Z. Meta, që me ardhjen tuaj në postin drejtues, ju kishit ambicien për një ristrukturim të muzeut në shumë aspekte, për ta modernizuar atë. Ku konsistonte ky ndryshim?
Sigurisht, që kjo ka qenë ambicia ime më e madhe, dhe dëshira ime, që Muzeu Kombëtar, si tempull i kulturës shqiptare, të pasurohej dhe rinovohej, siç ndodh në çdo muze të botës. Pas një periudhe kohe rinovohet, rifreskohet, për tu bërë më tërheqës. Muzeu jonë e kishte këtë nevojë, pasi është bërë që para 26 vjetësh, tashmë, por për arsye që në Shqipëri ka patur ndryshime të mëdha, që nga rënia e regjimit komunist dhe ardhjes së demokracisë, të gjitha këto vlerësime dhe këndvështrime për kulturën tonë historike duhej të reflektoheshin në muze.

Paraqitja e këtij projekti është pritur shumë mirë nga inteligjenca, nga njerëz të kulturës, njerëz që kanë impakt në jetën publike shqiptare. Të gjithë e kuptojmë domosdoshmërinë që muzeu të jetë shumë më përfaqësues, shumë më i pasur në vlerat kulturore dhe historike që ka kombi shqiptar. Jo se muzeu nuk ka vlera. Ai ka koleksione të pasura e të mrekullueshme, që mund të maten edhe me koleksionet më të mira që kanë muzetë e botës. Por kjo nuk mjafton, që ne të rrijmë në- vend- numëro. Ne duhet që ta pasurojmë patjetër. Gjatë vitit të kaluar, përpjekja ime ishte e shpejtë, e përgatita platformën brenda një muaji, pas një pune intensive. Ia paraqita MTKRS, por ishte edhe koha e papërshtatshme, sepse unë erdha në këtë institucion atëherë kur buxhetet ishin të miratuara. Nuk kishte shanse të gjeje buxhete të reja, sepse kërkohej bëhej fjalë për buxhet të konsiderueshëm.

Në çfarë faze është puna për realizimin e këtij projekti?
Vitin e kaluar, ne kemi qenë në fazën e përgatitjes së projektit, kemi miratuar grupin e punës, që do të drejtojë projektin. Nga ana tjetër, nga ne dhe nga specialistë të tjerë janë bërë përpjekjet maksimale për të shtuar kontaktet me ekspertë të huaj, për të parë sesi do ta modelojmë. Unë vetë kam patur kontakte me ekspertë gjermanë, francezë, suedezë, italinë dhe amerikanë. Para disa ditësh kam qenë në një konferencë në Bukuresht me modelues dhe kuratorë të mrekullueshëm, me të cilët kam zhvilluar takime. Ata tashmë janë të angazhuar të na ofrojnë konsulencë. Projekti nuk ka mbetur pezull, por ne kemi bërë tashmë organizimin e punës, anën e padukshme. Megjithatë, dëshira e mirë ka qenë që projekti të ecë më shpejt, por kjo është e mundur tashmë me miratimin e fondit përkatës. Pra, duhet miratuar fondi, që të nisë puna e specialistëve që do të merren drejtpërdrejt me zbatimin e tij.

Është e përballueshme shuma që kërkon realizimi i një projekti të tillë dhe sa është ajo?
Sigurisht, ne nuk mund të flasim për një shumë konkrete. Projekti i zbatimit konkret jep një shumë të përafërt, por prapë jo përfundimtare, sepse në kulturë është shumë e vështirë të japësh shuma fikse. Ndodh që mund të të duhet të marrësh një pikturë, që mund të kushtojë 60- 70 mijë euro, që unë nuk e kam parashikuar, por grupit të specialistëve do tu duhet ta porosisin. Nuk mund të flasim për shifra të qarta, çdo shumë që mund të jepja unë mund të ishte e pasaktë dhe mund të sillte keqinterpretime. E rëndësishme është të ecim me faza. Unë besoj që Ministria e Kulturës sivjet do ta mbështesë financiarisht projektin. Nuk e kemi marrë akoma buxhetin, megjithëse qeveria e ka miratuar si projekt, kanë miratuar edhe grupin e punës. Sido që të ndodhë, është për ne një moment ankthi.

Ne kemi dëshirën e mirë ta bëjmë këtë projekt, por muzeu sigurisht nuk është pronë e imja. Ai do të mbetet i shqiptarëve. Ne do të presim reagimin final të ministrisë në këtë çështje. Në rast se do të ketë një zvarritje apo shtyrje, ne do të përpiqemi me të gjitha kanalet, duke përdorur dhe median, që projekti i muzeut të realizohet, që muzeu shqiptar të jetë i pasur, i frekuentueshëm dhe modern. Në rast se nuk do të kemi financim, ne do të përdorim metoda të tjera pune, sepse në muzeologji ka metoda nga më të ndryshmet, për të krijuar ekspozita parciale me qëllim që muzeu të pasurohet. Muzeu kurrsesi nuk ka për të ndenjur në këtë nivel!

