Askush nuk shkruan e nuk flet më për katastrofën e Shëngjinit, ku pas djegies së dy depozitave me karburante të firmës "Taçi Oil", një sasi e madhe nafte rodhi në ujërat e liqenit të vogël të Knallës, e ndoshta edhe në lagunën e Kune-Vainit, zonë e mbrojtur ekologjikisht. Si përherë, mediave tona u intereson shumë më tepër shpërthimi, buja, e shumë më pak efekti i ngadalshëm ose i thellë i një ngjarjeje.

Ditët e ngjarjes dëgjuam e lexuam komente të ndryshme, ndonjëherë të kundërta. Ministri i Mjedisit, deklaroi se nuk mund të flitej për ndotje me naftë të lagunës; një ekspert i njohur i mjedisit, inxhinier nafte shpjegoi se tanimë laguna ka filluar të ndotet, se një litër bezinë përhapet në 5 km2 ujë, brenda 3 orëve dhe po të mos vërë dorë njeriu, uji i ndotur nga ajo sasi karburanti, do më shumë se 100 vjet që të vetëpastrohet; një përfaqësues i autoriteteve të Lezhës, tha që firma pronare e depozitave nuk kishte pasur as leje mjedisore, çka nënkupton se parametrat e sigurisë dhe të mbrojtjes ekologjike nuk kishin qenë respektuar, ndërsa pronari i firmës tha se ai e kishte respektuar çdo kërkesë sigurie dhe se e gjitha ishte një atentat kundër tij, se shkak i shpërthimit kishte qenë një sasi tritoli që ia kishin vendosur kundërshtarët.

Po të ishte e mundshme kjo tezë e fundit, mbetet që duhet të hetojë prokuroria dhe kështu doli edhe një përfaqësues i prokurorisë, që tha se çështja do t'i nënshtrohet hetimit. Ndërkaq, të tjerë njohës të naftës dhe sigurisë në depozitat e saj thanë se: shpërthimi ka ndodhur nga presioni i fuqishëm i gazrave, në vëllimin midis sipërfaqes së karburantit në cisternë dhe mbyllëses së saj, pra nga mungesa e ventilimit të duhur dhe; që nafta nuk kishte pse të derdhej në liqen, në rast se muri i betonit përreth depozitave, që ngrihet për raste avarish të tilla, të kishte pasur cilësinë dhe fortësinë e duhur. Teleshikuesi dhe lexuesi i gazetave, nuk di ç'të mendojë para këtyre të dhënave dhe deklaratave kundërthënëse. Është e pamundur të krijohet një opinion publik (edhe po ta zëmë se opinioni publik do të kishte ndonjë peshë në punët e vendit tonë). Vërtet krijohet një opinion i përgjithshëm i tipit "ku merret vesh ktu' te ne" ose "rrëmujë hesapi", pra të gjithë kanë faj dhe askush s'ka faj. Por, kjo s'është asgjë e re, është në njëfarë mënyre vazhdim i indiferencës popullore, i atij mentaliteti orientalist që i sheh punët e vendit e të qeverisë si fatalitet, për mos thënë si " në dorë të Allahut", në terset pa fund të kësaj Shqipërisë sonë kararsëze.

Pra, nuk krijohet opinioni i veçantë për rastet e caktuara, ajo që quhet ndërgjegje qytetare, në rastin tonë një vetëdije mjedisore. Natyrisht, kjo duhet të ndihmohet, në radhë të parë nga veprimtarët e guximshëm që s'mund të pajtohen me gjendjen aktuale, kur Shqipërisë po i bjerren një nga një peisazhet e pazëvendësueshme, qofshin këto pyjet e Liqenet e Lurës, ranishtet me pishat e Adriatikut, kurora e gjelbër e Tiranës, qofshin këto duna, ligatina a laguna, si në rastin e fundit. Krahas këtyre ambientalistëve (që s'mund të jenë kaq të padëmshëm saç i kemi sot, si mbledhës lulesh), kemi nevojë të ngutshme për gazetarët investigativë, ata që i shkojnë deri në fund së vërtetës, që duke mbledhur edhe mendimet e ekspertëve, arrijnë të na bëjnë të qartë se çfarë ndodhi buzë liqenit të Knallës, pse është dhënë aty, aq pranë plazhit të Shëngjinit dhe një lagune të mbrojtur, leja për të ngritur cisterna, si lidhen te ne bizneset e naftës me politikën etj.

Patjetër, e pranojmë se nuk mungojnë te ne gazetaret dhe gazetarët e mençur që dinë të hetojnë, sikurse po vëmë re p.sh., disa herë në faqet e revistës së re "Mapo", mirëpo mungon shtypi i pavarur, mbrojtja që u duhet siguruar këtyre gazetarëve nga pronarët e shtypit dhe strukturat e shtetit. Sepse pronarët e mediave, shpesh janë fare pranë bizneseve ndotëse ose të rrezikshme, sikurse janë edhe strukturat e shtetit... dhe kështu mbyllet qarku vicioz dhe e vërteta s'del kurrë në shesh.

