Siçilia,

Ishulli i qetësisë dhe i bukurisë së hapur

“…toka e natyrës bujare, e dritës së qartë, e ujërave dhe pyjeve, e kopshteve dhe luleve të portokallit erëmirë. Ishulli i ekzistencës së pastër dhe kontrastuese. Ishulli i miteve dhe legjendave. "Jam i lumtur që munda të kem në shpirtin tim panoramën e Siçilisë, këtij ishulli të bukur dhe unik, të pastër autentik dhe të plotë”
J.W. Goethe


Një trekëndësh magjik në mes të detit blu. Një tokë e vizituar nga fenikasit, grekët, romanët, bizantët, arabët, normanët. Të gjithë kanë lënë në ishull fragmente të vogla ose të mëdha të kulturës së tyre. Edhe sot mund të admirohen tempujt grekë, mozaikët romanë, ndërtesat e shkëlqyera arabo-normane.

Pak gjeografi
Siçilia është ishulli më i madh i Mesdheut dhe është rajoni më mesdhetar i Italisë. Ngushtica e Mesinës, e gjerë më pak se 3 kilometra, e ndan nga pjesa e gadishullit dhe kanali i Siçilisë e ndan nga Afrika në një distancë prej 140 km. Ishulli ka formë trekëndëshi me dy brinjët e gjata që lagen nga Mar Tirreno në veri dhe nga Kanali i Siçilisë në jug, dhe brinja më e shkurtër laget nga deti Jon në lindje.
Që nga dyndja muslimane, ishulli u nda në tre lugina të mëdha: Val Mazara në perëndim, Val Demone në verilindje, Val di Noto në juglindje. Siçilia përmban në territorin e saj një numër ishujsh të vegjël: Eolie o Lipari dhe Ustica në bregun verilindor në Mar Tirreno, Egadi në perëndim në distancë të vogël nga brigjet e Trapanit, Pelagie dhe Pantelleria në jug të kanalit të Siçilisë. Kurse në jug shtrihet ishulli i Lampeduzës që shënon edhe pikën më jugore të Italisë.
Ndërsa ndarja administrative konsiston në 9 provinca : Agrigento, Caltanissetta, Catania, Enna, Messina, Palermo, Ragusa, Siracusa, Trapani.
Siçilia dhe ishujt e saj u bënë një rajon me Autonomi vetëqeverisjeje në vitin 1946 me Palermon si kryeqytet; dhe parlamentin e vet e ka patur që nga viti 1947. Popullsia është më shumë se 5,1 milionë, me një dendësi 190 vetë për km2.
Europë, Afrikë dhe Azi, në një ishull
Të organizosh ose të zgjedhësh itinerare turistike në Siçili do të thotë, para së gjithash, të dish të vlerësosh morinë e opsioneve të mundshme të këtij ishulli, duke filluar që nga ato arkeologjike, historike dhe nga pushimet e paharrueshme falë karakteristikave gjeografike dhe traditës.
Gjithçka është e mundur, sepse Siçilia ka shekuj histori për të ofruar, duke filluar që nga gjurmët arkeologjike, dëshmi e gjallë e pranisë së jetës në këtë rajon edhe në periudhat parahistorike, për të vazhduar më pas me të gjitha format ekspresive, me të cilat njeriu i atëhershëm ka dashur të dëshmojë dhe transmetojë tek pasardhësit ekzistencën e tij.
Dyndjet e popujve të tjerë gjatë historisë
Nuk duhet në asnjë mënyrë të harrojmë dyndjet e shumta në ishull, që nga grekët që ishin të interesuar për pjesën lindore të Siçilisë në shekullin e VIII para Krishtit. Gjurmët janë shumë të dukshme në Sirakusa dhe Agrixhento, për të kaluar pastaj në periudhën bizantine, më pas arabe që i dha një zhvillim të madh bujqësisë, në atë normane që filloi në fund të vitit 1000. Kjo e fundit është pjesërisht e kritikueshme, sepse betejat e tyre për pushtimin e ishullit, sollën shkatërrim total të vlerave artistike dhe kulturore të mëparshme, por që i dhanë atij një aspekt politik të bazuar në aleanca të forta me kishën dhe modelet e reja konstruktive, të sjella nga besime të ndryshme që mbërritën aty.
