Sigurimet Shoqėrore, amnisti pėr kamatėvonesat
Julian Llupo
Kamatėvonesat qė rezultojnė pėr t'u paguar nga ana ndėrmarrjeve dhe shoqėrive me kapital tėrėsisht shtetėror, institucioneve shtetėrore, buxhetore e jobuxhetore, ndėrmarrjeve dhe shoqėrive me kapital tė pėrbashkėt me shtetin, personave juridikė, fizikė e privatė dhe personave tė vetėpunėsuar nė bujqėsi, u falen kamatėvonesat e kontributeve tė sigurimeve tė detyrueshme, shoqėrore dhe shėndetėsore, tė papaguara deri nė datėn e hyrjes nė fuqi tė kėtij ligji, me kusht qė detyrimet pėr kontributet tė arkėtohen brenda datės 31.12.2007. Ky ėshtė projekt-ligji qė qeveria ka miratuar gjatė ditės sė djeshme dhe qė pritet qė tė marrė edhe miratimin e Kuvendit, gjatė ditėve nė vazhdim. Instituti i Sigurimeve Shoqėrore dhe Shėndetėsore, ka propozuar gjithashtu qė kamatėvonesat e papaguara, falen edhe kur kontributet pėr Sigurimet e detyrueshme Shoqėrore dhe Shėndetėsore, janė paguar para hyrjes nė fuqi tė kėtij ligji. Nė nenin dy tė kėtij projekt-ligji, kėrkohet qė tė pushohet ekzekutimi i vendimeve tė gjykatave, qė kanė marrė formė tė prerė, deri nė datėn e hyrjes nė fuqi tė kėtij ligji, pėr pjesėn e kamatėvonesave tė papaguara tė kontributeve tė Sigurimeve tė detyrueshme Shoqėrore dhe Shėndetėsore, tė cilat falen me kėtė ligj. Ndėrsa, pėrsa u pėrket tė gjithė atyre qė kanė paguar kamatėvonesat para hyrjes nė fuqi tė kėtij ligji, nuk parashikohet ndonjė masė prapavepruese.
ISSH-ja, fal kamatėvonesat pėr tė vetėpunėsuarit nė bujqėsi
Pėr tė gjithė fermerėt e vetėpunėsuar nė bujqėsi, do tė falen gjobat pėr kontributet e papaguara. "Instituti i Sigurimeve Shoqėrore (ISSH) i ka falur gjobat ose kamatėvonesat pėr kontributet e papaguara nė skemėn e sigurimeve shoqėrore nga fermerėt shqiptarė. Pėr njė periudhė pothuajse pėr njė vit, fermerėt nuk i kanė paguar kontributet e caktuara tė sigurimeve shoqėrore, por pėrsėri skema aktuale e kėtyre sigurimeve i lejon fermerėt qė t'i paguajnė kėto kontribute aq sa janė, pa kamatėvonesė. Skema aktuale e sigurimeve shoqėrore pranon tė gjithė fermerėt qė s'kanė paguar edhe pėr njė kohė mė tė gjatė kontribute tė sigurimeve shoqėrore. Dy arsyet kryesore tė faljes sė gjobave pėr fermerėt janė: tė ardhurat e pamjaftueshme tė fermerėve pėr financimin e kontributeve, si dhe integrimin gjithnjė e mė shumė tė kėsaj pjese tė popullsisė nė skemėn e sigurimeve shoqėrore.
Ndėrmarrjet shtetėrore, kriza financiare bllokon sigurimet
Njė pjesė e mirė e ndėrmarrjeve shtetėrore, kanė si problem kryesor tė tyrin, vėshtirėsitė financiare nė pagesėn e sigurimeve shoqėrore. Njė fakt i tillė tashmė ėshtė i pėrsėritur nė vite. Edhe nė fund tė vitit 2005 qeveria miratoi njė projektligj me anė tė tė cilit falte kamatėvonesat pėr ndėrmarrje tė caktuara, siē ishte edhe ajo e Ujėsjellės-Kanalizimeve. E njėjta situatė ėshtė pėrsėritur me faljen e kamatėvonesave, edhe nė vitin 2004 dhe nė 2003.