Një katastrofë e tillë si ajo e Shëngjinit, në çdo vend tjetër evropian, do kish' mobilizuar veç organeve shtetërore dhe atyre mjedisore, edhe vetë qytetarët e prekur, sikurse i kemi parë kur kanë ndodhur ndotje me naftë në brigjet e Francës ose të Spanjës. Njerëzit shkojnë e punojnë aty natë e ditë, me doreza e pa doreza, për të pastruar florën e për të shpëtuar një për një kafshët buzë detit, të nxira nga cipa e naftës. Asgjë e tillë: përkundrazi, një ministër Mjedisi që del fare pak orë pas katastrofës, dhe na siguron se laguna e Kune-Vainit është e paprekur nga nafta. Na lind menjëherë pyetja: Ky ministri Xhuveli, është i mjedisit apo i lobeve të naftës? Personi që plot një vit më parë, ka nënshkruar për depozita gjigande nafte buzë Gjirit të Vlorës.

Rripi ndarës mes liqenit (tanimë të zi) të Knallës dhe lagunës që shoh këtu në Shëngjin, është aq i ngushtë sa të kalojë një makinë mbi të, jo më shumë. E si mund të japë siguri ai? Në rastin më të parë, të themi një fryrje e ujërave nga rreshjet, ujët e ndotur të liqenit do të kalojë në ligatinën aty ngjitur, e pastaj është krejt i lirë të vazhdojë në gjithë lagunën e Ishullit të Lezhës, madje edhe në detin rreth 100 metra larg. Veprimi më afërmendësh i një shteti të shqetësuar për këtë që i ndodhi, do të ishte sigurimi i pendës natyrore me hedhje të shumta zhavori a inertesh, për ta izoluar liqenin e ndotur të Knallës nga pjesa tjetër; veprimi i dytë, vetë pastrimi i ujit të liqenit, ndarja e naftës nga uji pa ndotje. Asgjë prej këtyre nuk ndodh, përveç deklaratave çorientuese të një ministri në qendër dhe apatisë së administratës lokale. Pushtetarët në Lezhë, na tregojnë këtu, janë kaq të pandjeshëm, ndaj dëmtimit të ekosistemit unik që shtrihet mes këtij qyteti dhe bregdetit, saqë kanë dhënë disa licenca për impiante nafte mu pranë tij, ose e quajnë me vend derdhjen e ujërave të zeza drejt e në det që praktikojnë pronarët e hoteleve, shtëpive e kabinave të Shëngjinit. Deputeti i Lezhës madje, vazhdon tregimi, shpesh del dhe për gjueti në lagunën e mbrojtur, vret bajza e mullibardha e ku di unë, për kokrrën e qejfit.

Po këto autoritete, kohët e fundit kanë dhënë licencë për një pikë karburanti m'u në hyrjen e qytetit, në një rrethrrotullim ku ndahen dy rrugë! Aty ku çdo qytet normal i botës normale lë një lëndinë, vendos e shumta një statujë... Megjithë protestat e banorëve aty pranë, pika e karburantit vazhdon të ndërtohet.

Puna ma ka prurë që të merrem me historinë e Lezhës,- Lissos në antikitet e Lezhës; Alessio në kohë të Venedikut. Një histori e jashtëzakonshme, një pikëpjekje tregtish, kulturash e perandorish, nga më të mëdhatë e dy anëve të Adriatikut. Aq e veçantë kjo histori sa edhe ekosistemi pranë qytetit. Mirëpo, kur shikon se si sillen njerëzit drejtues, pronarë, ndërtues etj., me këtë mjedis, thua se ata janë rastësisht këtu, se nuk e meritojnë këtë vend e atë histori, se jo më ndonjë krenari nuk ndjejnë, por po shkatërrojnë me duart e tyre të ardhmen e fëmijëve e nipërve.

Era e akullt buzë liqenit të pret. Trishtimin e ujërave të tij të nxira e shton edhe një tufë pulëbardhash që vijnë rrotull, pastaj afrohen mbi sipërfaqen e tij, ashtu siç kanë bërë kushedi sa herë më parë, por tani pa e prekur dot. I vijnë e i vijnë përqark, po nuk shohin më gjallesat që pikasnin dikur, pa seç ndjejnë duket edhe një erë që ua mban sqepat mbyllur, se nuk është erë e jetës, por e vdekjes së nxirë me qindra shekuj nën tokë, që tani ka dalë mbi dhè për t'u shpërndarë deri edhe mbi sipërfaqen e ujërave.
Çohen e ikin prapë fluturim, pa e cekur atë ujë. Edhe unë s'kam ç'bëj më këtu, por s'largohem dot në dëshirën time, ngadalë dhe me shumë fotografi me vete, sepse papritur më afrohet një roje private me automatik në krah.

"Duhet të largohesh që këtu,- më thotë. Pse?- i përgjigjem,- unë s'jam brenda territorit të cisternave? Merr skaf po të dush'- më thotë tjetri,- ktu n'tokë nuk lejohet! Pse, e kanë blerë edhe tokën përrotull,- pyes- pasi ndotën liqenin? Ata lart (roja bën me kokë nga lart, po unë s'e kuptoj për kë e ka fjalën, për pronarët a ndoshta për ndonjë politikan që jep licencat nga këto anë) më thanë, ose ti ktu ose aj gazetari". Një përkthim i thjeshtë i këtij mesazhi që transmetohet nga një person i armatosur, është: Ose të hiqet që këtej gazetari, ose hiqja vetes, ose hiqja... atij. Natyrisht, që nuk kisha ndër mend të bija viktimë buzë liqenit të zi të Knallës! Pëlqeva më mirë zgjidhjen e pulëbardhave. Mora aparatin e hartat dhe ika. Ky vend bie erë të keqe...

Imazhe te Ngjitura

liqeni-i-knalles.jpg (7.8 KB, 1 vezhgime)

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.