Një ndër qendrat më të zhvilluara ilire që njihet, është qyteza ilire e Gajtanit. Ajo shtrihet në juglindje të qytetit të Shkodrës, në mes fshatrave Guri Zi dhe Rrenc. Kalaja ilire e Gajtanit ishte ndërtuar në një mjedis të përshtatshëm, në mënyrë që mbrojtja të ishte sa më e mirë. Sipërfaqja mbi të cilën ka qënë ngritur banimi formohet nga dy kurrize të bashkuara nëpërmjet tyre me një lugth të ngushtë e të pjerrët, që zbret nga veriu në drejtim të jugpërëndimit.

Kjo pozitë gjeografike, veç të tjerash, kishte rëndësi ekonomike shoqërore, sepse shërbente si pikë nyje që lidhte zonat e ulta me zonat malore. Tani në këtë qytezë, me përjashtim të disa mureve rrethuese, nuk dallohet asgjë tjetër. Nga gërmimet që janë bërë, janë zbuluar katër shtresa kulturore, që i përkasin kësaj qendre të banuar nga fundi i periudhës së bronxit e deri në periudhën e vonë antike. Në këto shtresa janë gjetur objekte të ndryshme në qeramikë, furra për pjekje qeramike, sende zbukurimi etj, që tregojnë për zhvillimin ekonomik-shoqëror të Gajtanit, që arrin kulmin në shekullin e III p.e.s.

Ky zhvillim shfaqet në shumë aspekte të jetës, si në perfeksionimin e ndërtimeve dhe prodhimeve të artizanatit, në pasurimin e zhvillimin e kulturës etj. Një dëshmi tjetër e zhvillimit dhe jetës së vendbanimit të kësaj qyteze janë dhe varret ilire të zbulura në Kodrën e Lamit. Këtu janë gjetur objekte të ndryshme zbukurimi, funde enësh, gjilpëra prej bronxi, objekte argjendi te fragmentuar etj. Në disa gërmime që u bënë në thellësi 1.5 m u gjetën rrathë të mbushur me gurë, me të cilët ilirët përfytyronin diellin si përendi.

U zbulua edhe një varrezë, ku ishin kocka fëmijësh të vegjël. Kjo sepse ilirët kishin zakon, që në vijën mbrojtëse tu kushtonin përendive flijime, që muret rrethuese te kishin mbrojtjen e tyre. Ndërprerja e jetës së kësaj qyteze u be siç duket nga një djegie e madhe. Kjo gjë duket nga shtresa e trashe e hirit. Në këtë kohë ushtritë romake pushtuan Shkodrën, e pas saj edhe këtë vendbanim, duke djegur e shkatërruar gjithshka.

Me gërmimet, që janë bërë nga arkeologët tane, del se njohja e kësaj qyteze, nxjerr në pah karakterin unitar te kultures ilire, gjë që dëshmon për autoktonine e hegjemonisë së etnosit ilir.