BËME, Jakob (BOHME Jakob), filozof gjerm. (1575-1624). Autodidakt që studio Kopernikun, Paracelsusin, Vajgelin dhe Biblën. Mënyra e tij fantastike-metaforike e të shprehurit është vazhdim edhe i mistikës së Ekartit, por në filozofinë e tij janë të prani-shme edhe elementet tipike renesansiane të mospranimit të autoritetit dhe të shtruarjes së problemit të njeriut si çështje kryesore e problematikës filozofike. Mirëpo, gati tërësisht e krijuar brenda bindjes filozofike mistike dhe emanacioniste, vepra e Bëmes ka më shumë karakter të epit sesa të një koncepti sistematik filozofik të formuar. Perëndia, sipas Bëmes, është bazë e parë e cila është lartësuar mbi të gjitha kundërshtitë, ndërsa tërë ekzistenca është vetëshprehje e hyjnisë. Shpirti njerëzor përmban në mënyrë imanen-te të gjitha kundërshtitë, në të vazhdimisht luftojnë e mira dhe e keqja, kështu që njeriu në vete përmban edhe qiellin edhe ferrin. E mira dhe e keqja vazhdimisht konfrontohen reciprokisht, kurse vetë jeta është rezultat i kësaj lufte dhe në këtë dialektikë «të natyrës së amshueshme» qëndron shkaku i çdo gjëje ekzistuese. Sipas Bëmes nga baza e parë (e meskinitetit) në vullnetin e shfaqur «për diçka» së pari lind perëndia dhe pastaj natyra e amshueshme, bota shpirtërore dhe në fund natyra e dukshme.

B. për vete thotë se është sikurse të gjithë stërgjyshërit, profetët, apostujt, të cilët të gjithë ishin «të varfër, peshkatar të përbuzur, fshatar», vetëm «njeri i thjeshtë» dhe veç kësaj edhe «mëkatar i mjerë».

Të gjitha veprat e Bëmes (të cilat i shkroi në gjuhën gjermane dhe jo latinisht si ishte atëherë e zakonshme) shpeshherë përshkohen nga një aspekt jologjik, nga tabllot inkorente të imagjinatës, nga metaforat e pakuptu-eshme, paraqitjet teozofike dhe pohi-met kontradiktore, por edhe nga një entuziazëm i veçantë optimist i cili ndikoi shumë në autorët e mëvonshëm të veprave filozofike, sidomos në Shelingun dhe Hegelin. Mendje e lirë e përsekutuar nga kryeparët zyrtar të kishës, e përqeshur dhe e përbu-zur nga shumë bashkëkohës të vet «të ditur» si «këpucëbërës antikrishterë, B. për atë kohë konsideronte me guxim pikërisht njeriun si qenie në të cilën gjenden dhe në të cilën bashkohen edhe qielli edhe toka, kështu që për të njohja e botës mund të lexohet vetëm në librin i cili quhet njeriu vetë. «Nuk kam në diturinë time asnjë fjalë të marrë nga librat e ndryshme, por këto fjalë i nxjerr nga vetvetja» ky është konstatimi i Bëmes, karakteristik për këtë mendimtar me vetëkoshi-encë dhe origjinal i cili - pavarësisht nga të gjitha elementet mistike teozofike dhe ditirambet religjioze entuziaste ishte në realitet mohues i pasionuar i skolastikës shterpë dhe i të menduarit dogmatik në përgjithësi.

Veprat kryesore: Aurora oder Morgenrote im Aufgang (1610); Stu-dimet: De signatura rerum (1622); Mysterium magnum (1623) janë të njohura me titujt latinë të përkthimit. Veprat e Bëmes ndër të tjerë i ka botuar edhe H. Kajzeri, Lajpcig, 1923.

__________________
Try not to become a man of success but rather to become a man of value - Einstein Albert.