Tiranë

Për të dytën herë Shqipëria mban trofeun në konkursin e skulpturës në Arçela të Italisë. Emiliana Ismaili fiton çmimin e parë në edicionin e 11-të të këtij konkursi, ndërmjet akademive botërore.

Ndërsa Shqipëria është pjesëmarrëse për të tretën herë në këtë kokurs. Akademia e Arteve këtë vit mori pjesë me atelierin e materialeve të përziera. Pedagogu i Degës së Skulpturës në Akademinë e Arteve të Bukura Fatos Kola tregon në një intervistë emocionet e konkursit në Itali dhe si e pritën artdashësit fitoren e tyre kur u kthyen në Shqipëri.

Si ndiheni tashmë që Shqipëria shënohet fituese për të dytën herë, gjatë një konkursi ndërkombëtar?
Është me të vërtetë një arritje e jashtëzakonshme. Të them të drejtën, nuk ishim ballafaqur kurrë me nivele kaq të larta siç janë shkollat italiane të skulpturës. Duhet të dini që atdheu i skulpturës, i gjenive të mëdhenj Mikelanxhelos, Donatelos etj., vetë emrat e gjinive të mëdhenj, janë të trembshëm në kontekstin e madhështisë. E trembshme ishte edhe pjesëmarrja, sepse në këto shkolla studiojnë studentë nga më të mirët në botë. Duke parë edhe çmimket që u ndanë, ku çmimi i dytë ju dha një studenteje japoneze dhe çmimi i tretë një studenteje kroate. Ndërsa vitin e kaluar, çmimin e dytë e mori një studente gjermane, ndërsa i pari i takoi studentit tonë. Në këtë lloj hapësire gjeografike, ardhja dhe prurja, duhet thënë që shkollat italiane janë nga më të mirat në botë. Ato prezantonin para nesh një rast të jashtëzakonshëm për nga eksperienca dhe kjo bënte që të mos mendonim kurrë që fitonim me ta. Ndërkohë, jemi përpara një fakti të kryer dhe ndoshta kanë kaluar të gjitha këto sentimente dhe këto parapozime; tashmë vijmë në një realitet tjetër.

Realiteti është i tillë: dy vite me radhë shkollat shqiptare të skulputës, me nga tre përfaqësuesit e saj. Ky është riti që ndiqet çdo vit. Ndërsa edhe sivjet, Shqipëria përzgjidhet fituese e këtij konkursi. Vjet ka fituar Elis Yshmeri, ndërsa sivjet çmimin e parë e mori Emiljana Ismaili.

Kujt ia dedikoni këto dy fitore të shkollës së skulpturës?
Vjet u çuditëm se e quajtëm rastësi. Ishim të sugjestionuar. Sivjet, herën e dytë, themi se shkolla shqiptare e skulpturës nuk është më një rastësi. Tashmë mund të flasim me plot gojën që shkolla shqiptare e skulpturs është një shkollë e hapur, me të gjitha trajtimet për botën e estetikës. Nuk kemi të bëjmë më me paragjykime dhe parandalime. Akoma më shumë janë hapur atelie të reja për këtë botë. Mbeten vetëm disa reminishenca, lidhur me aspekte të trajtimeve të thellësishme estetike.

Janë të hapura të gjitha tipet e literaturave. Formimet përkatëse të pedagogëve bëjnë pjesë në zhvillim.

Si është pritur në mjediset artdashëse fituesi i çmimit dy herë?
Ne nuk punuam për çmim. Gjithçka që mbërritëm dhe morëm e bëmë me mund dhe me djersë; ulëm kokën dhe punuam. Në një mjedis ku, për fat të keq, pikërisht kjo formë, ky stil, apo kjo mënyrë e të jetuarit, bën që ndihesh i parespektuar. Në këtë lloj forme, do të thoja se ishte edhe fati ynë pas fitores. Në kontekstin që fitorja i takonte shkollës së skulpturës dhe jo mua, Fatos Kola apo Emiljana Ismailit e Elis Yshmerit. Shkolla shqiptare e skulpturës u prit në një mënyrë krejtësisht të çuditshme, në vend që këtë vlerësim ta ndanim ashtu siç edhe jemi organizuar. Pritnim që institucioni akademik, meqenëse ishte eveniment për të, pasi është hera e parë që një shkollë e lartë shqiptare ballafaqon dijet e saj me një shkollë tjetër. Apo akoma më shumë, me shkollat e nivelit me rang botëror. Është për t’u parë në fokus. Duhet të jemi vetëkoshientë për vlerat që kemi.

Kur nuk e duan fitoren
Entuziazmi me të cilin janë nisur drejt Italisë nuk ishte i njëjtë në kthim. Gjithçka dukej e vakët, e ftohtë për ta, aq sa fitorja ju dukej “e vjedhur”. Askush nuk i priti me përzemërsi apo ti urojë, thjesht për hir të së vërtetës. Dhe kjo la gjurmë te treshja që u nis para disa kohësh për t’u përballur me sfida ndërkombëtare, aq sa në fund korrën çmimin e parë. “Fituesi, për herë të dytën tregon qartë një të vërtetë të madhe. Realitetet, pa u ballafaquar, qenkan me të vërtetë të mëdha e të vogla. Kur ballafaqohet nuk ka të tilla matje. Kulturalisht njeriu nuk është as i madh, as i vogël”, - tregon Fatos Kola, pedagog në Degën e Skulturës, pranë Akademisë së Lartë të Arteve. Ndërsa armën më të fortë quan udhëtimet drejt vendeve ku ndodhen krijimet primitive. “Disa shembëlltyra të pambarimta që ka bota e kulturës shqiptare, e cila është disa mijëravjeçare deri në botën e korifejve më të fundëm të shekulit XX, siç është Odise Paskali, Janaq Paço, të cilët unë i marr shembëlltyrë për studentët e mi”, - shprehet Kola, duke e cilësuar këtë fakt si formën më të mirë të kulturave vizuale, të famshmet forma të gdhendjes, siç janë kullat, veshjet.

__________________
Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im.