Që prej së largu, atëherë kur muzgu fillonte të binte, shihte kreshtat e maleve dhe luginat e Shqipërisë. Imazhin e këtij vendi e ndërtonte më dëshirën e një udhëtare të paepur. “Fytyrën e ashpër” të Shqipërisë(kështu e cilëson), Aliki Tombrou do ta prekte këtu e dhjetë vjet më përpara. Kurioziteti dhe thirrja artistike e nisin drejt këtij vendi. Në vitin 1996 do të shkelte për herë të parë në “tokën sfilitëse”, të cilën e kishte gjetur fillimisht mes rreshtave të librave. Sot rikthehet sërisht. Tombrou ndodhet këto ditë në Tiranë. Në rrugën e saj nuk është vetëm. Bashkë me të janë edhe kujtimet e zëna “në kurth” brenda pikturës së saj. Një pjesë të atyre që realizoi 10 vjet më përpara, i ka sjellë në ekspozitën “Shqipëria- Eksplorim Nr 4” në galerinë Kombëtare të Arteve. Copëza Shqipërie dhe jete shqiptare të para me syrin e Aliki Tombrou.

Kruja dhe Skënderbeu, Berati me lagjet karakteristike të tij(në ballë të një ndërtese shënohet fjala këpucë), bregdeti jugor, një kuvend burrash, një fëmijë që struket pas një gruaje...Të gjitha kanë një fabul. Nuk bëhet fjalë për një trill artistik, por për kujtimet e vet autores. Çdo pikturë është e shoqëruar me një përshkrim të hollësishëm të momentit krijues. Nuk do të mund t’i tregonte të gjitha përjetimet. Ndërsa e pyesim se si vendosi të vinte në Shqipëri, ku shkoi, cili vend i pëlqeu më shumë e çfarë i bëri më shumë përshtypje, na përgjigjet se i ka shkruar të gjitha atje. Në albumin me të njëjtin titull, “Shqipëria-Eksplorim Nr 4”, botuar nga “Toena”. Albumi në dy gjuhë, anglisht-shqip dhe greqisht-shqip, përmban pikturat e realizuara nga Tombrou gjatë udhëtimit në Shqipëri, kujtimet dhe përshtypjet për çdo vend.

Rikthimi
Aliki Tombrou pas 10 vjetësh kthehet përsëri në Shqipëri. Tashmë jo për të zbuluar të fshehtat pas egërsisë së maleve dhe thellësisë së luginave. “Tani, pas shumë vitesh, nuk më kujtohet më imazhi i Shqipërisë - i këtij vendi në zemër të Evropës” shënon autorja në fillim të albumit. Ajo është më shumë se 80 vjeçe, por nuk të lë ta kuptosh këtë. Ka mësuar ta fshehë gjatë udhëtimit të gjatë në 25 vende të ndryshme. Ka vetëm dy ditë që ka mbërritur në Tiranë dhe ende jeton me kujtimet për Shqipërinë. “Njoha shumë njerëz, fola me shumë vetë, dhe lidha miqësi me persona të moshave të ndryshme. Flokët e zbardhura kanë shumë mençuri.

Ata janë miqësorë zemërbutë, ta japin dorën me ngrohtësi e thjeshtësi”, ka shënuar në kujtimet e saj. Ndërsa shprehet se nuk ka parë ende asgjë nga ndryshimi i 10 vjetëve, përveçse disa ndërtesave të reja. Gjatë rregullimit të pikturave në sallën e Galerisë Kombëtare të Arteve, i shikon të gjitha me vëmendje. Nuk preferon të veçojë ndonjë qytet apo vend të veçantë që ka vizituar më parë. “Do të tregohesha e padrejtë po të thosha një emër të veçantë. Kudo ku kam shkuar, ja kam kaluar shumë mirë”, shprehet Aliki. Në një intervistë të shkurtër ajo na tregon diçka rreth shpirtit aventurier që e solli në Shqipëri dhe e risjell sërisht. Riktheheni së bashku me pikturat që keni realizuar në Shqipërinë e 10 vjetëve më parë.

Si ndjeheni? Besoj se arti i bashkon njerëzit pavarësisht se në ç’anë të botës ndodhen dhe se si i kanë marrëdhëniet me njëri – tjetrin. Kam realizuar 100 piktura gjatë udhëtimit tim, disa prej tyre i kam përfshirë në album dhe prej tyre përsëri zgjodha disa për t’i sjellë në Tiranë.

Çfarë ju shtyhu të vizitonit vendin tonë?
Nuk më shtyhu askush të vija këtu. E ndërmora udhëtimin drejt Shqipërisë sepse më pëlqente, por asnjëherë nuk jam ndikuar nga opinioni i të tjerëve. Nuk kisha nevojë. Kisha lexuar shumë për Shqipërinë dhe isha e sigurt që do të gjeja një vend të bukur.
Sa kohë qëndruat këtu dhe ka ndonjë vend të cilin e keni pëlqyer në veçanti?
Kam udhëtuar nga veriu në jug të Shqipërisë për rreth 2 muaj. Kisha me vete një udhërrëfyes dhe mund të shkoja ku të doja. Kam vizituar Krujën, Beratin, Himarën, Shkodrën e shumë vende të tjera. Do të isha e padrejtë nëse do të veçoja një emër të veçantë. Kudo ku kam shkuar kam kaluar shumë mirë. Bukuria e natyrës dhe mikpritja e njerëzve më ka mahnitur. Ishin të dashur dhe të qeshur.
Nëpër literatura veriu i Shqipërisë përflitet për zakonet e rrepta dhe Kanunin.

Ç’përshtypje krijuat ju pasi e vizituat?
Më ka pëlqyer shumë veriu. Kishte njerëz të sertë dhe të egër, por mua më pëlqejnë karakteret e forta dhe jo njerëzit që kanë shumë fjalë. Njëher takuam një burrë që na ftoi për drekë në shtëpinë e tij të vogël majë malit. U habita shumë nga veprimi.
Ndoshta ata nuk mund të kishin shumë gjëra , por na ftonin në shtëpinë e tyre. I pëlqeja shumë këto zakone autentike.

Pikturat tuaja i realizonit në momentin që shkonit në një vend dhe shihnit diçka të veçantë? Gjithmonë kisha me vete një çantë në të cilën merrja mjetet e punës. Kisha gjithmonë një bllok dhe ulesha përpara një shtëpie a diçkaje tjetër deri në momentin kur përfundoja skicën. Mbrëmjeve kthehesha në hotelin tim dhe filloja të punoja mbi skicat. Më pas i kam realizuar në përmasa të mëdha.
Mësuat ndonjë fjalë shqip gjatë qëndrimit tuaj?
Po, mësova disa, por tani i kam harruar. Kur udhërrëfyesi im më thoshte në ship se nga do të shkojmë, majtas apo djathatas, unë i përgjigjesha: drejt. Tek ajo piktura e një lagje të Beratit kam shkruar këpucë(e shqipton në shqip).

Do të doje t’i vizitoje dhe njëher këto vende dhe a ka të tjerë ku do të doje të shkoje?
Doja të shkoja edhe njëherë në Krujë, Berat, Himrarë etj. Kruja nuk është shumë larg dhe mund të shkoj. Ka shumë vende që nuk i kam vizituar. Në Butrint nuk kam qenë, por më kanë thënë se është një qytet antik. Megjithatë isha shumë kurioze të shikoja diçka autentike shqiptare, dhe jo antike greke apo romake. Të tilla kam parë shumë.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.