Parajsa Shqiptare Forum - Shikoni Postime te vecuara

Administratori · #3 02-05-2006, 23:13

Vazhdimi i bisedimeve në Ferizaj

Krerët më të shquar të Lëvizjes sonë Kombëtare:Bajram Curri, Isa Boletini, Mehmet Pashë Tetova (Derrella), Riza Beu Bajrram Curri dhe disa patriot tjerë shqiptarë vendosmërisht këmbëngulnin që që ky kuvend i bisedimeve të vazhdojë punën në Ferizaj. Me rastin e nisjes së tyre për në Ferizaj, Riza Beu dhe Bajram Curri kishin deklaruar: “Ata shkonin atje edhe nga arsyeja se në Ferizaj e jo në Prishtina ishte lokaliteti tradicional i mbledhjeve të shqiptarëve të Vilajetit të Kosovës, pra vendime të rëndësishme historike mund të merren vetëm se atje”.

Ata udhëtuan me tren deri në Ferizaj e më 9 gusht arriti në këtë qytet historik edhe Mehmet Derralla nga Tetova, një ditë më vonë arriti këtu edhe Hasan Prishtina. Mehmet Pasha pasi arriti në stacionin hekurudhor së bashku me Ibrahim Pashën dha një këtu një deklaratë duke tentuar të qetsojë situatën tejet të elektrizuar tha: ”kërkesat tona janë mbi 99%të pranuara, të gjitha nga komisioni qeveritarë, pasi ato nuk rrezikojnë sistemin e qeverisë Osmane dhe nuk kemi kërkuar asgjë jashtë ligjit”. Kjo deklaratë kontravrze e Mehmet Tetovës futi huti te disa krerë nacionalist që ishin tejet të vendosu që me armë në dorë të realizojnë kërkesat kombëtare. Në tubimin e Ferizajit bisedimet filluan përsëri me një ton të nxehtë, fjalimet ishin tejet të ashpra, turqit me ndihmën e mercenarëve shqiptarë dhe përkrahësve të tjerë dëshironin të dobsonin kërkesat autonomiste. Rol proturk në këtë Kuvend kanë luajtur disa nga paria e Prishtinës Shkupit dhe Tetovës që udhëhiqeshin nga Sahit Hoxha i Shkupit dhe Mehmet Pashë Tetova. Gazeta “Iskra” e Selanikut, potencon se udhëheqës kryesor i bisedimeve shqiptaro turke në Prishtinë e Ferizaj i ka udhëhequr Mehmet pashë Derralla-Tetova.
Në anën tjetër edhe diplomacia e shteteve të ballkanit me një shqetësim i përcjellnin kërkesat e shqiptarëve për autonomi. Ata shperhnin nëpërmes diplomacive të veta haptazi protestën e tyre se kurrë nuk do të lejojnë bashkimin e 4 Vilajeteve në kuadër të Shqipërisë Etnike.V.XH.)

Këto kërkesa të shqiptarëve bënë bujë të madhe në mesin e shteteve sllave që ishin të përkrahura edhe nga Greqia. Ata deklaronin nëpër oboret e Fuqive të Mëdha se njohja e Shqipërisë Etnike do të shpiente te një luftë e përgjithshme kundër kërkesave shqiptare në krahinën e Epirit dhe të Maqedonisë.

Ndërkohë arritën edhe përfaqësuesit e Shqipërisë së Mesme dhe të Veriut, këta i dhanë mandat të plotë politikë vetëm Hasan Prishtinës të flasë në emër të katër Vilajeteve. Këtë ide për autonominë dhe njohjen e saj nga perandoria turke përveç Hasan Prishtinës e kishte edhe Bajram Curri, Nexhip Draga, Ramadan Zaskoci,Hasan Prishtina, Ismail Qemali, Luigj Gurakuqi e disa të tjerë.

Në këto çaste vendimtare ku vendosej për fatin e Shqipërisë, erdhi lajmi i shpërndarjes së parlamentit turk. Në këto rrethana të paraqitura nën presionin e forcave ”Sulltaniste”, u mblodh përsëri Kuvendi Kombëtar i jashtzakonshëm. Që në fillim mbledhja filloi me një debat të nxehtë, ku dominoi rryma e të moderuarëve dhe mori veprime më të matura politike. Ky qëndrim nuk u pranua nga krerët nacionalist, ky vendim i marrur në Ferizaj i ndajti krerët shqiptarë në mes vedi. Riza bej Gjakova, Bajram Curri, të dehur nga nga suksesi i arritur u përpoqën që të bindin mbledhjen të mos hiqte dorë jo vetëm nga Shkupi por të shkohej edhe më largë deri në Selanik.

Në këto rrethana të pa pritura rrymën autonomiste e kundërshtuan edhe disa udhëheqës të shquar të kryengritjes si: Isa Boletini, Idriz Seferi, Sahit Hoxha nga Shkupi, dhe Mehmet pashë Derralla nga Tetova. Këta ishin për kërkesa më të matura dhe për gjetjen e një pajtimi me sulltanin.

Për kërkesat e autonomisë që kishin ngulë këmbë disa nga krerët më të vendosur, e tronditi edhe diplomacinë evropiane, Prandaj në Ferizaj me të shpejtë arritën përfaqësuesit e diplomacisë angleze dhe austriake. Për të bindur Bajram Currin që kishte fituar autoritetet të madh në Kuvendin e Ferizajit së bashku me Riza beun që hoqi dorë nga kërkesa për pavarësi dhe marshimi drejt Shkupit kah Velesi për në Selanik.
Në këto rrethana tejet të tendosura politike Hasan Prishtina hartoi programin kombëtar prej 14 pikave që janë të njohura në historiografinë tonë kombëtare si, si 14 pikat e Hasan Prishtinës, ku u desht të “pajtonte”, dëshirat e të gjithëve si të autonomisëve të vendit që luftonin për pavarësinë e Shqipërisë dhe të fanatikëve pan-osman. Ky program iu dorëzua në Prishtinë Ibrahim Pashës më 9 gusht të vitit 1912, në emër të përfaqësuesëve të 4 Vilajeteve. Në këtë memorandum kërkohej përgjigje në afatë prej 48 orësh. Këto kërkesa të Hasan Prishtinës përbënin disa kërkesa të përsëritura disa herë , kur ishte në pyetje avancimi i çështjes shqiptare për vetëvendosje deri në shpalljen e pavarësisë së Kombit Shqiptar me kufijtë etnik të saj.
Këto kërkesa që u dërguan në Stamboll nga të dy rrymat politike ishin prapa kërkesave politike të marruara në Kuvendin e Junikut. Këtë e dinte edhe udhëheqësi dhe përfaqësuesi legjitim Hasan Prishtina që kishte marrë mandat nga të gjitha viset shqiptare për hartimin e këtyre pikave, por në situatën e krijuar në Prishtinë dhe Ferizaj, që të ruhet fryma revolucionare te kryengritësit ishte i detyruar të lëshonte pe nga vendimi i marrë në Junik.

Në afatin 48 orësh të pritjes së përgjigjes nga sulltani, kryengritësit të udhëhequr nga Bajram Currri dhe Riza bej Gjakova, ishin mbledhur ndërkohë në fshatin Smirnovë afër Kaçanikut, ku përgaditën planin për pushtimin e Shkupit.