Shqiptarėt, 583 milionė euro pėr pushime jashtė
Julian Llupo
Ēmimet e kripura pėr tė kaluar pushimet nė vend, si dhe konkurrenca gjithnjė nė rritje, kanė bėrė qė shpenzimet e bėra nga shqiptarėt pėr turizėm dhe udhėtime jashtė, tė rriten me shpejtėsi gjatė 2-3 viteve tė fundit.Megjithėse me kushte klimaterike dhe natyrore tepėr tė pėrshtatshme, vendi duket se e ka tė vėshtirė tė konkurrojė me fqinjėt, qė, pėr nga infrastruktura turistike janė shumė para. Fqinjėt tanė, duke e orientuar mirė zhvillimin e sektorit turistik, kanė bėrė qė tė jenė atraktivė jo vetėm nė tėrheqjen e turistėve nga Perėndimi, por edhe tė shtetasve shqiptarė, qė gjithmonė e mė shumė po i drejtohen destinacioneve tė tjera turistike.Rezidentėt shqiptarė kanė shpenzuar nė udhėtimet e tyre jashtė kufijve, rreth 583 milionė euro, ose sa 85 pėr qind e totalit tė dėrgesave nga emigrantėt. Rritja nė shpenzimet e udhėtarėve shqiptarė jashtė, ėshtė mė e lartė sesa rritja nė tė ardhura nga turizmi brenda kufijve, duke shkaktuar ngushtimin e bilancit pozitiv tė kėsaj kategorie, nga 38 nė 30 milionė euro, nė nėntėmujorin e parė tė vitit 2006. Por, edhe nė ruajtjen e kėtij bilanci ende pozitiv tė vendit me jashtė, mbetet deciziv faktori i emigrantėve. Ardhja e tyre masive nė periudhat e pushimeve, ka edhe ndikimin kryesor nė rritjen e tė ardhurave nga turizmi nė vend, i vlerėsuar edhe si sektori i tė ardhmes. Nėse emigrantėt do tė mungonin nė kategorinė e atyre qė frekuentojnė vendin nė raste pushimesh apo festash, atėherė edhe statistikat pėr kėtė sektor do tė ishin tė tjera.
Turizmi vendės, nė "hijen" e fqinjėve
Sipas vlerėsimeve tė Bankės sė Shqipėrisė, tė ardhurat nga sektori i turizmit gjatė nėntėmujorit tė parė tė vitit 2006, kanė rezultuar rreth 614 milionė, njė vlerė kjo gjithsesi rreth 33 pėr qind mė e lartė se vlera e eksporteve tė mallrave. Njė tregues i tillė jep njė panoramė tė qartė tė potencialit tė rėndėsishėm qė ka turizmi pėr ecurinė ekonomike tė vendit. Megjithėse i lėnė pas dore dhe i betonuar nė pjesėn dėrrmuese tė tij, bregdeti shqiptar dhe jo vetėm, vazhdon qė tė jetė njė nga gjeneruesit kryesor i tė ardhurave nė valutė pėr ekonominė shqiptare. Tė ardhurat nga turizmi, pėr nėntėmujorin 2006, vlerėsohet tė jenė 19 pėr qind mė tė larta kundrejt tė njėjtit hark kohor ė vitit 2005, tė ndikuara kryesisht nga rritja e fluksit tė shtetasve tė huaj dhe e emigrantėve qė kanė vizituar vendin, si dhe nga rritja e lehtė e koeficientėve vlerėsues tė shpenzimeve ditore. Gjatė nėntėmujorit tė parė tė vitit 2006, numri i shtetasve tė huaj qė kanė vizituar Shqipėrinė ėshtė rritur me 26 pėr qind, nė krahasim me tė njėjtėn periudhė nė vitin e kaluar.
Shėrbimet, rritje e shpejtė edhe nė 2006
Tregtia nė shėrbime, me ritme rritėse gjatė viteve tė fundit, po shndėrrohet gjithnjė e mė shumė nė njė element tė rėndėsishėm tė integrimit me jashtė pėr Shqipėrinė. Transaksionet tregtare nė shėrbime, arritėn nė rreth 1.9 miliardė euro dhe vlerėsohen 22 pėr qind mė tė larta, krahasuar me nėntėmujorin e parė tė vitit 2005. Llogaria e shėrbimeve u mbyll me njė bilanc negativ prej 61 milionė eurosh, nė rėnie (rreth 30 pėr qind) ndaj deficitit tė kėsaj kategorie nė njė vit mė parė. Pėrmirėsimi i pozicionit tė deficitit tė shėrbimeve, ka ardhur kryesisht si rezultat i tkurrjes sė deficitit nė "shėrbime tė tjera", rezultat ky i ekspansionit nė eksporte tė kėsaj kategorie shėrbimesh.