Ne do të ecim përpara patjetër, për këtë jam shumë i bindur. Unë e kam deklaruar këtë edhe në një tjetër media, tek një gazetare që kishte shkruar një artikull tendencioz dhe të them të drejtën mu duk edhe pa kulturë si artikull, edhe joserioz. Paratë, sigurisht, nuk janë në dorë të drejtorit të muzeut. Detyra ime është ta paraqes projektin, të thelloj idetë, por nuk jam unë ai që vendos për paratë. Shqiptarët kanë votuar tjetërkënd. Muzeu është nën varësinë e MTKRS dhe sigurisht, këto projekte miratohen nga qeveria dhe ajo vendos prioritetet e saj. Unë nuk mund të paragjykoj prioritetet që ka qeveria. Sido që të vijnë gjërat, ne do të punojmë fort, duke krijuar ekspozita parciale stabël, të përhershme, të muzeut.

Po aspekti i konceptimit të ndryshimit të muzeut, çfarë përfshin konkretisht?
Rinovimi i muzeut është në shumë plane, është njëherë teknologjia, sigurisht, por jo vetëm kjo. Ne duam ta çojmë muzeun në nivelin e muzeve të botës, që e kanë përdorur me sukses teknologjinë. Teknologjia është bazë edhe për ta shtuar informacionin, për ta bërë muzeun më atraktiv dhe sigurisht, për të shtuar numrin e vizitorëve disa-fish, veçanërisht brezin e ri, në mënyrë që ata të kenë njohuri të kulturës kombëtare, nëpërmjet teknologjisë moderne të komunikimit.

Ky është njëri nga drejtimet. Ne kemi programuar dhe do të zbatojmë krijimin e një koloksioni etnokulturor në muze. Ky është një projekt i mundshëm për tu realizuar dhe do t’i japë një dimension më të gjerë muzeut. Nga ana tjetër, do të shtohet dhe plotësohet informacioni i periudhave të caktuara historike. Do të shtohet edhe koleksioni arkeologjik. Pra, projekti synon të pasurojë muzeun, si në dimensionin e përmbajtjes, të mënyrave të paraqitjes, ashtu edhe në shtimin e vizitueshmërisë, që është një kërkesë kryesore edhe për muzetë e botës. Projekti i finalizon të gjitha këto ndryshime.

Cilat janë disa nga të rejat që do të zhvillojë sivjet Muzeu?
Ne do të realizojmë një ekspozitë të madhe, që do të jetë pjesë e rikonceptimit, për pavarësinë, meqë kemi përvjetorin e plotë të pavarësisë sivjet. Këtë vit ne do të realizojmë një ekspozitë që nuk është realizuar asnjëherë më parë. Po vazhdojmë intensivisht përpjekjet e krijimit të pavionit të Nënë Terezës, i cili është një dimension i ri i Muzeut Kombëtar dhe pjesë e projektit. Ky pavion do të jetë një bashkëpunim ndërkombëtar. Pra, edhe këtu kemi shumë elemente të panjohur, që nuk janë në dorën tonë, por detyra jonë është t’i ndjekim. Ka edhe shumë konkurrencë, ka faktorë që duan ta zhvendosin projektin në drejtime të tjera, megjithatë ne po luftojmë me të gjitha mjetet. Falenderoj kryeministrin Berisha për një mbështetje të madhe që i ka dhënë projektit, mbështetje morale shumë e vlefshme për ne, si dhe krerët e komuniteteve fetare që gjithashtu e mbështetën.

Në një takim të dhjetorit 2006 me të gjithë krerët fetarë dhe ministrat e vendit tone, iu dha një miratim dhe nxitje e madhe projektit. Jemi në rrugë të mbarë, kemi bërë disa kontakte të niveleve të larta në Ministrinë e Jashtme Britanike, atë Italiane dhe me organizata që menaxhojnë fushatat e sponsorizimeve, të specializuara në këtë fushë, që kanë marrë përsipër ta ndjekin në mënyrë profesionale krijimin e muzeut “Nënë Tereza”. Nga ana jonë, po punojmë për mbledhjen e informacionit brenda vendit tonë, gjithçka kemi ne për veprën, jetën dhe personalitetin e Nënë Terezës. Do jetë një punë e gjatë, e lodhshme, me të papritura, se në punën e kulturës dhe muzeumeve ka probleme, jo gjithmonë gjërat janë në dorën tonë. Varet çfarë do na ofrojë terreni i zhvillimit të gjërave. E rëndësishme është që po u përpoqe, diçka do të arrihet dhe kjo do të jetë shumë më mirë se niveli aktual i muzeut.

