BERNAR, Silvestris (BERNARD Silvestris), përkatësisht Bernari nga Turi, filozof franc. (rreth 1150). E identifikon nusin me logosin e krishterë, me shpirtin botëror dhe shpirtin e shenjtë. Idetë që gjenden në mendje janë formae exemplares të universalieve, dhe njëkohësisht edhe themelet e para dhe shkaqet e realitetit. Gjithë natyra, madje edhe njeriu janë krijuar nëpërmjet veprimit të nusit. Disa hulumtues pohojnë se është autor i studimit «De mundi universitate sive Megacosmus et Microcosmus», kurse disa të tjerë ia atribuojnë Bernarit nga Shartrëzi.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BERNSHTAJN, Eduard (BERNSTE-IN, Eduard), politikan dhe teoricien gjerm. (1850-1932). Teoricien socialdemokrat revizionist i njohur, i cili në filozofi ishte eklektik. U përpoq, pa ndonjë sukses të veçantë, të «pajton-te» marksizmin dhe Kantin dhe theksonte veçanërisht nevojën e heqjes së dialektikës nga filozofia marksiste, ngase është iluzion themelor dhe «i kobshëm» i Marksit meqë nuk mundi të lirohej deri në fund nga «mbeturina e kundërthënies diatektike të Hegelit». (Premisat e socializmit...) Tezat e tij dhe sidomos qendrimet reformiste mbi kalimin e qetë në socializëm i kri-tikuan ashpër V. I. Lenini, G. V. Ple-hanovi dhe R. Luksemburgu.

Veprat kryesore: Ferdinand Lasa-lle (1891); Die Voraussetzungen des Sozialismus und die Aufgaben der So-zialdemokratie (1899); Pretpostavke socijalizma i zadaci socialdemokracije (1958); Zur Geschichte und Theorie des Sozialismus (1901).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BERTRAM, Ernst ( BERTRAM, Er nst), filozof gjerm. (1884-1957). Profesor i filozofisë në Këln. Stefan Georgi ndikoi shumë në paraqitjen e tij të «tablove shpirtërore». Është më i njohur si interpetues i Niçes. Ky dëshiron të verë në dukje kundërthëniet e sistemit të Niçes kështu që për të flet si për «dëshpruesin e besueshëm», «blasfemuesin e kërkuar nga perëndia», me synim të përhershëm «nga afetarizmi në perëndi». Duke treguar për Niçen si për legjendën, simbolin, shenjën, me anën e analogjive dhe epigrameve, B. (ndonëse e vlerëson lartë Niçen) nuk i shquan tiparet karakteristike të këtij filozofi, por e mbulon me mitologjinë e vet patetike disproporciona-le.

Veprat kryesore: Nietzsche Ver-such eine Mythologie (1918); Deut-sche Gestalten (1934).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BESARION, Ivan Bazilus (BESSARION, Ivan Basilius), humanist bizantin (1403-1472). Në vitin 1436 bëhet kryepeshkop i Nikejës, kalon në katolicizëm dhe bëhet kardinal. Ishte ithtar i pajtimit dhe i bashkimit të kishës lindore dhe perëndimore, kontribuoi shumë për studimin e filozofisë greke në Itali (përveç të tjerave përktheu edhe Metafizikën e Aristotelit). Ishte nxënës i Georgi Genistes Pletonit, kurse në veprat filozofike të tij mbrojti kryesisht doktrinën e Platonit.