Siçilia, disa thenie
Siçilia është më shumë se ishull.
Zbulo Siçilinë dhe ke zbuluar botën.
Shoqëria e parë multikulturore në planet.
Siçilia është rajoni më kozmopolitan i Italisë dhe Europës, e sunduar nga aziatikët, afrikanët dhe europianët.
Siçilia është bardh e zi dhe miliona hijëzime gri.
Nuk ka vend tjetër në tokë si Siçilia.
Ky ishull është vend unik plot art, arkeologji, histori, folklor dhe peizashe impresionuese.
Siçilia është pothuaj një komb më vete.
Siçilia është Europë, Afrikë dhe Azi në një ishull. 30 shekuj histori në stilet klasike, romane, gotike dhe baroke.
Zoti e krijoi Siçilinë, ishullin e diellit, vendin e plazheve të parajsës dhe maleve të magjishëm, mrekullinë më të madhe natyrore. Brigjet e Sicilisë janë të arta me orkide portokalli dhe limoni.
Plazhet dhe lokalitetet
Siçilia mund të ofrojë me të vërtetë shumë për turistët, nisur nga bagazhi i saj historik, kulturor dhe social, pasuritë kulturore si muzetë dhe kishat. Prej kohësh Siçilia ka qenë shumë e vizituar, falë statusit të saj si ishulli më i madh i Detit Mesdhe edhe për praninë e arqipelagëve të vegjël që e rrethojnë dhe gjallërojnë, si mbretëri të pushimeve detare.
Në të vërtetë, bukuria e detit, shembull tipik i jetës dhe pasioneve, i legjendave dhe metaforave me ngjyrat e tyre, bukuria e brigjeve dhe plazheve, ka shtuar edhe më shumë hijeshinë e këtij ishulli. Bukuria e tre deteve që lagin brigjet e ishullit, diversiteti i tyre, vulosin rëndësinë e ishullit si vend turistik. Në jug, Afrika me brigjet tuniziane, pasuron ishullin me elementë folklorikë tipikë të një kulture tërësisht tërheqëse.
Bukuria e peizazheve natyrore, butësia e klimës, pasuria me bimësi dhe një sistem hotelesh të mrekullueshëm e bëjnë vizitën siçiliane të paharrueshme.
Plazhet më të njohura publike janë Porto Empedocle, Carini në perëndim të Palermos, afër Ishullit të Femrave, Castellamare del Golfo, Palermo dhe sidomos Trapani e Cefalù të njohur edhe si të frekuentuar nga personazhe të famshëm botërorë.
Ishulli i Siçilisë perëndimore afër Trapanit. Lipari, ka disa plazhe në këta ishuj. Të mëdha por shumë të populluara janë plazhet jashtë Palermos, në pjesën perëndimore të Malit Pellegrino.
Kështjellat e epokave të ndryshme, muzetë e panumërta, historia e ishullit, janë motive po aq të rëndësishme për ta vizituar. Ndërsa për argëtimin, muzikën, netët pasionante, nuk mund të them gjë tjetër veçse: Ku mund t’i gjeni më mirë se në Itali?!
Etna, asnjë s’e di me saktësi se kur mund të shpërthejë përsëri..
Një nga bukuritë më të mëdha natyrore të Siçilisë është mali i saj më i lartë, Etna. Nga grekët e lashtë, mali Etna, ishte zona e perëndisë së zjarrit dhe shtëpia e monstrës me një sy, e njohur si Ciklopi. Me një lartësi prej 3350 metra, ky mal është vullkani më i lartë aktiv në të gjithë Europën. Pamja e tij ndryshon pas çdo shpërthimi dhe llava, me kalimin e viteve, ka shtruar rrugën e saj deri në breg.
