Prurja e publikut në dyert e institucioneve të kulturës jo rrallë është përdorur nga drejtues si sfidë, pas të cilës si mballomë vazhdon e fshihet pamundësia për të reformuar ngrehinat me njërën këmbë në formën e vjetëruar të të administruarit dhe këmbën tjetër në ajër, duke kërkuar mbështetje në kërkesat që shtrojnë kohë e kushte të reja. Në media kritika gati hesht për të vënë në dukje se me ç’cilësi gatuhet arti që i jepet publikut. Këto institucione nga ana tjetër nuk kanë guxuar të deklarojnë të dhëna, numrin e biletave të shitura, numrin e spektatorëve për një shfaqje, apo të vizitorëve për një ekspozitë. Nëse është akoma larg dhe e vështirë të mësojmë se cili është libri më i shitur i vitit në Shqipëri, meqë procesi i botimit është tërësisht në duart e privatëve, nuk është e njëjta gjë dhe as vonë për të mësuar nga institucionet qëndrore të Operës, Teatrit Kombëtar, Galerisë Kombëtare se në emër të çfarë politike, çfarë shijesh dhe çfarë frekuentimi dhe komunikimi me publikun administrohet ai “art zyrtar” që financohet nga buxheti i shtetit.

Për shembull: Galeria Kombëtare e Arteve, e ka mbyllur tremujorin e parë të vitit 2006 me 1540 vizitorë, nga të cilët 1000 kanë prerë një biletë 100 lekëshe. Të tjerë janë nxënës shkollash, pensionistë. Të huaj fare pak. GKA ka qenë dhe është, pa e tepruar, gati një herë në dy ditë në faqet e gazetave, me informacion, intervista me një të quajtur artist. Pra propaganda ka qenë në majë. Pas saj faktet janë të trishtueshme. 20 vizitorë në ditë, është mesatarja për të njëjtën periudhë edhe në vitin 2005.

Një ekspozitë ndërkombëtare me emër të madh si “Onufri” që ka qëndruar e hapur më shumë se një muaj, është vizituar vetëm nga 200 njerëz. Po kaq ka pasur ekspozimi i “Motër Tones” pas restaurimit në Luvër. Të dhënat që dalin nga Zyra e Marrëdhënieve me Median dhe Publikun në GKA, thonë se pik i vizitueshmërisë mbahet viti 2004 me 13 mijë vizitorë. Por kjo shifër që deri dje lëvdohej si kthim i madh i vizitorit pranë artit pamor, sot na del shifër fiktive, pasi atë vit, për muaj të tërë, ka qëndruar i ekspozuar plani francez për Qendrën e Tiranës. Njerëzit donin të dinin se ku do kandisej shtëpia e tyre, të tjerë kishin dëgjuar shumë për planin që do të ndryshonte historinë urbane të Tiranës së vjetër e të re.

Galeria Kombëtare në ndryshim nga Teatri i Operës dhe Baletit dhe Teatri Kombëtar, vazhdon t’ia derdhë 90% të të ardhurave nga biletat shtetit si taksë, kjo në bazë të vendimit të Këshillit të Ministrave të vitit 1998 “Për administrimin e të ardhurave që krijojnë institucionet buxhetore”. Shpejt mendohet që ky raport të përmbyset, ky 90% t’i mbetet institucionit për investime dhe shërbime. Pra sado vizitorë të ketë galeria, edhe me një retrospektivë të piktorit Vangjush Mio pas 20 vitesh e me plot 5 mijë bileta të shitura, në këto kushte nuk ndryshon asgjë për buxhetin e saj.

“Nuk është marrë seriozisht kjo politikë për komunikimin me publikun. Ka qenë thjesht daulle mediatike”. Nëndrejtori i Galerisë Kombëtare të Arteve, Rubens Shima, e sheh rritjen e vizitueshmërisë të lidhur me disa faktorë. Një prej tyre është linja ekspozicionale e GKA-së dhe jo përmasa e saj ekspozitëbërëse. Për të forcuar linjën do të rishihen të quajtuarat salla e kuqe dhe salla blu që sipas Shimës “nuk do vazhdojnë të jenë të konceptuara ashtu, veç piktura e realizmit socialist e veç skulptura”. “Për mua si konceptim është së pari difektoz, njëlloj sikur të thuash veç gratë e veç burrat. Ato janë vepra që kanë komunikuar me publikun, kanë krijuar një klime në një kohë, kanë qenë pjesë e diçkaje. Kështu që krahas rikonceptimit të linjave dhe punës që do të bëjnë kuratorët për konceptimin e ri të linjave kompozicionale, do të rikonstruktohen sallat që duhet të arrijnë parametrat e ekspozimit, hap pas hapi”. Zbutja e asaj klime të krijuar një artist, një ekspozitë, mund të vijë vetëm duke vendosur kritere.

Kjo do të thotë që përveç fjalës së bordit, do të funksionojnë tarifat për ekspozim dhe marrjen me qira të sallave. Kjo do të çojë në refuzimin e artistëve që kanë interesa të shesin mu në Galerinë Kombëtare. Ekspozitat që spontanisht kthehen në ngjarje, artistë shqiptarë që kanë bërë namin jashtë Shqipërie, me pak më shumë fantazi, mund të zmbrapsen për t’i sjellë publikut atë që fondi i GKA-së e ka dhe i është shfrytëzuar keq ose aspak. Mungesa e politikës inteligjente, e cilësisë së dobët të ekspozitave dhe artit që i ofrohet publikut, i shtohet dhe masakra urbane në oborr të Galerisë që prej muajsh mund të frenojë edhe vizitorin më të uritur.

Pirgjet e dheut, balta, zhavorri, e kanë kthyer këtë vend mu në qendër të Tiranës, në zonë periferike. Galeria ka humbur kopshtin dhe hapësirën e parkut të skulpturave. Dhe gjatë punimeve për hapjen e një rruge që do të lidhë bulevardin me oborret e pasëm të Vilës së Mbretit Leka dhe Katedrales së Shën Palit, është shkatërruar sistemi i drenazhimit. Edhe uji u ka hyrë nën rrogoz fondeve të trashëgimisë.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.