Veprat kryesore: Adversus calumniatorem Platonis ( 1469); Në botim të Migne-s (Paris) Patrol. graec, 161, (Opera omnia) - nuk janë shtypur të gjitha veprat e botuara të Besarionit.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BET, Evert (BETH, Evert), logjicist dhe filozof holan. (1908-1964). Profesor në Amsterdam. Në disertacionin e doktoratës e ndriçoi në mënyrë kritike kuptimin e Kantit' të hapësirës dhe të kohës nga pikëpamja e gjeometrisë neeuklidiane. Më vonë bëhet një nga përfaqësuesit më të rëndësishëm të logjikës bashkëkohëse matematike. Në këtë drejtim ai vërtetoi disa teorema të logjikës matematike (një nga këto mban emrin e tij), pastaj dha një kontribut origjinal për konstruksionin semantik të logjikës intuicioniste (edhe këtu një lloj i modelit mban emrin e tij), provoi aspektin e plotë të llogarisë së predikateve me metoda to-pologjike, punoi në zbatimin e këtyre metodave etj. U mor edhe me kritikën filozofike të drejtimeve të ndryshme në hulumtimin e themelit të matematikës dhe sidomos të intuicionizmit. U mor edhe me filozofinë e shkencës, ndërsa në filozofi ka orientim racionalist, duke përvetësuar gjithashtu tezat themelore të empirizmit bashkëko-hor.

Veprat kryesore: Uvod u filozofiju matematike (1940); Les fondements logique des mathematiques (1950); The foundations of Mathematics (1959); Formal Methods, in Introduction to Symbolic Logic and to the Study of Effecitive Operations in Arithmetic and Logic (1962); Ma-thematical Thought (posth. 1965).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BERGJAJEV, Nikolaj Aleksandroviç (BERDJAJEV, Nikolaj Aleksandro-viç), filozof rus (1874 - 1948). Me origjinë aristokrat, vijojë mësimet në shumë shkolla ushtarake, pastaj botoi revistat («Çështje të jetës»), themeloi në Petrograd «Shoqatën filozofike religjioze», u burgos dhe u përsekutua në kohën e Rusisë cariste, kurse në vitin 1922 emigroi në Paris. Me gjithë predikimin e vet të mesianizmit dhe mallkimin e pushtetit sovjetik si «demoniak», prapëseprapë nuk u organizua në grupet e emigracionit të bardhë dhe nuk u kushtoi gati kurrfarë rëndësie eksponimeve dhe kombinimeve politike të tij. Nën ndikimin e konsiderueshëm të mendimtarëve mistikë (Bëme, Gregori nga Nisa), pastaj të Kantit dhe si domos të mesianizmit rus (Solovjovi dhe të tjerët), B. thuri një sistem filozofik origjinal, të cilin shumë interpretatorë e konsiderojnë një lloj të veçantë të ekzistencializmit. Kthimin kah kisha dhe kah ajo botë e krishterë që ishte «strehim i ligjësisë dhe i moralit», B. e konsideronte imperativ që del nga forca rrënuese e racionalizmit të qytetërimit modern.

Sipas Bergjajevit, sundimi i teknikës dhe i makinës karakterizohet «me kalimin nga jeta organike në jetën e organizuar, nga të rriturit në konstruktivitet». Fryma prometeniane e njeriut nuk është në gjendje ta sundojë teknikën që ka krijuar, sepse, teknika, duke zëvendësuar organikën dhe racionalen me organizativen dhe racionalen, krijon rezultate të reja irracionale në jetën sociale (si është për shembull papunësia).

Makina e zëvendëson punën njerëzore dhe «kjo është fitore pozitive e cila do të duhej ta shkatërronte skllavërinë dhe varfërinë e njeriut. Mirëpo, makina assesi nuk i nënshtrohet faktit që prej saj kërkon njeriu dhe ia imponon ligjet e tij» («Njeriu dhe makina»). B. megjithatë konsideronte se nuk është vetëm makina, por njeriu është fajtor kryesor i keqpërdorimit të makinës, sepse makina mund të bëhet mjet i fuqishëm për fitoren e njeriut mbi natyrën, mirëpo për këtë njeriu duhet të jetë shpirt i lirë. Por me gjithë disa mendimeve lucide te B. mbisundojnë projeksione të vjetruara, ortodokse religjioze dhe përfundime iluzioniste. Aristokratizimi i shpirtit të cilin e kërkoi, e çoi në providenca dhe profeci mesianike (ardhja e dytë e Krishtit), kurse filozofia e tij mbeti strehë e tendencave të shumta shoqërore-regresive dhe mistiko-mesjetare në konceptet bashkëkohore ideologjike dhe filozo-fike.

