Xhamia e plumbit në Shkodër është një monument kulture me vlera të veçanta arkitektonike e kulturore. Ajo është e vetmja ndërtesë kulti në Shqipëri e ndërtuar sipas stilit të perandorisë osmane, ndryshe nga xhamitë e tjera që janë ndërtuar sipas stilit arab. Ndoshta pikërisht për këtë kjo xhami ka tërhequr vazhdimisht vizitorë të shumtë e favorizuar edhe nga prania e saj në hyrje të qytetit, pranë kalasë “Rozafa”

Gurët që ndërtuan xhaminë
Xhamia e Plumbit është ndërtuar në vitin 1773 nga Mehmet Pashë Bushatlliu, në atë kohë vezir i Shkodrës. Kubetë e Xhamisë u veshën të tëra me shtresa plumbi. Për ndërtimin e saj u sollën gurë prej popullit me sistem zinxhir, pra duke kaluar dorë më dorë. Gurët u sollën nga fshati Gur i Zi, si ndërtesë u plotësua me gurë të mbetur nga ndërtimi i këmbëvë të Urës së Kirit. Ndërtimin e saj e ndoqi nga afër vetë Mehmet Pashë Bushatlliu, varri i të cilit ndodhet ngjitur me xhaminë, në anën e djathtë të murit. Xhamia është riparuar më 1863 nga kujdestari i saj Mehmet Berberi dhe më 1920 nga Xhelal Pasha. Më pas, më 1963, është meremetuar nga Haxhi Muhamet Berberi. Ajo është një monument kulture dhe ka patur ndërhyrje të vogla restauruese. Vendndodhja e saj, pranë lumit Drin, në një terren të ulët ka sjellë nevojën e drenazhimit të tokës përreth. Kur ka shumë reshje, uji arrin deri në 80 cm mbi xiklaturën e xhamisë dhe depozitat e materialeve kanë mbuluar një pjesë mbi themelet e saj ku kanë qenë “ 9 këmbë” shkallë ndërsa tani janë vetëm tri. Me kalimin e viteve, u hoqën shtresat e plumbit të cilat u bënë mall për treg. Edhe në kohën e pushtimit austriak, ushtria hoqi nga kjo xhami shtresa plumbi. Më 1967, një rrufe ka këputur minaren e saj të ndërtuar me gurë të latuar. Si objekt kulti ajo shërben edhe sot. E konsideruar si monument kulture kjo xhami nuk u prish gjatë vitit 1967 kur u shkatërruan shumë objekte fetare. Në projektin e përgatitur për riparimin e saj, është parashikuar dhe ndërtimi i minares.

Xhamia e plumbit ka një planimetri komplekse. Qendra e ndërtesës përbëhet nga salla e lutjeve me përmasa 9.15 x 9,15 metër. Ajo mbulohet me kupolë dhe në fund ka një ambient të vogël katror të mbuluar me një çerek sfere të hapur ndaj sallës, që në anën jugore mbështetet në dy elemente konikë. Në anën lindore dhe perëndimore xhamia ka portik të hapur të cilët komunikojnë me sallën. I pari në tre pjesë, dhe i dyti në dy pjesë, duke i lënë hapësirë minares. Një portik oborr ndodhet në anën veriore me përmasa 15 x 20 metër. Ai ka 14 pjesë të mbuluara me kupola dhe qemere të kryqëzuara. Pjesa e jashtme është me mure të rrafshtë ndërsa pjesa e brendshme është me harqe e kolona. Hyrja kryesore është në anën veriore. Porta e Jashtme është e mbuluar me arkita të rrafshtë dhe e zbukuruar me dekor bimor. Po kështu janë edhe portat e tjera të xhamisë. Dritaret e larta janë kuadratike dhe të mbuluara me hark të mprehtë. Mbi vëllimin kubik të sallës së lutjeve ngrihet tampuri i lartë me kupolë kuadratike në plan, me dritare në secilën faqe. Xhamia është ndërtuar me gurë të skuadruar në anën e jashtme duke krijuar faqe të rrafshta që përfundojnë me korniza horizontale me gurë të gdhendur. Në anën e jashtme ky objekt është mjaft interesant për shkak të ekuilibrimit të vëllimeve dhe vendosjes së dritareve apo portikëve ndaj mureve të plota. Vlerë të veçantë ka kupola mbi tampurin e lartë ku ndërtuesit anonimë kanë arritur të ekuilibrojnë shtrirjen gjatësore të portikut. Pjesa e brendshme dhe e jashtme e saj komunikojnë me një portë ndërsa në fund ka dy dyer të mbuluara me kube harqet e të cilave janë të lidhura me hekura të trashë.