ministër i Financave, më 1925, emërtoi dhe prodhoi Lekun shqiptar.
. Ndërroi jetë më 10 shkurt të vitit 1927, në qytetin e Sarandës, në moshën 54-vjeçare. Varrimi iu bë të nesërmen, në qytetin e lindjes, në Libohovë, nga një kortezh madhështor nderimi. Arkivoli me trupin e tij u mbajt në krahë për rreth 10 km rrugë, deri në banesën e fundit.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.