18 Nov 2003, 14:08 UTC

Energjia diellore, kaq e efektëshme dhe e dobishme, një ditë mund të bëhet e rrezikëshme për planetin tonë. Dielli në vetvete është një furrë gjigande bërthamore nga e cila çdo vit çlirohen masa të zjarrta të cilat pengohen të hyjnë në atmosferën e tokës nga një shtresë e padukëshme mbrojtëse, shtresë për të cilën shkencëtarët thonë se po vjen duke u dobësuar. Ritmet e dobësimit të kësaj shtrese mbrojtëse janë tepër të larta, dhe shkencëtarët ende nuk janë në gjendje të thonë përse ndodh kjo.

Flakët diellore janë gazra të ngarkuara me elekricitet që dalin nga dielli në formë shpërthimesh të fuqishme mijëra herë në vit. Flakët diellore të kohëve të fundit ishin më të fuqishmet të regjistruara ndonjëherë nga astronomët.

Shkencëtari Andrew Coates pranë laboratorit të hapësirës Mullard në Angli, thotë se dielli në vetvete është një furrë termo bërthamore që çliron sasi të shumta materialesh të rrezikëshme në formë shpërthimesh të fuqishme. Në disa raste kjo masë gazesh që vërshon drejt tokës është në madhësinë e malit Everest.

Planeti ynë mbrohet, nga këto stuhi të hapësirës, nga një shtresë e padukëshme magnetike, por që po vjen duke u dobësuar. Gjeologu John Shaw pranë universitetit të Liverpulit në Angli thotë se ndryshimet që i janë shkaktuar kësaj shtrese gjatë 300 vjetëve të fundit janë më të madhe sesa ndryshimet e ndodhura gjatë 5 mijë vjetëve të fundit.

Shkencëtarët mendojnë se fusha magnetike po dobësohet dhe mund të arrijë në një pikë kur fusha magnetike mund të ndryshojë drejtimin, dhe kur kjo të ndodhë, shigjeta e busullës do të tregojë jugun në vend të veriut, ndërsa kafshëve, që orientohen nga një busull e brendëshme natyrale, do t’u duhet kohë t’i përshtaten një ndryshimi të tillë. Ndërkohë që kjo fushë magnetike ndodhet në periudhën kalimtare, ajo do të vazhdojë të dobësohet ndoshta deri në 90 përqind.

Në këtë mënyrë, thotë shkencëtari Coates, mburoja e planetit do të prishet dhe rrezatimi diellor dhe galaktik mund të godasë drejt përdrejt atmosferën tonë dhe rrezatimi në tokë do të rritet. Kjo do të çonte në një shtim të rasteve të kancerit si dhe do të sillte ndërprerje të vazhdueshme të komunikimeve satelitore.

Por dobësimi i kësaj mburoje magnetike ka edhe një anë pozitive. Aurorat, shfaqja natyrale me drita, mund të fillojnë të ndodhin çdo mbrëmje, madje edhe në vende ku nuk janë parë ndonjëherë më parë. Shkencëtarët thonë se këto janë vetëm parashikime dhe njerëzimi ka ende qindra vjet kohë për t’u përgatitur për to.


Misioni në Mars
6 janar 2004


Shkencëtarët e agjencisë amerikane të hapësirës, Nasa po i gëzohen suksesit të rrallë të misionit në Planetin Mars. Pas një udhëtimi prej 500 milionë kilometrash, sonda amerikane Spirit u ul të shtunën e kaluar në planetin e kuq dhe thuajse menjëherë filloi të dërgojë në tokë fotografi të planetit. Fillimisht sonda dërgoi fotografi bardh e zi që tregonin sipërfaqen e sheshtë të planetit Mars dhe më pas filluan të mbrinin fotografitë me ngjyra që tregonin vendin e uljes së sondës. Sonda Spirit u ul në sipërfaqen e Marsit të shtunën, pak para mesnatës, e mbështjellë me jastëkë ajri, për të mbrojtur pajisjet e saj delikate nga dëmtimet e mudëshme. Spirit është sonda e parë robot nga dy të tilla që do të eksplorojnë sipërfaqen e Marsit për 90 ditë, duke mbledhur dhe analizuar mostra të gurëve të planetit si dhe do të kërkojnë të dhëna për gjurmë uji, element kyç ky për jetën. Shkencëtarët e NASA-s mendojnë se nga analizimi me imtësi i gurëve të Marsit mund të dalë se shumë kohë më parë, ky planet ka qënë i ngrohtë dhe me lagështi, kushte të përshtaëshme për ekzstencën e jetës. Sonda e dytë, e quajtur Opportunity do të ulet në anën tjetër të Marsit pas tri javësh. Ulja me e sondës amerikane në Mars cilësohet nga shkencëtarët si një suskes i rrallë. Ajo vjen pas dështimit të një misioni të ngjashëm nga ana e Agjencisë evropiane të hapësirës në prag të vitit të ri.
Ndërkohë, një anije orbitale ka hyrë tashmë në atmosferën plot pluhur e gaz të një komete, ku Nasa shpreson se do të mbledhë e sjellë në tokë grimca atmosferike të mbetura që nga periudha e krijimit të sistemit tonë diellor afro 4 presje 6 miliardë vjet më parë. Shkencëtarët gjithashtu mendojnë se pluri yjor përmban molekula organike të nevojshme për jetë, molekula të cilat kometat kanë lëshuar në planetin tonë miliarda vjet më parë. Agjencia amerikane e hapësirës ka planifikuar që anija e hapësirës të sjellë në tokë edhe 72 fotografi të brendësisë së kometës me sipërfaqe prej 5 kilometrash katrorë.

******************************************


Shkencëtarët e këtij observatori përpiqen të kapin ndonjë sinjal nga Sonda e parë evropiane që pritej të ulej në Mars që më 25 dhjetor. Ata qëndrojnë pranë aparateve ditë e natë, por deri tani pa sukses Edhe një përpjekje nga ana e sondës amerikane Odisei e cila ndodhet në orbitë, nuk pati sukses për të kapur ndonjë sinjal të sondës evropiane Beagle 2.

Gjatë historisë së misioneve të shumta për uljen e sondave në planetin Mars, vetëm tre kanë qënë të suksesshme, që të treja të dërguara nga Agjencia amerikane e hapësirës.

Sonda Beagle 2 ishte parashikuar që të hynte në atmosferën e Marsit të enjten e kaluar në orën 3 e 45 minuta sipas grinuiçit dhe të ulej në sipërfaqen e planetit të kuq 7 minuta më vonë. Shkencëtarët shpresonin se sonda do të ulej me pak vonesë, por kur sonda amerikane Odisei nuk mundi të kapte ndonjë sinjal, shpresat sikur u pakësuan.

Zyrtarët thonë se sonda Beagle, e rëndë 67 kilogram dhe me përmasat e një automobili mund të jetë ulur në sipërfaqen e Marsit por me antena të shtrira në drejtim të kundërt me sondën Odisei. Ata gjithashtu thonë në mos marrjen e sinjaleve të sondës Beagle mund të ketë ndikuar edhe klima tepër e ftohtë e planetit Marsit duke bllokuar përhapjen e frequencave të transmetimit nga ana e sondës.