Konsulltimi i krerėve shqiptarė nė Shkup pėr mbrojtjen e vendit nga invazioni serb
Pas fillimit tė Luftės sė Parė Ballkanike sukseset luftarake nė tė gjitha frontet ishin nė dobi tė shteteve ballkanike, tė cilėt edhe e sollėn Turqinė para aktit tė kryer. Kėto rrethana tė paraqitura i vunė nė pozitė tejet tė palakmueshme patriotėt shqiptar lidhur me mbrojtjen e vendit, Ata tani ishin nė pozitė tejet tė pa lakmuar, nė njė anė me Turqinė. Ndėrsa nė anėn tjetėr duhej tė mbrohej Shqipėria nga invazioni i shtetve ortodokse. Krerėt e Lėvizjes Kombėtare duheshte ta mbrojnė me armė ēdo pėllėmbė toke nga sulmet e pėrgatitura qysh prej kohėsh nga ana e ushtrisė serbe dhe aleatėt e saj ballkanikė. Tė gjitha orvajtjet pėr biseda me qeveritarėt turq nuk e dhanė efektivin e pritur. Ata nuk ishin nė nivel tė shkollimit me diplomatėt evropian, as tė dijes pėr tė peshuar rėndėsinė e rolit diplomatik tė Fuqive tė Mėdha, e posaēėrisht nuk mund tė kuptonin qėllimet e interesit tė korrit diplomatik e nė veēanti qėllimet ekspasioniste tė politikės ruse dhe straregjinė e saj pėr tė dominuar mbi Ballkanin.
Pushtetmbajtėsit turq asesi nuk donin tė ndėgjonin pėr decentralizimin e Turqisė dhe njohjen e Autonomisė sė Shqipėrisė. Qė nė kėto ēaste kritike pėr Turqinė, ishte i vetėmi adut mbrojtės pėr shpėtimin e saj. Kjo mė sė miri shihet kurr nė prag tė shpalljes sė pavarėsisė, Ismail Qemali pati njė takim me ministin e Jashtėm tė Turqisė, pėr njohjen e autonomisė sė Shqipėrisė. Por nė vend qė tė bisedohet pėr nyjen e problemit shqiptaro-turk, ministri Qamil Pasha, nė vend tė pėrgjejgjes politike pėr Shqipėrinė, ai i ofroi post tė lartė Ismail Qemalit, postin pėr udhėheqės nė Tripoli. Por ky atdhetar e refuzoi duke i thėnė, unė nuk dua post dua zgjedhjen e Shqipėrisė, se i kam borxh kryekėput atėdheut tim.
Nė kėto ēaste tė vėshtira pėr Shqipėrinė, kur shtetet e ortodokse tė Ballkanit, kishin arritur marrėveshje nė mes vedi duke krijuar aleancėn ushtarake. Mė 8 tetor Mali i Zi e sulmoi Shqipėrinė nga tė gjitha anėt. Kjo njėherit mirret si fillim i Luftės sė parė Ballkanike. Sulmi i shteteve tė Ballkanit dhe depėrtimi i shpejt nė tokat shqiptare, i detyroi krerėt shqiptarė nė krye me Hasan Prishtinėn qė tė marrin njė qėndrim tė prerė ndaj shteteve tė Ballkanit, pasi i kanosej rreziku vendit nga coptimi. Pėr kėtė arsye nė rrethanat e paraqitura u thirė nė Shkup, njė konsultim pėr veprim tė mėtutjeshėm ushtarak nė teren. Nė kėtė mbledhje muarėn pjesė krerėt mė tė shquar tė Lėvizjes sonė Kombėtare. Takimi u mbajtė nė shtėpinė e Sali Gjukės mė 14 tetor nė Shkup. Nė kėtė konsulltim merrnin pjesė:Sali Gjuka, Hasan Prishtina, Nexhip Draga, Bedri Pejani, Bajram Curri, Halim Tetova, etj.
Nė kėtė konsultim politiko-ushtarak, u vendosė qė tė dilet me njė proklamatė tė pėrbashkėt pėr mbrojtjen e atdheut, duke i njoftuar Fuqitė e Mėdha nėpėrmes pėrfaqėsuesve tė tyre diplomatik: se shqiptarėt nuk e pėrkrahin Turqinė dhe do ti mbrojnė me armė nė dorė trojet e veta nga sulmet e shteteve sllavo-greke, qė kanė filluar tė grabisin tokėn e Shqipėrisė.
Nė anėn tjetėr edhe anėtrėt e Komitetit Shpėtimi dhe Shoqėria e zezė pėr Shpėtim, qė nga shtatori vepronet nė Shkup, u bėri thirje tė gjithė shqiptarėve qė tė pėrgadisin nga njė djalė pėr mbrojtjen e tėrėsisė territoriale tė Shqipėrisė Etnike.
Nė kėto rrethana tejet tė pavolitshme pėr popullin shqiptar, nė mbrojtjen e Shqipėrisė bėri jehonė tė madheShoqėria e Zezė pėr Shpėtim, e cila iu bashkua thirjes sė Komitetit Shpėtimi, pėr ti dalė zotė vetes e tokave tė vendit, e jo pėr tė mbrojtur egzistencėn e perandorisė turke. Shoqėria e Zezė pėr Shpėtim, mė 16 tetor 1912 u dorėzoi njė rezolutė pėrfaqėsuesėve tė Fuqive tė Mėdha nė Shkup, ku thuhej :shqiptarėt i kanė rokur armėt, jo pėr tė forcuar dominimin e politikės turke nė Ballkan, por pėr ti dalė zotė tėrėsisė toksore e lirisė sė Shqipėrisė. Kjo rezolutė mė 17 nėntor u botua nė gazetėn Atėdheu
Nė kėto rrethan vepronte edhe Organizata Kombėtare e Shqipėrisė, e cila kishte lėshuar kushtrimin: Shqipėria Shqiptarėve, integritet dhe pavarėsi pėr atėdheun, Kjo organizatė me njė qarkore i njoftonte qeveritė e Evropės: Ose njė Shqipėri e bashkuar dhe e lirė e Shqiptarėve, ose gjithė bijtė e saj duke luftuar pėr njė do tė vdesin.