Veprat kryesore: Stnisl tvoriestva (1916); Kuptimi i historisë (1923); Novo srednjovjekovlje (1940); Le Marxisme el la Religion (1931); Sud-bina iovjeka (1934); Esprit et rëalitë (1943).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BËME, Jakob (BOHME Jakob), filozof gjerm. (1575-1624). Autodidakt që studio Kopernikun, Paracelsusin, Vajgelin dhe Biblën. Mënyra e tij fantastike-metaforike e të shprehurit është vazhdim edhe i mistikës së Ekartit, por në filozofinë e tij janë të prani-shme edhe elementet tipike renesansiane të mospranimit të autoritetit dhe të shtruarjes së problemit të njeriut si çështje kryesore e problematikës filozofike. Mirëpo, gati tërësisht e krijuar brenda bindjes filozofike mistike dhe emanacioniste, vepra e Bëmes ka më shumë karakter të epit sesa të një koncepti sistematik filozofik të formuar. Perëndia, sipas Bëmes, është bazë e parë e cila është lartësuar mbi të gjitha kundërshtitë, ndërsa tërë ekzistenca është vetëshprehje e hyjnisë. Shpirti njerëzor përmban në mënyrë imanen-te të gjitha kundërshtitë, në të vazhdimisht luftojnë e mira dhe e keqja, kështu që njeriu në vete përmban edhe qiellin edhe ferrin. E mira dhe e keqja vazhdimisht konfrontohen reciprokisht, kurse vetë jeta është rezultat i kësaj lufte dhe në këtë dialektikë «të natyrës së amshueshme» qëndron shkaku i çdo gjëje ekzistuese. Sipas Bëmes nga baza e parë (e meskinitetit) në vullnetin e shfaqur «për diçka» së pari lind perëndia dhe pastaj natyra e amshueshme, bota shpirtërore dhe në fund natyra e dukshme.

B. për vete thotë se është sikurse të gjithë stërgjyshërit, profetët, apostujt, të cilët të gjithë ishin «të varfër, peshkatar të përbuzur, fshatar», vetëm «njeri i thjeshtë» dhe veç kësaj edhe «mëkatar i mjerë».

Të gjitha veprat e Bëmes (të cilat i shkroi në gjuhën gjermane dhe jo latinisht si ishte atëherë e zakonshme) shpeshherë përshkohen nga një aspekt jologjik, nga tabllot inkorente të imagjinatës, nga metaforat e pakuptu-eshme, paraqitjet teozofike dhe pohi-met kontradiktore, por edhe nga një entuziazëm i veçantë optimist i cili ndikoi shumë në autorët e mëvonshëm të veprave filozofike, sidomos në Shelingun dhe Hegelin. Mendje e lirë e përsekutuar nga kryeparët zyrtar të kishës, e përqeshur dhe e përbu-zur nga shumë bashkëkohës të vet «të ditur» si «këpucëbërës antikrishterë, B. për atë kohë konsideronte me guxim pikërisht njeriun si qenie në të cilën gjenden dhe në të cilën bashkohen edhe qielli edhe toka, kështu që për të njohja e botës mund të lexohet vetëm në librin i cili quhet njeriu vetë. «Nuk kam në diturinë time asnjë fjalë të marrë nga librat e ndryshme, por këto fjalë i nxjerr nga vetvetja» ky është konstatimi i Bëmes, karakteristik për këtë mendimtar me vetëkoshi-encë dhe origjinal i cili - pavarësisht nga të gjitha elementet mistike teozofike dhe ditirambet religjioze entuziaste ishte në realitet mohues i pasionuar i skolastikës shterpë dhe i të menduarit dogmatik në përgjithësi.