Si janë marrëdhëniet e MHK me muzetë nëpër botë, a ka kontakte apo shkëmbime veprash historike me rëndësi?
Shkëmbimet tona me muzetë e botës kanë qenë disa planëshe, në rradhë të parë kanë qenë shkëmbime eksperincash me muzetë e Suedisë, muzetë e Ballkanit: serb, malazez, maqendos, etj. Sigurisht, rëndësi ka patur edhe shkëmbimi i ekspozitave me muzetë e Kosovës, si pjesë e një kombi. Pastaj edhe me muzetë e Bullgarisë, Rumanisë, me të cilët kemi shkëmbim të vazhdueshëm informacioni. Përveç këtyre, kemi edhe specialistë të ndryshëm europianë. Këto kontakte na kanë shërbyer për të rritur kualifikimin tonë, si dhe për të kuptuar çfarë mund të bëjmë me këto muze. Ekspozimi i veprave, që është pika më e lartë e bashkëpunimit, sigurisht që kërkon disa parametra. Dhe më kryesorja nga të gjitha janë parametrat e sigurisë.

Kur lëvizen objekte muzeore jashtë, kërkohen siguracione të larta, shpenzime të mëdha për personat që i shoqërojnë. Pra, ka shpenzime të mëdha që buxhetet tona janë të dobëta, nuk i mbajnë dot. Ne po përpiqemi, duke bërë edhe kërkesa dy- tre palëshe dhe këto mendohet që kanë më shumë efiçencë dhe priten më mirë nga organizmat ndërkombëtare, me qëllim që ne të bëjmë ekspozita të përbashkëta dhe reciproke në vendet e tjera. Vjet kemi planifikuar që të bëjmë ekspozim të veprave tona më të mira në Bruksel. Shpresojmë që për këtë të gjejmë partnerë.

Eshtë një gjë shumë e madhe, sepse do të ekspozojmë ajkën e vlerave kombëtare që gjenden në Muzeun Historik. Unë jam i bindur që do jetë ekspozitë e suksesshme, por duhet të gjemë financimin. Kjo është hera e parë që mendohet një ekspozitë e tillë, kaq përfaqësuese. Por është tërësisht përtej mundësive tona financiare. Kjo është edhe në projektet tona të këtij viti, ndër bashkëpunimet e Muzeut.

Po me muzetë e rretheve, edhe pse janë pak, a ka bashkëpunime të ndërsjellta, përveç trajnimeve që keni menduar për punonjësit e tyre gjatë 2007-ës?
Pas një ndërprerjeje shumë të gjatë, për herë të parë ne po e fusim elementin e bashkëpunimit. Do të kemi konferenca të përbashkëta. Decentralizimi është një gjë e mirë e pushtetit lokal, element i ndarjes së punës në demokraci dhe individit tonë europian. Por në disa raste kjo ka pasoja negative dhe ky efekt është në anën e muzeve. Kjo ka çuar në anën e izolimit dhe lënies në harresë të shumë muzeve lokalë. Ne po përpiqemi ta mbushim këtë mungesë, megjithë mundësitë tona të pakta, që të trajnojmë, të mbajmë kontakte me njerëzit që i drejtojnë ato muze, t’i orientojmë. Është thjesht dëshira për të dhënë një ndihmë. Nuk kemi asnjë efekt institucional, por ama është detyra e çdo qytetari që të bëjë çka më mirë në dorë dhe ne po përpiqemi që të vendosim kontakte, lidhje, që të kemi një sistem rregullash dhe vlerash të përbashkëta për muzetë e vendit. Diçka do të arrihet.

Muzetë e Shqipërisë:
Muzeu Historik Kombëtar (Tiranë)
Muzeu Arkeologjik (Durrës)
Muzeu Gjergj Kastrioti Skënderbeu (Krujë)
Muzeu Kombëtar Etnografik (Krujë):
Muzeu Kombëtar Onufri (Berat)
Muzeo Kombëtar Etnografik (Berat)
Memoriali i Gjergj Kastriotit(Lezhë)
Muzeu Artit Mesjetar (Korçë)
Muzeu Kombëtar i Arsimit (Korçë)
Muzeu Kombëtar i Pavarësisë (Vlorë)

Beqir Meta është studiues në Institutin e Historisë pranë Akademisë së Shkencave. Në vitin 1982 mbaron Universitetin e Tiranës, ndërsa në 1990 mori gradën Doktor i Shkencave Historike. Aktualisht mban titullin Profesor i Associuar, Doktor i Shkencave.

__________________
The heaven's sound is composed inside your heart, listen to its beat to syncronize your life onto the angel's steps.

Vetem i kRujes qe i ploteson "kushtet" te tjeret jane te dobet.

Mbi te gjitha mungon rinovimi