Pėrse gjarpėrinjtė ndėrrojnė lėkurė?
Substanca nga e cila ėshtė bėrė shtresa e sipėrme e epidermės sė lėkurės sė gjarpėrinjėve nuk ėshtė elastike dhe nuk rigjenerohet me kalimin e kohės; kur gjarpėrinjtė rriten, lėkura e tyre bėhet si njė veshje e ngushtė pėr ta. Gjarpėrinjtė bėjnė njė ndėrrim tė plotė tė lėkurės nė periudha tė cilat variojnė nga 6 muaj nė njė vit sipas llojit tė tyre. Disa ditė para se tė ndėrrojnė lėkurė kėto kafshė humbin oreksin, bėhen gjaknxehtė dhe pėrpiqen tė qėndrojnė pranė ujit sepse duke ndėrruar lėkurė preferojnė dhe njė larje. Nėn lėkurėn e vjetėr formohet dhe njė shtresė tjetėr qė ėshtė lėkura e re dhe nė momentin e duhur gjarpėrinjtė e ēajnė lėkurėn e tyre tek koka dhe fillojnė ta shtyjnė pas duke u zvarritur pas tokės. Lėkura e butė rrėshket dhe duke mos patur kėmbėt si pengesė, arrin tė largohet e plotė nga trupi i gjarpėrit. Njė gjarpėr Indigo duke dalė nga lėkura e tij. Ėshtė njė nga gjarpėrinjtė mė tė gjatė tė kontinentit amerikan dhe mund ta kalojė gjatėsinė prej 2 metrash e gjysmė. Flokėt dhe thonjtė rriten mė shumė gjatė periudhave tė caktuara?
Ritmet e rritjes sė flokėve janė shumė tė ndryshueshme nė periudha tė caktuara, ndėrsa me thonjtė nuk ndodh e njejta gjė. Nė ndryshim me sa ndodh tek kafshėt, qė humbasin shtresa tė lėkurės gjatė stinės sė ngrohtė duke mos qenė tė detyruar qė tė mbrohen nga i ftohti, tek njerėzit ėshtė vėnė re njė rritje mė e shpejtė e flokėve nė periudhėn e ngrohtė dhe nė veēanti nė periudhėn e korrikut. Ky fenomen nė pėrgjithėsi ėshtė mė i dukshėm tek femrat se sa tek meshkujt dhe akoma nuk ka arritur tė zbulohet se pse ndodh dhe pse dihet qė njė rol tė rėndėsishėm luan dhe temperatura. Ritmet e rritjes sė flokėve nga ana tjetėr janė tė influencuar nga shumė faktorė si: hormonet, mosha, gjendja e organizmit. Nė kushte normale rreth 120 mijė fijet e flokut qė ka mesatarisht njė njeri nė kokė rriten rreth 1.2 cm nė muaj. Ndėrsa rritja e thonjėve varet nga ushqimi dhe aspak nga stinėt. Thonjtė zgjaten mesatarisht 3 milimetra nė muaj. Pėr sa kohė mund tė jetohet pa fjetur?
Studimi shkencor i gjumit vitet e fundit ka qenė shumė intensiv dhe pse rezultatet e disa studimeve kanė qenė tė kundėrta. Ėshtė e qartė tashmė qė njė person mund tė vetėvritet duke refuzuar tė hajė dhe tė pijė por dhe personi mė stoik nuk ėshtė nė gjėndje qė tė rrijė pa fjetur pafundėsisht. Nevoja pėr gjumė shpejt a vonė do tė vijė me gjithė sforcot e individit pėr tė rezistuar. Mungesa e gjumit sipas disa studimeve provokon rrjedhoja psikologjike. Sipas studimeve tė bėra, njė numėr i madh individėsh qė kanė qenė tė detyruar tė qėndrojnė pa fjetur kanė patur shqetėsime tė mėdha tė personalitetit tė tyre.
Zgjuar pėr 264 orė. Disa studime gjithnjė me bazė empirike nė tė kundėrt mbėshtesin se simptomat psikologjike qė vėrehen tek personat e pagjumė janė rezultat i stresit dhe jo i mngesės sė ndonjė funksioni thelbėsor tė zhvilluar nga gjumi. Njė provė ėshtė qė nė 1966 17 vjeēari Randy Gardner qėndroi zgjuar pėr 264 orė duke mos treguar asnjė simptomė psikotike. Pas kėsaj ai fjeti pėr 15 orė dhe kur u ngrit ndjehej mirė. Pėrse ndonjėherė kur jemi nė gjumė na duket se do tė biem?
Ndjenja e rėnies mund tė interpretohet nė mėnyra tė ndryshme sipas fazave tė gjumit gjatė tė cilave pėrjetohet kjo ndjenjė. Nė qoftė se pėrjetohet nė fazėn e pėrgjumjes ėshtė njė eksperiencė e shkaktuar nga hedhja nė momentin e kalimit nga faza kur jemi zgjuar nė atė tė gjumit, kur organizmi kryen njė proces gradual tė ndėrprerjes sė sinjaleve tė ndjeshmėrisė dhe tė funksionimit tė muskujve. Nė momentin qė percepton boshatisjen personi pėrjeton njė eksperiencė tė kaluar mė parė kur ka qenė zgjuar si rėnia nga njė shkallė, nga njė karrige apo nga njė lartėsi mė e madhe. Veē ndjenjės sė rėnies kjo mund tė shoqėrohet dhe me imazhe apo aluēinacione. Lodhja e vazhdueshme apo ankthi mund ti favorizojnė kėto ndjenja.
Ndjenja e rėnies mund tė provohet dhe gjatė fazės REM kur personi ėshtė tėrėsisht nė njė gjumė tė thellė, kur trupi ėshtė tėrėsisht i palėvizėshėm dhe i paraziluar dhe ėndrrat janė mė tė gjalla. Nė kėtė rast domethėnia nuk ėshtė fiziologjike dhe pėr ta interpretuar duhet tė studiohet profili i plotė psikologjik i personit qė e pėrjeton kėtė ndjenjė. |