Veprat kryesore: Aurora oder Morgenrote im Aufgang (1610); Stu-dimet: De signatura rerum (1622); Mysterium magnum (1623) janë të njohura me titujt latinë të përkthimit. Veprat e Bëmes ndër të tjerë i ka botuar edhe H. Kajzeri, Lajpcig, 1923.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BËRLI, Valter (BURLAEUS ose BURLEIGH Walter), filozof angl. (1275- rreth 1357). Interesimi i tij për histori të filozofisë ka të bëjë para së gjithash me periudhën nga Talesi deri te Seneka; vepra kryesore nga kjo fushë u krijua duke përpunuar dhe kompiluar përkthimin latin të biografive të filozofëve të Diogjen Laertit dhe të veprave të Ciceronit. Shkroi koraentime për veprat etike dhe fizike të Aristotelit, ndërsa me tezat e veta të përgjithshme filozofike ishte i afërt tne shumë teza të Duns Skotit.

Kryevepra: De vitis et moribus philosophorum (1472).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BËSTREM, Kristofer Jakob (BOSTREM, Christopher Jekob), filozof suedez (1797-1866). Profesor në Upsalë. Ithtar radikal i idealizmit racionalist i cili, sipas tij, ësjitë formë e filozofisë që absolutën e kupton si ide, domethënë si shpirtërore në formën më të lartë të saj, si vetë shpirtin. Për Bëstremin «të gjithë idealistët modernë, duke përfshirë edhe Shelingun dhe Hegelin, janë vetëm idealistë relativë». Gjithë njëmendësia për B. është spirituale ndërsa ideal është shteti i monarkisë konstitucionale.

Veprat kryesore: De notionibus re-ligionis, sapientiae et virtutis aerum-que inter se nexu (1831); Satze iiber Gesetz und Gesetzgebung ( 1845)

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BIMEL, Valter (BIEMEL Walter), filozof gjerm. (1918-). Në Bukuresht studioi filozofinë, socilogjinë, psikologjinë dhe historinë e artit. Më vonë një kohë të caktuar punoi në Frajburg (te M. Hajdegeri) dhe në arkivin e Huserlit. Nga viti 1962 është ordinarius për filozofi në Ahen, kurse më vo-në ligjëroi estetikën në Akademinë e njohur të arteve figurative në Dyseldorf. Me një kulturë të përgjithshme shumë të gjerë B. punimet më të rëndësisme i shkroi nga fusha e filozofisë së artit. Më këtë rast, ai konsideron se estetika «ka arritur te fundi» ngase në të më nuk mund të «reduktohet feno-meni i artit». Pikërisht në çastin kur me seriozitet të plotë i përkushtohemi shqyrtimit të artit arrijmë deri te predominimi i kuptimit estetik të artit, sepse në të e shohim të sendërtuar atë gjuhë me të cilën «nuk mund të emërtohen në mënyrë të thjeshtë sendet dhe situatat».

Veprat kryesore: L'ironie romantique et la philosophie de l'idealisme allemand (1963); Die Bedeutung von Kants Begrundung der Asthetik fiir die Philosophie der Kunst (1959): Pla-ton und die Sophisten (1963); Philosophische analysen zur Kunst der Cegemvart ( 1968); Heidegger ( 973).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BFNSVANGER, Ludvig (BINSWANGER, Ludwig), psikiatër zvic. (1881-1966). Iniciator i shkollës psikiatrike të anaiizës ekzistencialiste (Daseinsanalise), e cila paraqet një përpjekje të zbatimit të koncepcioneve filozofike të Huserlit dhe të Hajdegerit në fushën e psikiatrisë.

Veprat kryesore: Uber Ideenflucht (1933); Einfiihrung in die Probleme der allgemeinen Psychologie (1924); Grundformen und Erkenntnis menschlichen Daseins (1942); Drei Formen missgliickten Daseins (1956); Schizophrenie (1957); Melancholie und Manie (1960).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

BIRNBAUM, Norman (1913-), socio-log dhe filozof amer. Profesor në NjuJork. Është marksist dhe autor i punimeve të njohura nga fusha e sociologjisë së njohjes. B. konsideron se «ndarja e punës intelektuale, e cila e ndan sociologjinë nga historia dhe filozofia, bëri nga tradita sociologjike në formën bashkëkohëse të saj një karikaturë të origjinës vetjake të saj».

Veprat kryesore: The Sociological Study of Ideology ( 1940-60); The Cri-sis of fndustrials Soc/efy (1969); Soci-ology and Religion (1968).

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.