Mbi 1200 m2 të sipërfaqes së Etnas janë mbuluar me llavë të dendur. Etna ofron ski në muajt e dimrit dhe çlodhje nën pemët e shumta gjatë verës. Ka edhe maja të tjera më të ulëta në kodrat e Etnës dhe shpella shumë interesante. Meqënëse Enta është vullkan aktiv me llavë relativisht të freskët dhe një sërë vatrash, askush nuk e di me saktësi se kur do të jetë shpërthimi tjetër i tij.
Një varietet shumë i madh speciesh druri, pisha dhe lisa të lartë mbulojnë sipërfaqen e tij, por nuk mungojnë edhe shkurret dhe bimët më të ulëta. Pemët e përhershme rreth Etnas ndryshojnë ngjyrë në vjeshtë, duke krijuar një paradë spektakolare hijezimesh me ngjyra të ndryshme.
Akullorja është shpikur pikërisht këtu
Nuk ka asnjë mëdyshje që kuzhina është një nga tërheqjet më kryesore në Siçili. Ndodh që e kemi shijuar ushqimin siçilian edhe pa ardhur këtu. Kur përmend kuzhinën italiane, menjëherë mendja të shkon tek pasta dhe picat. Por kuzhina siçiljane, me dietën e saj mesdhetare, i transformon këto në një nga kënaqësitë më kulmore. Caponata, një sallate shumë e shijshme me ullinj, e cila shërben për të hapur oreksin.
Ishulli njihet për kuzhinën me prodhime deti, por edhe prodhimet e mishit janë shumë të pëlqyera, sidomos mishi i qengjit edhe i pulës. Ndërsa ëmbëlsirat janë të mrekullueshme. Kasata është specialiteti më i njohur si dhe akullorja siçiliane është e shkëlqyer. Në fakt, ka mundësi që akullorja të jetë shpikur pikërisht këtu gjatë periudhës romane. Merrej borë nga mali Etna dhe me aromatikë të ndryshëm servirej për elitën e atëhershme.
Siçilia, roja detare e Mesdheut
Duke u përballur në vazhdimësi me masa të mëdha klandestinësh shqiptarë, kurdë apo singalezë, në plazhet e tyre, siçilianët janë mësuar tashmë me flukse të huajsh. Kështu ata vazhdojnë të jetojnë, duke mënjanuar paragjykimet dhe komentet mbi situatën aktuale, një eksperiencë antike dhe e rrënjosur thellë në historinë e tyre.
Kilometra të tërë brigjesh të hapura në det për shekuj me radhë e kanë prezantuar ishullin italian si portën e lindjes. Një rrugë për bizneset fitimprurëse, por edhe si ana e kundërt e medaljes, për pushtuesit, të arratisurit, piratët dhe çdo loj mysafirësh të tjerë, të mirëpritur ose jo.
Kur kanë mbërritur shqiptarët e parë në brigjet italiane?
Të parët nga “vendi i shqiponjave”, siç e quajnë italianët shpesh Shqipërinë, ata që e adoptuan edhe Siçilinë si atdheun e tyre nuk ishin bijtë konfuzë të regjimit të Tiranës, në fillim të viteve 90, por arbëreshët, që arritën në shekujt XV dhe XVI, në fillim për t’u shpëtuar turqve, pastaj pas vdekjes së Skënderbeut.
Mozaiku i gjuhëve më pak të folura në Siçili, vlen më shumë sesa çdo libër historik, sepse bën evident kompleksin, përzierjen tërheqëse të qytetërimeve të ndryshme që, në të mirë e në të keqe, përbën stofën e këtyre rajoneve si Pulja, Siçilia dhe Kalabria. Veçojmë këtu që në ishull ka vende ku prej shekujsh flitet shqip.

Imazhe te Ngjitura

sicilia3.jpg (64.1 KB, 141 vezhgime)

__________________
Njeriu lind per ta jetuar jeten, pastaj kerkon magjine e saj: dashurine, pasi e gjen... jeta stoliset me miresi... miresise i falesh dhe me engjellin tend keni nje zemer te perbashket. Te dua cmendurisht engjelli im.